Ministerie en Vereniging Eigen Huis schatten energierekening verschillend in: wie heeft gelijk?

Vijf vragen over de hogere energienota

De energierekening van veel Nederlandse huishoudens valt de komende jaren fors hoger uit dan het nieuwe kabinet voorrekent. Die noodklok luidde de Vereniging Eigen Huis (VEH) woensdag. Volgens de belangenorganisatie voor huizenbezitters betaalt een gemiddeld huishouden in 2021 262 euro meer aan energiebelasting dan dit jaar. Het ministerie van Financiën houdt het op 138 euro. Waar komt dat grote verschil vandaan? Heeft de VEH gelijk? Vijf vragen over de hogere energienota.

Een gasmeter in een woning. Foto anp

Waarom wordt de gemiddelde energierekening überhaupt hoger?

Het zelfbenoemde 'groenste kabinet ooit' moet alle zeilen bijzetten om de ambitieuze klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat kan alleen als Nederlandse huishoudens snel minder gas en energie verbruiken. Om dat te bewerkstelligen, draait het kabinet aan een aantal belastingknoppen. Zo stijgt het tarief van de algemene energiebelasting (per m3 gas en kWh elektriciteit) en betalen huishoudens meer ODE, een speciale belasting waarvan de opbrengst naar duurzame energie gaat. Daarnaast verlaagt het kabinet de heffingskorting die de energierekening een stuk betaalbaarder maakt.

Dat de gemiddelde energierekening hoger uitvalt, is dus zeker. Het is alleen de vraag hoe hoog.

Waardoor verschillen de schattingen van de VEH en het ministerie zo?

Het ministerie denkt dat het gas- en elektriciteitsverbruik snel daalt, bijvoorbeeld doordat mensen zonnepanelen plaatsen of energieslurpende apparaten in huis vervangen. Dat drukt de energienota. Dus ook bij stijgende tarieven als gevolg van de belastingen, neemt de energierekening daardoor minder snel toe.

Volgens de VEH is dat beeld te rooskleurig. Woordvoerder Hans André de la Porte: 'Nieuwe huizen zijn inderdaad erg zuinig of zelfs energieneutraal en woningcorporaties pakken hun huurwoningen soms grootscheeps aan. Maar het gemiddelde huishouden gaat geen koelkast of cv-ketel vervangen omdat er een zuiniger exemplaar op de markt is. Er wordt pas een nieuw apparaat gekocht als het oude kapot is. Zo hard daalt het energieverbruik dus niet.'

Wat zeggen de cijfers?

Beide partijen beroepen zich op cijfers van in de regel betrouwbare bronnen. Zo gebruikt de VEH, naast de eigen database, gegevens van het Nibud en Milieucentraal. Die organisaties becijferen het huidige gemiddelde gasverbruik per jaar op 1.410 tot 1.500 m3 per jaar. Dat is een stuk hoger dan de 1.241 m3 die het kabinet dit jaar denkt te gaan bereiken.

Het kabinet maakt gebruik van de Nationale Energieverkenning, die wordt opgesteld door onder andere het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarin staat dat het gemiddelde gasverbruik in 2015 circa 1.300 m3 was. Dat is een forse daling ten opzichte van 2000, toen een gemiddeld huishouden 1.900 m3 gas verbruikte. Ook het gemiddelde stroomgebruik daalt. In dit licht is de schatting van het kabinet zo gek nog niet.

Wat zeggen energie-experts over de kwestie?

André Faaij, hoogleraar energiewetenschappen aan de Universiteit van Groningen, schaart zich achter de lezing van het kabinet. 'Ik denk dat de belastingverhogingen meevallen. Ieder kwartaal dalen de prijzen van zonnepanelen, net als die voor warmtepompen. Groene energie wordt dus steeds bereikbaarder voor huishoudens. Als zij daarin investeren, daalt hun verbruik gigantisch.'

Faaij vreest wel dat armere huishoudens buiten de boot gaan vallen. 'Doordat de belastingen stijgen, hebben zij minder geld om groene energie of energiebesparing te investeren.' Directeur Donald Pols van Milieudefensie vreest daar ook voor. 'Mensen met een lager inkomen zijn minder geneigd om die maatregelen te nemen waardoor hun energiegebruik omlaag gaat. Daar hebben ze het geld niet voor.'

Blijft het kabinet bij de eigen schatting van een stijging van de energiebelasting met bijna 140 euro?

Zeker, al wijst een woordvoerder van het ministerie van Financiën wel op een alternatief scenario. 'Gaat het met de zonnepanelen minder hard dan verwacht, dan gaan wij uit van een gemiddelde energienota van 160 euro.' Aan de cijfers uit de Nationale Energieverkenning twijfelt ze niet. 'Die wordt in elkaar gezet door betrouwbare organisaties die heel goed rekensommen kunnen maken.'

Meer over