Migratie goed voor arme landen

In ontwikkelingslanden is een hoger opgeleide een roze olifant. Massaal trekken ze weg. Volgens de Wereldbank heeft hun geboorteland baat bij die exodus: ze sturen geld....

Het oordeel van economen was jarenlang unaniem: brain drain is de doodsteek voor ontwikkelingslanden. De bevolking in de meeste ontwikkelingslanden is al niet hoog opgeleid, als de weinige hbo’ers en academici dan ook nog eens een enkele reis naar het rijke Westen boeken, zal het met armoedebestrijding nooit wat worden.

Maar volgens nieuw onderzoek van de Wereldbank valt het nogal mee met de ellende die migratie veroorzaakt in ontwikkelingslanden. De onderzoekers van de Wereldbank betwisten niet dat hoger opgeleiden arme landen binnen de kortste keren verlaten. Tussen 1990 en 2000 groeide de stroom hoger opgeleide migranten bijvoorbeeld 2,5 keer zo snel als het aantal lager opgeleide migranten; in een land als Jamaica moeten vijf doktoren worden opgeleid om er eentje te behouden voor de ziekenzorg in eigen land.

Maar volgens de Wereldbank mag je uit die cijfers niet de conclusie trekken dat het thuisfront door de exodus van hoger opgeleiden ten dode is opgeschreven. In plaats van een brain drain zou van een brain gain sprake kunnen zijn.

Want de migranten sturen jaarlijks enorme bedragen terug naar het thuisfront – in 2005 volgens de Wereldbank 225 miljard dollar. Dat betekent voor de achterblijvers een forse verhoging van hun inkomen. In een land als Guatemala komt het inkomen van de armste 10 procent van de bevolking voor meer dan de helft voort uit zulke geldzendingen.

Afgezien daarvan wordt een deel van het geld door de achterblijvers in onderwijs en in productiemiddelen geïnvesteerd. Bovendien hebben de migranten een voorbeeldfunctie: ze laten zien dat langer naar school gaan een uitweg biedt uit de armoede. Ook keert een substantieel aantal van de migranten uiteindelijk terug naar het land van herkomst – met de laatste technologische snufjes op zak en de meest recente kennis in hun hoofd. Ook brengt migratie handelsstromen op gang tussen het Westen en ontwikkelingslanden.

Voor de wereld als geheel is er al helemaal geen twijfel mogelijk over de economische gevolgen van migratie: als rijke landen hun deuren ook maar een klein beetje zouden opzetten voor migranten uit ontwikkelingslanden, zou dat een veel groter effect hebben op de wereldwijde economische groei dan bijvoorbeeld de liberalisering van de wereldhandel.

Volgens de Wereldbank is het onontkoombaar dat de migrantenstromen in de komende decennia verder groeien. Momenteel leeft 3 procent van de wereldbevolking (180 miljoen mensen) in landen waar ze niet zijn geboren. Volgens de Wereldbank neemt dat percentage de komende decennia alleen maar toe. Want terwijl de werkzame bevolking in de meeste rijke landen na 2010 zal krimpen, neemt die in arme landen alleen maar verder toe.

Canada, Nieuw-Zeeland en Australië pikken nu alvast de krenten uit de pap: hoog opgeleide migranten komen in deze landen relatief eenvoudig binnen. Maar in Europa, zo constateert de Wereldbank, zitten de deuren vooralsnog stevig in het slot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden