Misschien was 't fout, maar hallo, in zaken gaat het zo

De ondergang van Eurocommerce was het grootste vastgoedfaillissement uit de financiële crisis. Het bedrijf van Ger Visser liet een schuld van ruim 700 miljoen euro achter. Vandaag moet hij met zijn vrouw en kinderen voor de rechter verschijnen vanwege faillissementsfraude en oplichting.

Ger Visser in 2012. Beeld Hollandse Hoogte

Ger Visser zit in zijn villa in Gorssel en wijst naar het lege bord dat voor hem staat. Net lag daar nog een omelet. 'Als er nou drie mensen binnenkomen en stellig beweren dat die omelet er nog ligt, dan is dat toch een vreemd verhaal? Zij waren er niet bij toe ik hem opat.' Kijk, zo ziet de voormalig kantorenkoning de strafzaak tegen hem ook. Het Openbaar Ministerie, de curator en de Rabobank roepen al van alles over hem en zijn zaken waar ze helemaal niet bij zijn geweest.

De 63-jarige Visser staat op uit zijn leren fauteuil en loopt op blauwe Nike-gympen met fikse zolen - 'heb wat last van hielspoor'- naar een stapel documenten. Daarmee hoopt hij de rechter, die er ook niet bij was, uit te leggen hoe de zaken gegaan zijn. Niet dat hij al te veel hoop heeft. Zelf zat hij 40 jaar in het vak. Kantoren bouwen, verhuren, verkopen. 'Zo'n rechter heeft één, misschien twee keer een huis gekocht en een hypotheek afgesloten. Had-ie een natte broek toen hij z'n handtekening moest zetten.'

Vandaag dus, staat Visser voor de rechtbank in Almelo, met zijn vrouw, zoon en dochter, die ook verdachte zijn in de zaak die draait om oplichting, valsheid in geschrifte en faillissement. Dat is ruim vier jaar nadat hij werd opgepakt, kort vastzat, persoonlijk failliet ging en zijn bedrijf Eurocommerce in elkaar klapte. Bijna alles is hij kwijt. Over zijn villa loopt nog een rechtszaak. Tot die tijd kan hij er blijven wonen.

Dat Eurocommerce failliet ging, was niet bijzonder. Het ene na het andere vastgoedbedrijf viel in die jaren om. Zo gaat dat in een economische crisis. Maar de financiële puinhoop die Eurocommerce achterliet was enorm. De negen banken die tientallen jaren geld hadden geleend aan Visser om zijn vastgoedkunstje te herhalen, hadden in totaal bijna 700 miljoen euro tegoed. De grootste schuldeiser was de Rabobank, met dik 300 miljoen euro. Eurocommerce liet 59 kantoorpanden en wat grondposities achter, goed voor bijna 400 duizend vierkante meter vloeroppervlak - ongeveer 56 voetbalvelden.

Fractie

Na het faillissement spraken de schuldeisers met de curator af dat zij het vastgoed uit de failliete boedel zouden overnemen. Want een gedwongen verkoop in crisistijd door de curator zou waarschijnlijk maar een fractie opleveren van wat zij nog tegoed hadden. Zo werden de banken eigenaar van een fikse portefeuille vastgoed, in de hoop op betere economische tijden.

Al die stapels stenen herinneren banken ook aan het gemak waarmee ze voor de crisis geld in de vastgoedmarkt pompten. Rabobank, ING, SNS Reaal, ABN Amro, Duitse banken; ze maakten Visser groot. Van 2006 tot en met 2010 steeg de schuldenlast van zijn bedrijf explosief, van 215 miljoen naar 730 miljoen.

Geen probleem, zolang Visser kantoren bleef verhuren en verkopen en daarmee gewoon zijn rente en aflossing betaalde. Dat lukte door de crisis niet meer. En in plaats van dat ze hem wat tijd gaven, in de hoop dat de markt weer zou aantrekken, wilden ze in 2012 ineens hun geld terug. Maar ja, dat zat in al dat vastgoed. Daarna deden ze ook aangifte tegen hem vanwege gerommel met contracten. Toen stortte het bedrijf van Visser rap in elkaar.

Een van die panden staat op nog geen twee minuten rijden van de Vissers villa. Het is een eeuwenoud gebouw in het centrum van Gorssel. Toen het nog van Visser was, heette het Hotel Restaurant De Roskam. Hier ontving hij met zijn gevolg - accountant, adviseurs - bezoek en sloot er deals. Nu zit er een filiaal in van de in Amsterdam bekende biefstukkentoko Loetje; daarom heet het nu Loetje Gorssel. Van binnen is de zaak helemaal verbouwd. Tijdens het middaguur zit de tent vol. Twee schilders die de buitenkant in de verf zetten, houden pauze in het restaurant met eigen boterhammen en een pak dubbeldrank.

De nieuwe eigenaar is chemiemiljonair Hans Melchers. Hij kocht het in 2014 van ING, die het als onderpand had gekregen voor een verstrekte lening aan Eurocommerce. Het loopt hartstikke goed sinds de verbouwing, zegt een ober. 'Maar dat komt ook door de naam Loetje en het museum voor modern realisme dat hiernaast zit.' Dat is ook van Melchers. Hij bracht er de kunstcollectie van Dirk Scheringa in onder - de woekeraar uit Wognum die net als Visser zijn bedrijf ten onder zag gaan.

Glazen reus

Maar veel andere Eurocommerce-panden wachten nog steeds op gebruikers. Neem het kantoorgebouw Diana en Vesta, een glimmende, glazen reus van dik 22 duizend vierkante meter vlak bij het Ajax-stadion in Amsterdam Zuidoost. Het staat al vier jaar praktisch leeg. Volgens de website van de makelaar Van Gool Elburg is slechts één van de zestien verdiepingen verhuurd.

De makelaar is optimistisch - daar zijn ze voor. 'We zijn hard op weg flink wat te verhuren.' Dat komt volgens hem door een nieuwe strategie. 'Jarenlang zochten we één huurder die alles zou huren. Daar zijn we nu vanaf gestapt.' Hij zegt nu met meerdere huurders 'de intentie' te hebben contracten te sluiten, wellicht dit jaar nog.

Gebouw Diana en Vesta is ook onderdeel van de strafzaak tegen Visser. Het is een van de zaken waarbij de stenenschuiver volgens justitie valse overeenkomsten zou hebben opgesteld om daarmee kredieten bij banken los te peuteren.

Hetzelfde kunstje zou hij in Almere hebben uitgehaald met het pand Carlton WTC, een kantoorkolos van 120 meter hoog - ook nog 16 duizend vierkante meter in de aanbieding. Hij leverde volgens justitie een valse huurovereenkomst in bij de bank, met onder meer nagemaakte handtekeningen van ambtenaren van de gemeente Almere.

Perspectief

Ger Visser zucht en trekt even aan zijn grijsgeruite jasje met roze pochet. Dat van die valse handtekeningen gaat hij niet ontkennen. Maar die krabbels moeten volgens hem wel in het juiste perspectief worden gezien. 'Ik ben er zelf niet rijker van geworden en de banken hebben er materieel geen schade door geleden.' Bovendien, en dat roept hij al vier jaar, gebeurde het in overleg met bankmedewerkers.

Het had alles te maken met de tijdsgeest, zegt hij. Zaken doen zoals hij altijd zaken deed, ging door de crisis niet meer. Normaal ging Visser naar een bank, leende geld, bouwde een kantoor, zocht en huurder en verkocht het hele zwikkie weer. Met de opbrengst betaalde hij de bank terug en de winst stak hij in zijn zak. Op risico financieren, heette dat. En dat wilde de bank ineens niet meer. 'Dus moest er een huurcontract komen.' Nou, er was een intentieovereenkomst en die heeft hij toen zelf maar vast omgezet in een vals huurcontract. 'Maar goed, dat wisten ze dus hè.'

En als de Rabobank een paar maanden had gewacht, had hij een echt huurcontract gesloten en was er niks aan de hand geweest. Dus ja, strikt juridisch zit hij wellicht fout, maar hallo, dan kun je iedereen die zaken doet, wel gaan onderzoeken. Het is wat andere gevallen stenenschuivers de afgelopen jaren al eerder tegen de rechter verzuchtten; dat ze alleen naar de juridische werkelijkheid keken. 'Maar je hebt ook een zakelijke werkelijkheid.'

Heel soms zakt de woede over de zijn geplofte bedrijf en de strafzaak even weg. Het is zoals het is, zegt hij dan. En dan probeert hij er van een afstandje naar te kijken, met de zakelijke blik die hij veertig jaar hanteerde. Analyserend vraagt hij zich dan af: waar kijk ik nou eigenlijk naar?

En laatst wist hij het ineens. Een verdienmodel. Want als er verliezers zijn, zijn er ook winnaars. 'Zo'n officier, die maakt vast promotie met mijn zaak. Die bankmedewerkers hebben er een mooi werk van. En die curatoren worden miljonair.'

Projecten van een stenenschuiver


Stal Eurocommerce

Net als zijn zus kocht Ger jr. in december 2011 ook wat van zijn vader; de befaamde paardenstal Eurocommerce. De koopsom werd vastgesteld op 7 miljoen euro. Maar dat bedrag hoefde hij nooit te betalen. Het werd omgezet in een lening, die hij in zeven jaar zou aflossen. Op datzelfde moment sloot Visser sr. een sponsorovereenkomst van zeven jaar waarin Eurocommerce 7 miljoen euro zou betalen aan de paardenstal. Zo konden vader en zoon 7 miljoen euro tegen elkaar wegstrepen en was Ger jr. eigenaar van de stal geworden zonder er één euro voor te betalen. Een schuld van dik 38 miljoen euro van de stal aan Eurocommerce werd ook omgezet in een agiostorting.

Ook deze transactie lieten de curatoren terugdraaien en uiteindelijk werden de paarden en paardenstal door de Rabobank geveild. Volgens justitie is hier ook sprake van fraude. De koopsom zou te laag zijn en door de schuld van de stal om te zetten is de Rabobank benadeeld. Onzin, volgens Visser.

Beeld Hollandse Hoogte

Kantoorgebouw Diana en Vesta

Ger Visser liet deze kantoorkolos neerzetten door het bouwbedrijf van zijn goede zakenrelatie Dik Wessels. De aanneemsom bedroeg ruim 43 miljoen euro. Volgens justitie heeft Visser later bij de dochterbedrijf FGH van de Rabobank lopen zwaaien met een valse afbouwgarantie. Maar Visser zegt dat dit nergens op slaat. Het gebouw was feitelijk al af en die afbouwgarantie was alleen maar een soort formaliteit voor de bank. Op hun verzoek heeft hij naar eigen zeggen 'z'n klauw' er op gezet.

Beeld Marcel Wogram

Hotel restaurant de Roskam

Ger Visser verkocht dit restaurant in het centrum van Gorssel in december 2011 aan zijn dochter Kristel voor 1 euro. Een schuld van 5 miljoen euro van het restaurant aan Eurocommerce werd omgezet in een zogeheten agiostorting. 'Paulianeus handelen', volgens de curator, om zo vlak voor een faillissement waardevolle bezittingen aan de boedel te onttrekken tegen een belachelijke koopsom. Bij de rechter liet de curator deze transactie terugdraaien. Faillissementsfraude, meent ook het Openbaar Ministerie. Maar volgens Visser draaide de zaak al jaren verlies en is de waarde door onafhankelijke taxateurs vastgesteld. Alternatief voor de verkoop aan zijn dochter was een faillissement geweest.

Beeld Marcel Wogram
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.