Meubels om op te eten

Het plastic ziet eruit als ‘gewoon’ plastic. Maar eigenlijk wordt het gemaakt van maïskorreltjes en kan het zo de biobak in....

Ze hadden zoveel ideeën, de acht studenten van de Academie voor Beeldende Kunsten in Maastricht, die vorig jaar voor school samen een onderneminkje op moesten zetten. ‘We wilden iets doen met vormgeving, omdat we dat allemaal een leuk vak vinden. We liepen over van de ideeën, maar het was heel moeilijk om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen’, vertelt Roel Moonen, directeur van het designcollectief dat uiteindelijk Artisjok is gaan heten en als enige ter wereld meubels maakt van maïs.

Het kwartje viel toen een docent hen de Tegenlicht-documentaire Afval is voedsel liet zien. Die doet het verhaal van de nieuwste duurzaamheidsfilosofie ‘cradle to cradle’, bedacht door de Duitse chemicus Michael Braungart en de Amerikaanse architect William McDonough. Economie en ecologie kunnen elkaar versterken, zeggen Braungart en Mc Donough. Maar dan moet de mensheid producten, logistieke processen, gebouwen en steden wel aanzienlijk intelligenter ontwerpen. Als die na gebruik volledig te ontmantelen zijn in waardevolle grondstoffen, is de consument geen vervuiler meer.

‘Daar wilden wij meteen mee aan de slag’, zegt Moonen, voorlopig nog aan een lekker rommelige tafel in een van de schoolateliers. ‘In onze zoektocht naar materialen die binnen het concept passen, hebben we van alles uitgeprobeerd. We hebben zelfs mest bij de boer gehaald, om er met klei een hard materiaal van proberen te maken’, lacht medestudente Ilse Grob. ‘Uiteindelijk vonden we op internet info over een composteerbaar plastic, gemaakt van maïs. In de biowinkel zit het nu al om kiwi’s.’

Heel normaal ziet het eruit, het plastic dat op tafel gelegd wordt. Het heeft ook dezelfde eigenschappen als ‘gewoon’, niet-duurzaam plastic, vertellen de jonge ontwerpers. Maar op chemisch niveau is het echt van maïs gemaakt: lange ketens van melkzuren uit de goudgele korrels worden chemisch aan elkaar gebonden tot polymelkzuur (PLA). ‘Als jij lang tegen een berg opfietst, begin je te verzuren’, zegt Moonen. ‘De stof die je lichaam dan in je spieren aanmaakt, is melkzuur. Eigenlijk is het een heel natuurlijk product.’

Niet alleen kiwibakjes worden van het maïsmelkzuur gemaakt. In de medische wereld staat het ook bekend als de grondstof voor pinnen en staven die botbreuken bij elkaar houden, omdat je lichaam dat materiaal daarna zelf kan afbreken. Ilse Grob: ‘Wij kopen ons materiaal van een man die al de restjes opkoopt bij fabrikanten van die pinnen. Biopearls heet zijn bedrijf, dat perfect in de cradle to cradle-filosofie past.’

Want de studenten wilden een meubellijn ontwerpen uit het maïsplastic. Mooie designmeubels, met een maatschappelijk verantwoorde filosofie. Op die manier sluipt maatschappelijk verantwoord ondernemen letterlijk het huis in. ‘Mensen laten meubels niet meer na aan hun kleinkinderen, maar schaffen om de tien jaar nieuwe aan’, zegt Moonen. ‘Daarom moest het meubel na gebruik ook in de biobak kunnen. Als je het na tien of twintig jaar beu bent, kan het verwerkt worden tot voedsel voor de natuur. En dan is de cyclus rond.’

Zonder geld, technische achtergrond of bijzonder veel verstand van ondernemerschap hebben de teamleden van Artisjok een ‘maïsmeubel’ bedacht dat over een half jaar op de markt moet zijn. Hoe ze dat voor elkaar gekregen hebben? ‘Door heel veel lucht te verkopen, als ik heel eerlijk ben’, lacht Candice Isherwood. Dan, ernstig: ‘Door mensen enthousiast te maken, te mobiliseren om ons te helpen.’ Limburgse bedrijven als Biopearls en chemiereus DSM werden aangestoken door het enthousiasme van het bevlogen dubbele kwartet. ‘Als ze eenmaal aan boord zijn, is het gewoon een kwestie van de juiste mensen samenbrengen. Een mannetje van DSM hebben we gekoppeld aan de man van Biopearls en een bedrijf dat platen maakt. Die hebben uitgezocht hoe je van het maïsplastic een harde kunststofplaat kan maken. Dat was nog nooit eerder gedaan.’

Niet dat het proces al hélemaal cradle to cradle is. De maïs komt uit de VS, en de Artisjokkers weten niet zeker of hij niet genetisch gemanipuleerd is. En natuurlijk kan je hem niet meer als voedsel gebruiken. ‘Cradle to cradle bestaat uit zoveel verschillende aspecten, daar kan je niet allemaal tegelijk rekening mee houden. We beginnen gewoon met iets: we gebruiken afval als basismateriaal en maken de meubels zelf. En dan kun je dat later uitbreiden naar meer aspecten van het productieproces’, zegt Ghislaine Boere.

Want de meubels zullen door de studenten met de hand uit de plasticplaten worden gebogen, waardoor elk stuk uniek is. Vandaar ook de naam van de lijn: Misfit. Ook de gebruikte kleurstoffen zullen plantaardig en afbreekbaar zijn. Omdat er maar twee productiestappen zijn, liggen de energiekosten om het meubel te maken de helft lager dan bij conventionele kunststoffen. Vier basismeubels heeft Artisjok verzonnen: een tafel, een kast, een lamp en een stoel. De eerste tien tafels zijn ondertussen verkocht aan de provincie Limburg, maar nog honderd anderen willen intekenen zodra er een concrete verkoopsdatum ligt en de prijs bekend is. Claudio Cubeddu: ‘Een vrouw vroeg me vorige week nog waar de tafels te koop waren. Ze had er een gevraagd voor haar verjaardag.’

Een negende student haakte af vanwege de werkdruk. Moe zijn de acht overigens allemaal. De opstart van hun bedrijf combineren met afstudeerprojecten, bijbaantjes, een druk sociaal leven én de vele congressen overal te lande eist zijn tol. Artisjok professionaliseert in sneltempo, maar de bezielers gaan er ook na hun studie mee door.

Twee weken geleden stonden de jonge ontwerpers op alweer een cradle to cradle-congres, dit keer in hun thuisstad Maastricht, naast de paus van de beweging, Michael Braungart. ‘Hij stond echt te springen van enthousiasme, noemde óns heroes’, glunderen ze nog na. In koor citeren ze hem: ‘I am positively shocked by the Artisjoks.’ *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden