NieuwsOpenbaar Vervoer

Minder ritten en lijnen weg: coronacrisis sluipt nu ook dienstregeling van stads- en streekvervoer binnen

De dienstregelingen voor het openbaar vervoer gaan volgend jaar in het hele land op de schop vanwege de coronacrisis. Reizigers moeten er rekening mee houden dat bus, tram en metro op sommige trajecten minder frequent zullen rijden. In sommige gevallen zullen lijnen worden opgeheven.

Een kuchscherm in een bus in Eindhoven.Beeld ANP

Die versoberingen zijn onvermijdelijk, omdat de ov-bedrijven tot de zomer van 2021 voor een deel opdraaien voor de verliezen die ze lijden omdat reizigers het openbaar vervoer minder gebruiken, zegt voorzitter Pedro Peters van de koepelorganisatie Openbaar Vervoer Nederland (OV-NL). De overheid besloot eerder dit jaar tot 93 procent van de kosten te vergoeden die het openbaar vervoer maakt voor het instandhouden van de dienstregeling. Op dit moment stapt slechts 50 tot 60 procent van het gebruikelijke aantal reizigers in en zijn er dus minder inkomsten. Er was op een gemiddelde bezettingsgraad van 80 procent gerekend.

De strop voor het openbaar vervoer komt neer op een half miljard euro. ‘Afgesproken is dat we tot eind dit jaar een volledige dienstregeling rijden’, zegt Peters. ‘Maar voor daarna moeten we zoeken naar een reductie van de kosten om dat half miljard op te vangen.’ Daarvoor zijn volgens hem ingrepen in de dienstregeling onontkoombaar.

Peters is tevreden met de beslissing van het kabinet om geen strengere maatregelen af te kondigen voor het openbaar vervoer. ‘Daaruit blijkt dat we het goed doen als sector en dat de optelsom van maatregelen zoals het dragen van mondkapjes en kuchschermen kennelijk werkt.’ Toch heeft de nieuwe lockdown die het kabinet dinsdag afkondigde wel gevolgen voor het openbaar vervoer. Peters: ‘Als de horeca sluit, gaan mensen minder met de bus, tram en metro.’

Verschraling

De versoberingen die nu worden gepland zijn hier en daar al zichtbaar. In Friesland zijn de gevolgen van de coronacrisis zelfs al vanaf 13 december voelbaar, als het nieuwe ‘spoorboekje’ van kracht wordt. Er rijden dan tijdens de daluren geen bussen meer op trajecten waar ook een trein rijdt. Uitvoerder Arriva en de provincie willen zo voorkomen dat er onnodig lege bussen rijden. Door de maatregelen wordt het aanbod van busvervoer in Friesland met 3 procent verschraald.

In Groningen en Drenthe gaan in 2021 minder bussen rijden, maar er worden vooralsnog geen lijnen geschrapt, aldus het OV-bureau Groningen Drenthe. Daarin werken de twee provincies en de gemeente Groningen samen. Er zullen minder extra bussen worden ingezet bij drukte en zullen klanten bij aanvullende lijnen vaker worden verwezen naar een hubtaxi. Voor sommige haltes moet telefonisch worden gereserveerd of moeten reizigers verder lopen.

Bij het opstellen van de nieuwe dienstregeling in Groningen en Drenthe, die wordt uitgevoerd door Qbuzz, is ervan uitgegaan dat er in 2021 gemiddeld 22 procent minder reizigers zullen zijn. De versobering van het openbaar vervoer levert een besparing op van 5 procent. Voor harder ingrijpen is niet gekozen, omdat het OV-bureau ‘wil voorkomen dat het openbaar vervoer onnodig meer wordt afgebroken dan nodig’.

Nu al uitval

Nog voor de nieuwe dienstregelingen van kracht worden vallen er al lijnen uit om een andere reden: de ov-sector kampt met personeelstekort door ziekmeldingen en personeel dat thuisblijft in afwachting van de uitslag van een coronatest. In het Haagse stadsvervoer rijden 20 procent minder bussen en rijdt de Randstadrail 10 procent minder ritten, in Rotterdam sneuvelen bij de metro ritten in de spits.

De NS laat weten dat er nog geen maatregelen nodig zijn. ‘We houden een vinger aan de pols. We moeten wel genoeg mensen hebben en ook bij ons neemt het verzuim toe, maar dat heeft nu nog geen impact op de dienstregeling.’ De spoorwegen reden na de afkondiging van de lockdown in maart enkele maanden lang een ‘basisdienstregeling’. 

Prorail waarschuwde vorige week wel voor uitval van treinen, omdat meer treindienstleiders ziek thuis zitten. De netwerkbeheerder overweegt recent gepensioneerde en elders werkzame verkeersleiders te vragen tijdelijk terug te komen op een van de dertien verkeersleidingsposten.

Dat de nood hoog is bleek eind september, toen er treinen op de Merwedelingelijn (Dordrecht – Geldermalsen) werden geschrapt door een ziek personeelslid op de verkeersleidingspost van Rotterdam. Die verstoring bleef toen tot twee uur beperkt.

Het OV is OK? Even niet

De gezamenlijke vervoersbedrijven waren juist halverwege september juist begonnen met een campagne op tv, radio en sociale media om de reiziger weer terug te lokken naar het openbaar vervoer. Een week later werd ‘Het OV is OK’ weer stilgelegd, omdat het aantal besmettingen opliep en het kabinet de coronamaatregelen aanscherpte. Het publiciteitsoffensief had tot eind dit jaar moeten lopen.

‘De campagne ligt in de koelkast’, zegt Peters. ‘Zeker voor de komende vier weken waarin de nieuwe lockdown duurt.’ Hoe snel de tv-spotjes en andere reclame-uitingen worden hervat kan de OV-NL-voorzitter niet zeggen. De campagne was bedoeld om de gemiddelde bezettingsgraad tot 80 procent op te stuwen, maar de branche gaat er nu vanuit dat slechts 50 tot 60 van de zit- en staanplaatsen wordt bezet.

‘Ook na corona wordt het openbaar vervoersysteem nooit meer zoals het was.’ En Sharon Dijksma vindt dat prima

Commerciële partijen in het openbaar vervoer kunnen niet meer voldoen aan hun verplichtingen. De Vervoerregio Amsterdam (VRA) gaat nu financieel bijdragen aan het verduurzamen van hun busvloot. Het einde van de marktwerking? Sharon Dijksma, voorzitter van de Vervoerregio Amsterdam: ‘Ik ben altijd voorstander geweest van grote overheidsbemoeienis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden