REPORTAGE

Mist Utrecht CS het wow-effect?

ProRail voerde dit weekend voor het laatst grote werkzaamheden uit rond Utrecht Centraal en op 7 december is de opening van de nieuwe stationshal. De meningen over het uiterlijk lopen uiteen.

Luchtfoto van de spoorvernieuwing rondom treinstation Utrecht Centraal.Beeld anp

'Het nieuwe station van Utrecht is lelijk. Niet een beetje lelijk, maar echt lelijk. Van het golfplaten dak tot de merkwaardig gekleurde vloer, alles doet er aan mee om het geheel een uitstraling te geven van een vliegveld in een ver en arm land, of van een crematorium in Albanië (van voor 1989).'

Het nieuwe Utrecht Centraal kan de Utrechtse dichter Chrétien Breukers niet bekoren, blijkens zijn blog op de lokale site nieuws030. Ook de Utrechtse columniste Marieke Dubbelman komt ronduit uit voor haar teleurstelling onder de kop in het AD/UN: 'Zelfs station Overvecht ziet er nog gezelliger uit.' 'Waarom heeft het grootste station van Nederland zo'n matige facelift gekregen, en heeft Rotterdam nu een beeldschoon station?', vraagt ze zich jaloers af.

De meningen zijn verdeeld over het uiterlijk van het nieuwe Utrechtse station, dat zijn voltooiing nadert. Dit weekend waren er voor het laatst grote werkzaamheden. Het was 'een huzarenstukje', zegt ProRail zelf. De spoorbeheerder heeft de afgelopen vier jaar het hele spoor rond Utrecht verdubbeld. De perrons zijn verbreed. De compleet vernieuwde stationshal met een meterslang golvend grijs dak wordt op 7 december geopend. Dan is het station volgens ProRail klaar voor 100 miljoen reizigers per jaar.

'Knappe prestatie'

Dit weekend werd er nog hard gewerkt. Werkmannen vervoeren glazen platen naar de perrons 8 en 9 die nog in verbouwing zijn. Op de schermen met reisinformatie staat bij veel treinen 'rijdt niet'. Extra ingezette NS-medewerkers in gele bodywarmers wijzen reizigers de weg naar het vervangende busvervoer.

'Een enorm knappe prestatie, dat ProRail deze verbouwing heeft uitgevoerd zonder incidenten en zonder gekkigheid, terwijl de treinen zo veel mogelijk gewoon hebben gereden', zegt Herbert Boland. Met zijn blog Bouwput Utrecht volgt hij sinds 2007 de ontwikkelingen in het stationsgebied op de voet. 'ProRail mag daar best een pluim voor krijgen. Utrecht is een gigantisch sleutelproject op het spoor, de grootste forensenmotor van Nederland. Waarschijnlijk hebben ze gedacht: laten we zorgen dat het logistiek, financieel en technisch gaat lukken, met het esthetische als bonus.'

Een golvend plafond strekt zich uit over de langgerekte hal.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

'Geen wow-effect'

Vanuit de lucht gezien is het golvende dak bijzonder, vindt Boland. 'Maar van binnen heeft het geheel een beetje de armoedige uitstraling van een fabriekshal, door dat grijze plafond en de wat lompe frameconstructie. Ik had graag een architectonische statement met meer verbeelding gezien, zoals bij de stations van Rotterdam en Arnhem.'

Inderdaad oogt het Utrechtse station meer rechttoe-rechtaan dan het Rotterdamse ontwerp met de opvallende punt, of de organisch gevormde Arnhemse terminal. Wellicht ook omdat de Utrechtse stationshal aan de centrumkant zit vastgeplakt aan de jarenzeventig-kolos van winkelcentrum Hoog Catharijne. Een golvend plafond strekt zich uit over de langgerekte hal. Roltrappen aan beide kanten leiden naar de ruim twintig lager gelegen perrons. De kleur grijs overheerst en ornamenten ontbreken.

'Ik zie de speelse vorm van het dak. Maar de golf in het plafond geeft geen wow-effect zoals het ontwerp van het Rotterdamse station', zegt de 20-jarige Mathilde, kioskmedewerkster op Utrecht Centraal. Ze is blij dat de verbouwing bijna voorbij is. 'Ik heb veel last gehad van de bouwherrie tijdens het werken. Ook moest ik tijdelijk op een andere plek staan.'

'Lekker ruim'

Toch zijn er ook veel enthousiaste geluiden te horen over het nieuwe Utrechtse station. Zoals van civiel ingenieur Sander uit Den Bosch - hij wacht in de hal op een vriend met wie hij heeft afgesproken. Sander is verbaasd te horen dat er mensen zijn die het station lelijk vinden. 'Het is juist supermooi. Nu de hal bijna af is, kun je zien hoe ruim en overzichtelijk deze is, en allesbehalve benauwd ondanks de grote hoeveelheid mensen.'

En verre van armoedig, beklemtoont de civiel ingenieur. 'Die gebogen metalen platen van het plafond moeten op maat zijn gemaakt, dat is prijzig. En prachtig juist dat de constructie zo duidelijk te zien is.'

Ook zijn vriend Roel (36) die bouwkunde heeft gestudeerd, vindt het station 'lekker ruim'. 'Alles is grijs, maar het is niet saai, er gebeurt genoeg. Het zou iets speelser kunnen, maar het kan er mee door.'

'Het is een fraai station met daarbij de grootste fietsenstalling van de wereld', vindt Utrechter Ron (50). Hij kijkt vanaf de buitenruimte bij de stationshal geïnteresseerd naar beneden waar wordt gebouwd aan die stalling. 'Ik ben sowieso blij dat er nu eindelijk dingen af komen in het stationsgebied. We zitten al zo lang in een bouwput hier.'

Toch zijn er ook veel enthousiaste geluiden te horen over het nieuwe Utrechtse station.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

'Net een film'

Paul Vergeer (71) is nog enthousiaster. Vanaf zijn woning op de vijftiende verdieping op Hoog Catharijne heeft hij de verbouwing van het station de afgelopen vier jaar goed kunnen bekijken. 'Het was net een film om deze geweldige verbetering zich te zien voltrekken', zegt de voormalige manager. 'Ik heb gezien hoe ze die spaghetti van sporen hebben ontward. Het zijn prachtige rechte lijnen geworden, waardoor treinen sneller in en uit het station kunnen rijden. Ruim honderd oude wissels zijn vervangen door minder storingsgevoelige wissels.'

Het resultaat noemt hij 'fantastisch'. 'Het lelijke blauwige licht uit de hal is verdwenen, er is ruimte gemaakt voor zo veel meer reizigers. Het had architectonisch gezien misschien wat spectaculairder gekund. Maar je moet eerst naar het functionele kijken, dat is geslaagd. Utrecht gaat hiermee met sprongen vooruit.'

Grootste spooroperatie van het land

ProRail voerde dit weekend voor het laatst grote werkzaamheden uit rond Utrecht Centraal. De opening van de nieuwe Utrechtse stationshal is op 7 december. De spoorvernieuwing rond Utrecht is eind dit jaar grotendeels afgerond. Het is de grootste spooroperatie geweest van het land. In en rond het station zijn alle sporen, seinen, bovenleidingen en wissels onder handen genomen. Er zijn twee sporen bijgekomen en een aantal sporen is verlegd naar rechte banen, waardoor treinen soepeler in en uit het station kunnen rijden.

Het centraal gelegen Utrecht CS met verbindingen in alle richtingen is cruciaal voor het goede verloop van de treinen in Nederland. Ongeveer honderd treinen per uur komen er nu in het station aan, in de toekomst worden dat er 150.

Ook de stationshal is verbouwd, om ruimte te bieden aan de groei van de huidige 88 miljoen reizigers per jaar naar 100 miljoen in de nabije toekomst. De kosten van de aanpassingen van het spoor rond Utrecht zijn ongeveer 300 miljoen euro. De opknapbeurt van het station kost ongeveer 420 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden