Militaire orders boden geen tegenwicht voor dalend aandeel op markt passagiersvliegtuigen McDonnell Douglas kiest eieren voor zijn geld

Als McDonnell Douglas, maker van vliegtuigen, helicopters, kruisraketten en slimme bommen, niet stelselmatig grote orders van het Pentagon in de wacht had gesleept, was het bedrijf al lang failliet geweest....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Niet dat het 75 jaar oude concern met hoofdkantoren in Long Beach en St Louis meteen over de kop zou gaan, maar de beslissing van het Pentagon verder te onderhandelen met Boeing en Lockheed Martin Marietta was voor Harry C. Stonecipher een onheilspellend signaal. Het JSF-project is de grootste order die het Pentagon de komende jaren heeft te vergeven en hij mistte de kans die opdracht binnen te halen.

De klap kwam extra hard aan omdat kort daarvoor Stonecipher, de eerste president-directeur die niet behoort tot de familie McDonnell, had besloten de ontwikkeling van een nieuw MD-XX-passagierstoestel te staken. Sinds zijn aantreden als hoofd van een bedrijf met 67 duizend werknemers had Stonecipher in de commerciële luchtvaart alleen maar teleurstellingen moeten verwerken.

Het aandeel van McDonnell Douglas, bouwer van de legendarische DC-serie en de opvolger daarvan, de MD-serie, op de wereldmarkt van passagierstoestellen was gedaald van 22 procent in 1990 tot amper 10 procent in 1996. Grote orders voor nieuwe MD-toestellen werd op het laatste moment afgezegd of gingen naar de eeuwige concurrent Boeing in Seattle.

In het eerste kwartaal van dit jaar haalde McDonnell Douglas slechts elf orders binnen, terwijl in diezelfde drie maanden Boeing 180 bestellingen mocht noteren. Veelbelovend lijkende ontwikkelingen in China liepen op niets uit en eerder dit jaar stortte een DC-9 van ValueJet neer in de Everglades.

Stonecipher slaagde er niet in Douglas Aircraft Corporation, de passagierstoestellen-arm van het concern, weer nieuw elan te geven. Hij besloot een project voor de bouw van een groot passagierstoestel uit te stellen en zich te concentreren op de ontwikkeling van een kleiner toestel, de MD-95 als opvolger van de populaire, maar verouderde DC-9. De MD-95 zou de concurrentie met het populairste toestel van Boeing, de compacte, relatief zuinige 737, aan moeten gaan.

De ontwikkeling zou moeten worden gefinancierd met de opbrengsten uit de defensie-tak van het bedrijf. Onder Stonecipher was McDonnell Douglas door het Pentagon al een volledig nieuw raketsysteem gegund, evenals de bouw van tachtig transporttoestellen en de productie van zogenaamde satelliet gestuurde 'smart bombs'.

Maar Stonecipher wist dat het Pentagon, maar ook de regeringen in Europa, Latijns-Amerika en Azië het komende deccenium nog verder zullen bezuinigen op defensieuitgaven. Deze markt krimpt en de concurrentie wordt alleen maar groter.

Echte groei moet voor vliegtuigmakers komen van luchtvaartmaatschappijen die verouderde vloten gaan vervangen. Op die markt is Boeing oppermachtig en wordt bovendien de concurrentie uit Europa steeds scherper.

Hoewel hij daar gisteren niets over zei kan worden aangenomen dat Stonecipher besloot McDonnell Douglas te verkopen voordat het bedrijf in een echte crisis terecht zou komen. Hij zal ook overwogen hebben dat het geen enkele zin heeft om sentimentele redenen aan zelfstandigheid vast te houden.

Het bedrijf is immers zelf ook een product van een fusie tussen het in 1920 in een kapperszaak opgerichte Douglas uit LA en McDonnell dat in 1939 werd opgericht.

Voor Boeing is met de fusie een netelig probleem opgelost. De orderportefeuille is dermate groot dat er kostbare vertragingen dreigen te ontstaan in de bouw van 1280 toestellen. De productiecapaciteit van McDonnell Douglas zal al op korte termijn worden gebruikt om achterstanden in te lopen. Boeing heeft zich verder in een zeer sterke positie gemanoeuvreerd om op de krimpende markt voor defensie toch grote en lucratieve orders binnen te halen. En tenslotte wil Boeing ook een rol spelen in toekomstige ruimtevaartprogramma's, waar McDonnell Douglas al veel langer een belangrijke factor is. Als voormalig constructeur van de Mercury- en Gemini-ruimtecapsules heeft McDonnell Douglas daar nog altijd een grote reputatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden