Miljoenen pensioenen onder water

Pensioenfondsen hebben te weinig geld in kas om alle pensioenen te dekken. Bijltjesdag is 31 december. Blijft de rente laag, dan worden miljoenen Nederlanders gekort op hun pensioen.

Medewerkers van een sociale werkplaats pakken snoep in.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De financiële gezondheid van de pensioenfondsen is het afgelopen kwartaal verder achteruitgegaan. Van 6,5 miljoen Nederlanders staat het (toekomstige) pensioen momenteel onder water. Verlaging van de pensioenen komt daarmee een stap dichterbij voor veel Nederlanders. Dit meldde De Nederlandsche Bank (DNB) dinsdag.

De pensioenfondsen van de 6,5 miljoen Nederlanders, onder wie 4,1 miljoen werknemers en 2,4 miljoen gepensioneerden, hebben een dekkingsgraad onder het wettelijk vereiste minimum. De gemiddelde beleidsdekkingsgraad daalde van april tot en met juni met 2,3 procentpunt naar 99,6 procent. De dekkingsgraad - oftewel de bezittingen van het pensioenfonds gedeeld door de pensioenverplichtingen - laat zien of fondsen genoeg geld in kas hebben om de (toekomstige) pensioenen uit te betalen. Ligt de dekkingsgraad onder de 100 procent, dan is dit niet het geval. Het wettelijk vereiste minimum ligt nog iets hoger, rond de 104 procent. De beleidsdekkingsgraad is dan weer de gemiddelde dekkingsgraad van de afgelopen twaalf maanden.

De penibele staat van de pensioenfondsen is vooral te wijten aan de historisch lage rente. De Europese Centrale Bank (ECB) liet zijn belangrijkste rentetarief tussen 2008 en 2014 al dalen van 4,25 procent naar 0,05 procent; afgelopen maart stelden ECB-voorzitter Mario Draghi en consorten het tarief zelfs bij naar de huidige 0,00 procent. Hoe lager de rente, hoe meer geld de pensioenfondsen moeten reserveren om de oude dag van hun deelnemers uit te betalen. Sterk versimpeld werkt dit zo: wie over tien jaar 1.000 euro wil hebben, moet met een jaarlijkse rente van 4 procent nu 676 euro inleggen. Vermeerderd met de rente komt het bedrag dan na tien jaar uit op 1.000 euro. Maar daalt de rente bijvoorbeeld naar 0,5 procent, dan is er plots een inleg van 951 euro nodig om toch op 1.000 euro uit te komen.

Beleggingsrendementen

DNB kondigde twee maanden geleden al aan dat voor 1,8 miljoen Nederlanders een korting dreigt op hun pensioen als de financiële situatie van hun pensioenfondsen niet verbetert. Of er daadwerkelijk gekort gaat worden hangt af van hoe de vlag er op 31 december bij hangt. Oudjaarsdag is de jaarlijkse peildatum voor de pensioenfondsen. Grote pensioenfondsen als ABP, Zorg en Welzijn en PME waarschuwen al langer voor mogelijke kortingen in 2017 omdat hun dekkingsgraden in de buurt van de absolute ondergrens van 90 procent staan.

Terwijl de beleidsdekkingsgraad - oftewel het gemiddelde over de voorbije twaalf maanden - dus met 2,3 procentpunt daalde, gaat het met de actuele dekkingsgraad wel iets de goede kant op. De actuele dekkingsgraad, gebaseerd op de dagelijkse marktcijfers, steeg in het tweede kwartaal van 96,3 naar 96,6 procent. De lichte stijging was te danken aan beleggingsrendementen. De waarde van pensioenbeleggingen in vreemde valuta nam bijvoorbeeld toe doordat de meeste vreemde valuta in waarde stegen ten opzichte van de euro, met uitzondering dan van de Britse pond, schrijft DNB. Zo steeg de Amerikaanse dollar met 2,5 procent ten opzichte van de euro.

Ook boekten de pensioenfondsen een overwegend positief resultaat op hun obligatieportefeuilles. Dankzij de gedaalde rente zijn de oude obligaties van de fondsen steeds meer waard. Een in 2007 gekochte Amerikaanse staatsobligatie met een looptijd van tien jaar levert de eigenaar bijvoorbeeld tot wel 5 procent rente per jaar op, terwijl wie nu een Amerikaanse staatsobligatie koopt met dezelfde looptijd nog maar 1,6 procent rente beurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden