Midden of klein is ook heel fijn

Het midden- en kleinbedrijf schreeuwt om jong en hoogopgeleid personeel. Maar hoe bereik je die? ‘Het begrip MKB zegt de meeste studenten niets.’ tekst aimée kiene en hans pieter van stein callenfelsillustratie lesley moore..

Rein Breeman (57), directeur van Vecom, maakte zich na zijn vijftigste verjaardag ineens zorgen over zijn opvolging. Wie moest na hem de baas worden van zijn metaaloppervlaktebewerkingsbedrijf in Maassluis?

Breeman had een flink aantal 50-plussers in dienst. Werknemers met lange dienstverbanden en ‘in z’n algemeenheid een vaste club met ingesleten gewoontes.’ Het was tijd om het bedrijf naar de volgende generatie te dragen en een groep jongelui binnen zijn bedrijf te halen. Maar hoe?

Die jongelui stonden bepaald niet in de rij om aan de slag te gaan bij het middelgrote bedrijf, met dik tweehonderd man in dienst. Breeman: ‘Hoe kom je op het idee om bij Vecom te gaan werken als je net afstudeert? Dan ken je ons niet. Dan ken je alleen de namen van de grote multinationals. Het is niet zo bekend dat je bij het middenbedrijf verdomd leuke banen hebt, waarbij je veel sneller verantwoordelijkheden krijgt dan bij een groot bedrijf.’

Trainees

Trainees
Breeman besloot trainees in dienst te nemen, op dezelfde manier als grote bedrijven dat doen. ‘Een ideale manier om een bedrijf binnen te komen. Onze trainingsprogramma’s duren officieel twee jaar. In die tijd gaan de trainees het bedrijf door om te kijken waar ze het beste tot hun recht kunnen komen. We hebben er nu vijf gehad. Die hadden allemaal binnen een paar maanden een vaste baan.’

Trainees
Veel kleine en middelgrote bedrijven – grofweg ondernemingen met minder dan 250 man personeel en een maximale omzet van 50 miljoen euro per jaar – kampen met de problematiek van Breeman. ‘Vooral de laatste tien jaar is er bij het midden- en kleinbedrijf (MKB) een groeiende behoefte aan jong, hoogopgeleid personeel ontstaan,’ zegt Gertrud Visser van belangenvereniging MKB Nederland.

Trainees
Maar hoe breng je jezelf onder de aandacht van die mensen? Voor dure advertentiecampagnes of bedrijvendagen is geen geld. ‘Het is natuurlijk een cliché, maar een bedrijf als Shell heeft zijn eigen mensen voor recruitment. Bij het MKB is tijd gewoon geld. Als je een bedrijf van tien mensen hebt, kun je niet zomaar iemand fulltime op werving en selectie zetten.’

Kennissenkring

Kennissenkring
Het afstruinen van je familie- of kennissenkring werkt wel, zegt Visser, maar op een goed moment is die bron ook uitgeput. Dus is het zaak dat het MKB de weg naar universiteit en hogeschool beter weet te vinden. Dat gaat moeizaam. Visser: ‘Je ziet de laatste jaren een enorme schaalvergroting in het onderwijs. Instellingen zijn zo bureaucratisch geworden. Veel ondernemers kennen de weg niet op de universiteit, en worden van hot naar her gestuurd.’

Kennissenkring
Niet alleen de ondernemers weten niet precies waar ze moeten zoeken, ook bij studenten heerst veel onduidelijkheid over het MKB. ‘Het begrip MKB zegt de meeste studenten sowieso niks,’ zegt Anouk Bogers van het Loopbaan Adviescentrum van de Universiteit van Amsterdam.

Kennissenkring
‘Ze zijn bezig met afstuderen, punten halen, en hebben vaag ergens in hun achterhoofd een idee over werken. Wat het MKB ze allemaal te bieden heeft, weten ze niet.’ Terwijl het voor veel mensen juist een hele geschikte werkomgeving is.

Voorlichting

Voorlichting
Bogers: ‘Ik krijg vaak studenten over de vloer die inhoudelijk niet precies weten wat ze willen, maar die wel variatie en verantwoordelijkheid in hun werk zoeken. Op zo’n moment wijs ik ze vaak op het werk bij kleinere ondernemingen. En via allerlei voorlichting proberen we het MKB onder de aandacht van studenten te brengen.'

Voorlichting
Ook bij andere universiteiten komt de samenwerking met het MKB op gang. De Rijksuniversiteit Groningen (RuG) organiseerde vorig jaar een bedrijvendag, speciaal bedoeld voor kleinere bedrijven uit het noorden. Want voor het MKB in Noord-Nederland is het vinden van hoogopgeleid personeel mogelijk nog moeilijker: niet alleen willen veel jonge, pas afgestudeerde mensen voornamelijk bij grote bedrijven werken, ze trekken ook nog eens allemaal naar het westen zodra de bul op zak is. Intussen wordt aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam hard gewerkt aan de oprichting van het Erasmus Business Center, een loket waar het MKB heen kan met stageverzoeken en vacatures (zie kader).

Voorlichting
Loopbaanbegeleiders zijn verdeeld over werken bij een bedrijf van een klein of middelgrootformaat. Huun van Zwieten, directeur van Talent First, benadrukt dat werkzoekenden gebaat kunnen zijn bij een baan in het MKB, omdat ‘in dat soort bedrijven meer gekeken wordt naar de persoon achter de functionaris.’

Beperkingen

Beperkingen
Van Zwieten adviseert zijn cliënten om te allen tijden de eigen passies en dromen na te jagen. Dat kan goed in het MKB, denkt hij. ‘Door de diversiteit aan bedrijven met eigen specialismen is het creëren van een droombaan, een baan die je echt op het lijf geschreven is, in die sector makkelijker.’

Beperkingen
Maar loopbaanadviseur Marcella Dreessen waarschuwt ook voor de negatieve kanten van een werkgever in het MKB. ‘In een kleiner bedrijf kunnen je mogelijkheden ook juist erg beperkt zijn.

Beperkingen
‘In een familiebedrijf bijvoorbeeld kan de oprichter/eigenaar een heel eigen idee hebben over het bedrijf. Daar kom je moeilijk tussen. Doorgroeien is soms moeilijk, omdat er één directielaag boven je zit. Daar komt niet altijd snel ruimte voor jou.

Beperkingen
Bovendien hebben kleinere bedrijven vaak weinig kaas gegeten van personeelsbeleid, zegt Dreessen. ‘Ze zijn vaak heel goed in het product of dienst die ze verkopen, maar hebben weinig oog voor personeel.

Beperkingen
‘Je kunt erin rollen en heel snel veel verantwoordelijkheden krijgen, maar ik heb ook werknemers gesproken die aan hun lot werden overgelaten, geen bijscholing kregen, en die hun tijd bij zo’n bedrijf zagen als verloren jaren.’

Beperkingen
Ook Breeman geeft aan dat je geschikt moet zijn voor een baan in het MKB. ‘Je moet allround zijn, ondernemend, ongehoorzaam soms. Dat is natuurlijk niet iedereen.

Beperkingen
‘Sommigen krijgen een kick van een 9 tot 5-baan. Maar bij ons krijg je de praktijk op je bord. Dat is de charme van een middenbedrijf.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden