Moeder aarde verwarmt kas en huis

In Nederland zijn geen geisers. Maar als je maar diep genoeg graaft, stuit je ook in de Hollandse polder op water met hoge temperaturen....

Door Wouter Keuning

Omdat die boringen kostbaar zijn, was het lange tijd niet rendabel om de benodigde diepe putten te slaan. Maar dankzij de hoge gasprijzen – en doordat duurzaamheid een steeds belangrijker thema wordt –, is dat veranderd. Het gebruik van aardwarmte van grote diepte is opeens een hot item.

Veel van de aandacht die het thema in Nederland krijgt, is te danken aan Rik van den Bosch. De tomatenkweker uit Bleiswijk, die jaarlijks 18 miljoen kilo vleestomaten teelt, wilde al in 2005 van aardgas af vanwege de fors gestegen prijs.

Dat er haalbaarheidsstudies lagen van het productschap waaruit bleek dat de kosten voor het slaan van putten veel te hoog waren om een rendabele installatie te bouwen, weerhield Van den Bosch er niet van de mogelijkheden verder te inventariseren. ‘De uitgangspunten van het onderzoek waren achterhaald’, zegt Van den Bosch. ‘Ik wist dat het kon.’

De Bleiswijkse tomatenkweker heeft zijn gelijk inmiddels bewezen. Hij is de eerste en voorlopig enige in Nederland met twee putten in zijn achtertuin van 1.700 meter diep. Via de ene put wordt water van 60 graden opgepompt, via de andere put gaat hetzelfde water, inmiddels afgekoeld tot 30 graden, weer de grond in. Als de pompen die het water omhoog brengen op volle kracht aan staan, wordt per uur 150 duizend liter water door het systeem gejaagd.

Bovengronds wordt het warme water door een buizenstelsel van ruim 300 kilometer geleid, dat over de grond in de kassen loopt. De gasprijs interesseert Van den Bosch inmiddels nauwelijks meer. De enige energiekosten die hij nog heeft zijn de kosten voor het gebruik van de waterpomp.

In de ruimte waar de volledige installatie nagenoeg geluidloos zijn werk doet, rekent de tomatenkweker zijn besparingen voor. ‘We gebruikten jaarlijks zo’n 5 miljoen kubieke meter gas. Een kubieke meter kost ongeveer 40 cent. We besparen dus elk jaar 2 miljoen euro’. De totale kosten voor het project (alleen het boren kostte al 6 miljoen euro), denkt Van den Bosch in zo’n vijf jaar te hebben terugverdiend.

Vanwege het innovatieve karakter van het project werd 30 procent van de kosten gesubsidieerd door de provincie en de ministeries van Economische Zaken en Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit. De enige tegenprestatie die Van den Bosch daarvoor moest leveren, was het geven van vijftien presentaties. Aan die eis heeft hij inmiddels wel voldaan, lacht Van den Bosch. ‘Je bent bezoeker 202 in anderhalf jaar tijd.’

De interesse is kortom enorm. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de industrie rondom diepe geothermie zich snel ontwikkelt in Nederland. Guus Willemsen, directeur van adviesbureau IF Technology, zag het aantal adviesaanvragen snel stijgen het afgelopen jaar. ‘Vorig jaar zaten we met vier mensen op geothermie, nu al met acht. We hebben al meer dan 25 haalbaarheidsstudies gedaan’.

Ook bodemonderzoeker Fugro krijgt steeds vaker vragen uit de markt voor geothermie. Begin dit jaar richtte het bedrijf Fugro Water Services op. ‘Ook geothermie behoort daar tot een van de speerpunten’, zegt directeur Mark Pehlig. Bij Economische Zaken liggen inmiddels acht vergunningsaanvragen voor het boren van nieuwe putten.

Ook Den Haag zal binnenkort een handje gaan meehelpen. Mede dankzij een langdurige lobbycampagne van Victor van Heekeren van het Platform Geothermie, komt er per 1 januari een aardwarmtefonds. Met geld uit het fonds kunnen ondernemers de risico’s op misboringen (waarbij geen warm water wordt gevonden) deels afdekken.

Niet alleen de tuinbouw toont interesse. Ook in de woningbouw zal steeds vaker aardwarmte worden toegepast. De gemeente Den Haag is op dat terrein actief. Komende jaren worden onder meer in samenwerking met IF Technology vierduizend nieuwbouwwoningen in Den Haag Zuid-West opgeleverd, die volledig verwarmd worden met warm water van 2.200 meter diepte.

In de ‘machinekamer’ van zijn bedrijf geeft Rik van den Bosch een paar liefdevolle klapjes op de buis die uit de grond komt, zoals ruiters hun paard in de hals kloppen na een mooie rit. ‘Het is een schitterend systeem’, zegt hij. ‘Het is duurzaam en wij zijn bijna volledig onafhankelijk van de gasprijs. Bovendien: het enige wat stuk kan, is in principe de waterpomp. De rest gaat eindeloos mee.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden