Meer groei en minder vervuiling te mooi om waar te zijn

Economische groei zou, zo suggereren recente cijfers van het World Watch Institute, niet automatisch meer leiden tot meer milieuvervuiling. Een wat al te optimistische conclusie, menen Ruben Huele en Ren Kleijn....

Ruben Huele & Ren Kleijn

HET Amerikaanse Worldwatch Institute (WWI) schat, op grond van de cijfers van BP Amoco, dat vorig jaar de mondiale uitstoot van het broeikasgas kooldioxide (CO2 ) met een half procent is gedaald, terwijl de mondiale economie met 2,5 procent is gegroeid. Op grond van deze cijfers concludeert het WWI dat er de laatste paar jaar sprake is van een versnelde ontkoppeling tussen economische groei en de uitstoot van kooldioxide (de Volkskrant, 29 juli).

De cijfers zijn zeker opmerkelijk en verdienen een zorgvuldige analyse. Het Worldwatch Institute heeft een goede reputatie en tot het tegendeel is bewezen gaan we er van uit dat de cijfers juist zijn. De conclusie dat er sprake is van een ontkoppeling tussen economische groei en luchtvervuiling verbaast ons echter. Voor Nederland hebben we een dergelijke ontkoppeling absoluut niet kunnen vinden in de tijdreeksen van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

In Nederland staat economische groei gelijk aan groei van het verkeer op de rijkswegen, met de daarbij horende groei van de CO2 -uitstoot. Je zou verwachten dat Nederland, als hoogontwikkeld land, een beeld geeft van wat de wereld te wachten staat.

Het Worldwatch Institute publiceert, zoals de naam al aangeeft, mondiale gegevens. Dat is nuttig voor het beschrijven van de toestand van de wereld, maar op een dergelijke schaal is het onmogelijk het verband tussen economie en milieu te analyseren. Er zijn daarvoor te veel verschillende factoren van invloed op het eindresultaat. Belangrijke processen kunnen verloren raken in de statistische ruis. Er kan sprake zijn van lokale en tijdelijke verschijnselen, die niets te maken hebben met ontkoppeling en die geen waarde hebben voor het voorspellen van de toekomst. Duitsland kon een geweldige reductie van de CO2 -uitstoot realiseren door in oostelijk Duitsland bruinkool als brandstof te vervangen door gas en olie. China stopte subsidies op kolen.

Natuurlijk is het uitbannen van zeer milieu-onvriendelijke processen zoals het verbranden van bruinkool en steenkool in relatief minder ontwikkelde gebieden zeer gunstig voor het milieu, maar een indicatie van een daadwerkelijke ontkoppeling van economische groei en milieuvervuiling is het ons inziens niet.

Op dit moment zijn de meeste landen op weg naar een economisch model dat vergelijkbaar is met dat van de westerse wereld. Indicaties voor daadwerkelijke ontkoppeling moeten dan ook gezocht worden in de landen van de Europese Unie, Noord-Amerika en Japan.

Ontkoppeling tussen economische groei en CO2 -uitstoot blijkt niet uit tijdreeksen, maar uit een analyse van het energiesysteem. In het huidige mondiale energiesysteem gelden een aantal wetten die bepaald worden door de stand van de technologie en die de komende jaren niet zullen veranderen.

Dan zien we dat elektriciteit op verschillende manieren kan worden opgewekt, maar dat auto's voornamelijk op benzine rijden. De toename van het verkeer en bijbehorende CO2 -uitstoot is te compenseren met een andere vorm van elektriciteitsopwekking. Overschakeling op een schonere brandstof geeft winst, zij het tijdelijk.

De koppelingen tussen economische groei en elektriciteitsgebruik tussen elektriciteitsopwekking en fossiele brandstoffen en tussen economische groei en autoverkeer blijven in stand. Economische groei en uitstoot van CO2 zijn sterk gekoppeld via de verbrandingsmotor. De koppeling is verbroken als de verbrandingsmotor wordt vervangen.

Het Worldwatch Institute schrijft voorzichtig dat het nog niet duidelijk is hoe lang de waargenomen daling zal duren. Niet lang, daarvan zijn we overtuigd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden