Nieuws Schiphol

Meer welvaart bij groter Schiphol? Alleen als het Nederland economisch voor de wind gaat

Hoe gunstig is het om het aantal vluchten op Schiphol uit te breiden? Die winst blijkt in economisch opzicht tegen te vallen.

Schiphol krijgt bij de gewenste groei tegengas van een SEO-rapport. Beeld ANP

Als Schiphol het aantal vluchten mag uitbreiden naar 540 duizend per jaar levert dat in 2025 de Nederlandse economie in het gunstigste geval 226 miljoen euro op. Dat bedrag wordt alleen gehaald bij economische voorspoed, zegt het Amsterdamse onderzoeksbureau SEO. De gunstige welvaartseffecten verschrompelen tot 40 miljoen als het economisch tegenzit.

De uitkomsten lijken het gelijk te bevestigen van economen als Walter Manshanden. Hij stelt dat Schiphol geen aanjager is voor economische groei. ‘Het is juist andersom’, zei Manshanden twee weken terug in de Volkskrant: ‘Op het moment dat het goed gaat met de economie, groeit Schiphol.’

De bijdrage van Schiphol aan de Nederlandse economie wordt in een ander rapport op ruim 10 miljard euro per jaar geraamd, bij de huidige 500 duizend vliegbewegingen. De extra 40 duizend vluchten van en naar het vliegveld betekenen 8 procent meer overlast voor omwonenden, terwijl de welvaartsbijdrage met maximaal 2,2 procent zou stijgen – of met maar 0,4 procent als de Nederlandse economie minder floreert.

Het onderzoek van SEO is een van de drie rapporten die minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. De bewindsvrouw werkt nog steeds aan de Luchtvaartnota, die voor eind vorig jaar was beloofd, maar nu in de zomer moet verschijnen. In de nota beschrijft het kabinet hoe de luchtvaart zich kan ontwikkelen tussen 2020 en 2050 in balans met andere belangen zoals leefbaarheid, duurzaamheid en veiligheid.

Van Nieuwenhuizen vindt dat het aantal vliegbewegingen op Schiphol met 40 duizend per jaar mag groeien, maar de luchthaven moet die ‘verdienen’ door de hinder voor omwonenden aantoonbaar terug te dringen. Dat kan Schiphol bereiken door te bevorderen dat luchtvaartmaatschappijen met minder vervuilende en minder lawaaiige toestellen op Amsterdam vliegen. De SEO-studie neemt de kosten van de de klimaateffecten zoals de extra CO2-uitstoot mee in de berekeningen, maar hangt geen prijskaartje aan de overlast die de extra vluchten Schiphols buren bezorgen.

Banenmotor

In een update van een eerder onderzoek naar de economische betekenis van Schiphol concluderen de consultants van Decisio dat de directe toegevoegde waarde van Schiphol in 2018 ten opzichte van 2013 is gegroeid met 25 procent. Landelijk gezien nam het bruto binnenlands product in die tijd met 17 procent toe. Ook die extra 1 miljard euro is evenwel te danken aan gunstige economische omstandigheden. ‘In 2013 stond de winstgevendheid van de luchtvaartmaatschappijen onder druk’, schrijft Decisio, ‘in 2018 was deze juist bovengemiddeld hoog.’

Voorstanders van uitbreiding van Schiphol beschrijven de luchthaven als een banenmotor, maar dat lijkt tegen te vallen. De directe werkgelegenheid op de luchthaven steeg van 2013 tot 2018 met bijna 6 procent, gemeten naar het aantal banen (4 procent omgerekend in voltijdbanen). In diezelfde periode nam de werkgelegenheid in Nederland toe met circa 8 procent. Schiphol zag juist het aantal banen bij toeleveranciers van bedrijven en organisaties die voor hun boterham afhankelijk zijn de luchthaven dalen, met 7,5 procent. Het aantal werkzame personen op Schiphol steeg daardoor met maar 0,1 procent, terwijl het aantal voltijdsbanen zelfs met 1,0 procent afnam.

‘De directe economische bijdrage van Schiphol is een niet te verwaarlozen factor in de Nederlandse economie’, stelt Decisio, maar de luchthaven heeft als zelfstandige ‘banenmotor’ geen doorslaggevende invloed op de economische groei.

In een studie opgesteld voor de Amsterdamse Schipholactiegroepen zeggen de economen Leo Bus en Walter Manshanden dat de economie van Amsterdam en omstreken niet alleen een bevriezing van het aantal vliegbewegingen, maar zelfs een krimp zou overleven. De impact in omzet- en banenverlies zou maar tijdelijk zijn. 

Lees meer

Schiphol is goed voor de economische groei; een banenmotor? Dat was zeker het geval in de jaren negentig, stelt econoom Walter Manshanden. ‘De werkloosheid in Amsterdam had in de jaren daarvoor bijna Griekse cijfers bereikt, tot wel 25 procent.’ Maar vandaag de dag denkt Manshanden daar anders over, zegt hij in de rubriek 180 Graden: ‘We mogen de groei van Schiphol best beteugelen.

Het is bijna altijd druk op Schiphol, met lange rijen voor de incheckbalies. Geen beter bewijs voor het grote belang van de luchthaven voor de economie, toch? Zeker. Maar hoe groot is die bijdrage precies? En valt die wel zo exact uit te rekenen? Een poging tot duiding in vijf hoofdstukken

Lelystad Airport gaat er komen en Schiphol zal na 2020 zeker verder groeien. Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat is daar duidelijk over in een interview met de Volkskrant. ‘Je kunt niet zeggen: dit was het voor eeuwig voor Schiphol. Dan mis je gewoon de boot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden