POSTUUM

Mister KLM: aardig en bescheiden

Topmanagers hoeven helemaal niet hard te zijn. Ze moeten juist beminnelijk, aardig en bescheiden zijn. Dat is goed voor de teamgeest, zo vond Orlandini. De KLM moest vanwege dezelfde redenen van Sergio Orlandini ook zijn tradities koesteren: de koninklijke naam, het kroontje, de blauwe uniformen, de wat stijf Hollandse bediening van het cabinepersoneel. Dat was het Orlandini-gevoel.

Sergio Orlandini.Beeld anp

De dinsdagnacht overleden Sergio Orlandini was met zijn krullen en pretoogjes een van de meest charismatische na-oorlogse topmanagers. Maar ook een van de meest invloedrijke en geziene. Hij wist alle neuzen in één richting te krijgen. Toen Camiel Eurlings KLM-topman werd riep hij het Orlandini-gevoel weer terug te willen brengen. Maar dat was onmogelijk in de nieuwe verharde concurrentiestrijd en een combinatie met Air France.

Orlandini, bijgenaamd Mister KLM, was in veel opzichten een echte Italiaan, hoewel hij er eigenlijk alleen maar geboren werd. Zijn vader stierf vlak daarna aan tyfus. Zijn moeder hertrouwde met Emmanuel Urlus, zoon van de toen wereldberoemde opera zanger Jacques Urlus. Het gezin zwierf door Duitsland totdat het op Orlandini's vijfde jaar neerstreek in Noordwijk en daar een hotel begon: het nog niet zo lang geleden afgebroken hotel Belvédère. Samen kregen ze nog vier kinderen. Sergio Orlandini fietste naar de middelbare school in Oegstgeest. Daarna ging hij naar de TH in de Delft totdat die op last van de Duitsers werd gesloten. Na de oorlog studeerde hij economie in Rotterdam. Vervolgens solliciteerde hij bij Philips, maar werd afgewezen. Hij vond een andere baan op de afdeling planning van de KLM en ging er nooit meer weg, hoewel Philips enige tijd later toch op de stoep stond. De luchtvaartsector was toen nog klein. De auto kon gewoon gratis voor de deur van de terminal worden geparkeerd. Albert Plesman, de allereerste KLM-directeur, liep er rond en Jan Dellaert, de allereerste baas van Schiphol.

Carrière

Orlandini viel omhoog. Of zoals hij zei 'door gebrek aan initiatief' bleef hij zitten en maakte carrière. Niemand verwachtte in de jaren vijftig en zestig dat de luchtvaart zo enorm zou groeien. In 1973 werd Orlandini president-directeur. Het bleek een gouden greep. Hij was charismatisch, slim en had een briljant PR-instinct en enorm netwerk tot in de hoogste kringen, zoals de Oranjes en Freddie Heineken. KLM groeide onder zijn leiding uit tot een van de grotere Europese maatschappijen.

Er waren ook enorme tegenslagen. Vlak nadat hij was benoemd kaapten drie Palestijnen een Boeing van KLM op een vlucht vanaf Libanon. Orlandini vloog naar Malta waar hij de president Dom Mintoff wist te overtuigen het toestel hier te laten landen. De passagiers kwamen vrij in ruil voor kerosine en twee vrijwilligers. Uiteindelijk werd de kaping in Dubai beëindigd.

Een veel groter trauma werd de botsing van een startende KLM-jet met een taxiënde PanAm-Boeing op het mistige vliegveld Tenerife vier jaar later. Hierbij kwamen 583 mensen om waarmee het nog steeds de grootste luchtramp is uit de geschiedenis. Hij zei drie jaar geleden in een interview met NRC Handelsblad er nog steeds aan te denken. 'Alles zit in dat ene woord: Tenerife.'

Beeld anp
Astrid Joosten en Sergio Orlandini bij TROS Aktua Export.Beeld anp

Feestjes

Sergio Orlandini deed geen gekke dingen. Totdat hij eind 1986 ineens een bod op de hotelketen Hilton International voor 2,2 miljard gulden (1 miljard euro) te koop werd gezet door concurrent Trans World Airlines. Orlandini vond het een mooie aanvulling voor wat hij 'zwaanzinnige aanbiedingen' noemde. 'Congratulations Sergio, you got yourself a very profitable hotelchain', zo feliciteerde TWA-topman hem na de deal. De raad van commissarissen onder leiding van Gustav Wagner en Coen Oort staken er echter een stokje voor. Een jaar later trad Orlandini terug en werd president-commissaris. Vervolgens werd hij zelf een soort super-commissaris die baantjes verzamelde bij fondsen als KBB, ABN Amro, Heineken als een ander postzegels. 'Als je in de kruitdamp gestaan hebt, wil iedereen je hebben', zei hij. 'Ik kan slecht neen zeggen.'

Niet alle keuzes waren gelukkig, zoals die voor de staatsloterij en het malafide vastgoedfonds VHS. In 1993 moest Orlandini wegens het bereiken van de leeftijdgrens van 72 jaar ook opstappen als president-commissaris van KLM. Maar dat betekende niet dat hij zich niet meer liet zien of zich er niet meer over uitliet. Orlandini was daarvoor te vaak op partijtjes en feestjes. Elk jaar was hij aanwezig op de KLM Open, het golftoernooi. Aan de dood dacht hij niet. 'Het zal u verbazen, maar ik denk daar helemaal niet aan. Ik verlang er ook niet naar. Ik merk het wel', zei hij op zijn 91ste jaar.

Oud-topman Sergio Orlandini test samen met voormalig topman Peter Hartman (rechts) van KLM het nieuwe interieur van de World Business Class.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden