ColumnFrank Kalshoven

Met zo’n Kleuterkamer wordt het lastig dualistisch werken

null Beeld

Tijdens het lezen van de interessante brief die Herman Tjeenk Willink deze week aan de Kamer stuurde over zijn aanpak van de informatie, moest ik steeds denken aan het Kamerdebat over de zorgbonus, de week ervoor. Deze associatie deed afbreuk aan mijn optimisme over het welslagen van Tjeenk Willinks missie.

Eerst de zorgbonus. Tamara van Ark, demissionair zorgminister, legde de Kamer een overzichtelijke keuze voor. Voor de zorgbonus 2021 is een bedrag van gereserveerd van 720 miljoen euro. Dit kan op twee manieren worden besteed. Alle zorgmedewerkers krijgen een bedrag tussen de 200 en 250 euro. Of: alleen de direct bij de coronazorg betrokkenen krijgen een bonus van 500 euro. Het kabinet, demissionair immers, schetste bescheiden de beleidsopties en liet de keuze aan de Kamer.

Maar de (oppositie in de ) Kamer wilde helemaal geen lastige keuzes maken. Alle zorgmedewerkers moesten 500 euro krijgen, klonk het, en waar het geld dan vandaan moest komen moest Van Ark zelf maar verzinnen. Aan serieus financiële dekking zoeken hadden partijen geen boodschap.

Met zo’n Kleuterkamer wordt het lastig dualistisch werken. En toch is dat precies wat Tjeenk Willink voor ogen staat.

In zijn brief viert de ratio hoogtij. De informateur stelt een proces voor in drie stappen.

Stap 1. Eerst wil de informateur een lijstje maken met een handvol grote kwesties. Over elk ervan zouden de feiten en oorzaken moeten worden beschreven, en de te bereiken doelen moeten worden geformuleerd. Dan volgt een Kamerdebat.

Stap 2. Het inventariseren van de beleidsopties om de in stap 1 gekozen doelen te bereiken. Ook dan: Kamerdebat.

Stap 3. Op basis van de uitkomsten van het Kamerdebat een coalitie vormen rond de gekozen kwesties en de gekozen beleidsopties.

Na deze drie stappen zou het aan het kabinet zijn een (gedetailleerder) ‘regeerprogramma’ te maken. Omdat het coalitieakkoord zich zo beperkt tot een aantal hoofdlijnen ontstaat er, aldus Tjeenk Willink, ‘de ruimte voor een andere bestuursstijl en meer dualisme’. De regering regeert, de Kamer controleert.

Tjeenk Willink benoemt expliciet dat zo’n andere stijl consequenties heeft voor de betrokken Haagse spelers, maar schrijft hierbij omfloerst waar het gaat over de Kamer. Over de bewindslieden schrijft hij dat aan hen ‘hoge eisen’ worden gesteld, namelijk aan hun ‘inhoudelijke deskundigheid, hun kennis van het eigen ‘veld’, hun zicht op de politiek-ambtelijke verhoudingen en hun ‘constitutionele geletterdheid’.’ Dat is een stevig en expliciet lijstje.

Maar als het over de Kamer gaat is Tjeenk Willink minder duidelijk. ‘Zonder versterking van de Kamer als instituut zal van een ‘tegenmacht’ geen sprake zijn.’ Hierin kun je van alles lezen.

Waar de informateur geen aandacht aan besteedt is het politieke gedrag van Kamerfracties. En ik vrees dat dat nu juist cruciaal is. Zo’n deskundige minister komt straks in de Kamer, alleen gesteund door een coalitieakkoord op hoofdlijnen, en stelt de eenvoudige vraag: 250 voor iedereen, of 500 voor een geselecteerde groep? En de Kleuterkamer antwoordt: 500 voor iedereen en zie zelf maar waar je de euro’s vandaan fietst. Want ja, fracties moeten zich wel profileren. En de schatkist is een abstractie.

De Kamer vraagt om een andere bestuursstijl en dualisme. En dat zou mooi zijn. Maar dit vereist óók dat de Kamer zich anders opstelt. Want de emotie en de profileringsdrang zijn grote vijanden van de rationele manier waarop Tjeenk Willink het bestuur wil hervormen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden