Miljoenenhandel in oude koelkasten

Gemeenten vinden dat de consument te veel moet betalen voor de recycling van zijn huishoudelijke apparaten. Is dat ook zo?...

Gemeenten vinden dat consumenten dubbel betalen voor verwijdering van tv’s, koelkasten en andere elektronica. Wat is hun bezwaar?

Gemeenten vinden bij monde van de Nederlandse Vereniging voor Afval en Reinigingsmanagement (NVRD) dat burgers in feite twee keer betalen voor de verwijdering van van elektronische apparatuur. Naast de zogeheten verwijderingsbijdrage, moet jaarlijks aan de gemeente afvalstoffenheffing worden betaald. Daarmee wordt de overslag en inname van producenten bij inzamelingspunten van de gemeente op zogeheten milieustraten betaald. Gemeenten vinden dat ze opdraaien voor de kosten die eigenlijk vergoed zouden moeten worden door de producenten.Daarentegen vinden producenten dat zij pas verantwoordelijk zijn op het moment dat apparaten de toegangspoort van de milieustraat verlaten. Volgens de producenten moet niet de Nederlandse rechter, maar de Europese Unie bepalen wie voor de kosten van de overslag bij de gemeente moet betalen.

Waar gaat het geld van de verwijderingsbijdrage naar toe?

Verwijderingsbijdragen worden gestort in verschillende fondsen die beheerd worden door de Nederlandse Verwijdering Metaalektro Producten (NVMP). Hierin zijn verschillende stichtingen ondergebracht die opgezet zijn door importeurs en producenten van elektrische apparaten. De stichtingen betalen het vervoer, de afbraak van apparaten en de voorlichting over de verwijderingsbijdrage. Inmiddels hebben de stichtingen zo’n 176 miljoen euro op hun bankrekening staan. De gemeenten vinden dat een extra reden om een deel van het bedrag op te eisen. Producenten stellen dat dit geld nodig is om alle oude apparatuur die nog niet is ingeleverd, te verwerken.

Kan de verwijderingsbijdrage dan niet omlaag?

Sinds de invoering van de verwijderingsbijdrage in 1999 zijn de tarieven al verschillende keren verlaagd. Voor boormachines, naaimachines, cv-ketels en elektronisch speelgoed hoeven consumenten geen geld meer te betalen. Dat komt omdat er al te veel geld in de potjes van de stichtingen zitten. Voor koelkasten en wasmachines betaal je wel een verwijderingsbijdrage (zie grafiek). In 2011 zal die niet meer expliciet in rekening worden gebracht. Voor koelkasten ziet de consument tot 2013 de verwijderingsbijdrage op zijn nota staan.

Hoeveel betaalt een consument te veel voor verwijdering van apparaten?

De gemeenten schatten dat consumenten jaarlijks 5 tot 10 miljoen euro extra betalen aan afvalstoffenheffing om de huishoudelijke apparatuur te laten innemen en op te slaan bij de gemeenten.

‘Dat komt neer op 2 euro per huishouden, per jaar’, aldus woordvoerder Maarten Goorhuis van de NVRD.

Waar moet je met je oude koelkast heen?

Bij de aanschaf van een nieuwe koelkast kan de oude door de winkelier worden opgehaald (officieel kan je deze ook bij de winkel inleveren, maar bijna niemand brengt de logge apparaten zelf weg). Ook kunnen oude machines ingeleverd worden bij milieustraten van de gemeente. Consumenten zijn niet verplicht om apparaten op de juiste manier af te laten breken. Bij het oud vuil zetten mag ook.

Krijgen de apparaten nog een tweede leven?

Apparaten die ingezameld worden op de gemeentelijke milieustraten eindigen op verschillende plekken. Sommige milieustraten zorgen ervoor dat ze bij kringloopwinkels terecht komen. Andere zorgen ervoor dat de recyclingbedrijven de apparaten afbreken.

Sommige oude koelkasten gaan naar Afrika. Gebeurt dat vaak?

Uit een rapport van het ministerie van VROM uit 2005, bleek dat een op de drie detailhandelaren ingeleverde apparaten illegaal doorverkocht aan handelaren. Dit elektronisch afval werd verkocht in Azië en Afrika. Hier worden machines vaak op een verkeerde manier uit elkaar gehaald. Dat is gevaarlijk voor mens en milieu. De situatie is inmiddels sterk verbeterd, blijkt uit een nieuw rapport van het ministerie uit april van dit jaar. Het uitgevoerde afval is gedaald van 1000 ton naar 430 ton.

Wie verdient er het meeste geld aan de verwijdering van afval?

Door de hoge schrootprijs maken de gecertificeerde recyclebedrijven, betaald door de NVMP, gouden tijden door. Enerzijds krijgen ze geld uit de verwijderingsbijdragen, anderzijds verdienen ze aan de verwerkte materialen. Ook niet-gecertificeerde bedrijven duiken in die markt. Zij houden zich niet allemaal even netjes aan de wet. Uit onderzoek van VROM bleek dat 29 procent van hen overtredingen heeft begaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden