'Meer belastingbetalers gaan de randjes opzoeken'

De Belastingdienst loopt te hard leeg. 'Dit kan leiden tot minder controle en meer belastingontduiking.'

Beeld anp

Het is niet eenvoudig loyalere ambtenaren te vinden dan de 30 duizend werknemers van de Belastingdienst. Dus als de vereniging van hogere belastingambtenaren een openbare brandbrief over ontwikkelingen in haar organisatie stuurt aan haar politieke baas, staatssecretaris Wiebes van Financiën, dan staat het water ze kennelijk aan de lippen.

'Er heerst grote onrust binnen de Belastingdienst', schrijven de hoogste belastingambtenaren. Er is een permanente reorganisatie; het werk wordt door de vervulling van politieke wensen steeds ingewikkelder; de dienst moet stevig bezuinigen; goede mensen lopen weg, gesteund door een vertrekregeling die zo slecht in elkaar zat dat de Belastingdienst nu onder curatele staat. 'We kunnen niet verder', zegt Erik Rutten, voorzitter van de Vereniging van hogere ambtenaren bij het ministerie van Financiën (VHMF).

Wat is het grootste probleem?

'We hebben nu 30 duizend medewerkers. Daarmee doen we het minimale. Vorige kabinetten legden bezuinigingen op, maar onder de gelijktijdige belofte het belastingstelsel te vereenvoudigen. De bezuinigingen gingen wel door, de vereenvoudiging niet. Nu gaan door de vertrekregeling ruim vijfduizend mensen weg. Maar er is ook reguliere uitstroom: collega's die voor een andere baan kiezen of met pensioen gaan.

'Wiebes heeft de Belastingdienst onder curatele geplaatst. Dat was het resultaat van een politieke strijd. Hij wilde laten zien dat hij de dienst onder controle heeft. Maar het is veel verstandiger om controle te krijgen over de vele beleidswensen van de Tweede Kamer die het belastingsysteem ongelooflijk gecompliceerd hebben gemaakt. Door de ondercuratelestelling kunnen nu geen nieuwe mensen worden aangenomen. Tegenover de uitstroom staat dus geen instroom. Toen we de dienstleiding vroegen om hoeveel mensen het gaat, kon die een scenario niet uitsluiten dat de Belastingdienst krimpt naar 23 duizend mensen. Dat is spelen met vuur.'

Erik Rutten

Waarom?

'Die krimp betreft vooral hoger personeel en dan met name de afdelingen grote ondernemingen, mkb en particulieren. Dan heb je het vooral over toezicht, controle en handhaving. Daar verdwijnt misschien wel een kwart van de belastingambtenaren. Minder controle is slecht voor de belastingmoraal en maakt de tax gap groter - het verschil tussen verschuldigde belasting en werkelijke belastingontvangsten. Minder controle leidt ertoe dat meer belastingbetalers de randjes opzoeken.'

Is het niet gevaarlijk om daarvoor te waarschuwen? Misschien brengt u mensen wel op ideeën.

'Nee, dat vind ik niet. Wij moeten hiervoor waarschuwen door dat beeld te schetsen. Bijvoorbeeld dat we dreigen minder dan 20 duizend van de 1,6 miljoen midden- en kleinbedrijven te controleren. En dat het toezicht op particulieren in het gedrang komt als er niets gebeurt. Om dat doemscenario te keren zijn professionals nodig. De werving daarvoor moet nu beginnen en dus is geld nodig. Dan heb je het over een investering van 300- tot 500 miljoen euro.'

Is de Belastingdienst echt zo onderbemand?

Bijna 10 miljoen aangiften komen er jaarlijks bij de Belastingdienst binnen. Hoe worden die allemaal gecontroleerd? (+)

U noemt in uw brief aan Wiebes de Belastingdienst als enige 'earning department'. Betekent dit dat extra mensen aannemen leidt tot verhoudingsgewijs meer belastinginkomsten?

'Dat belastingmensen hun salaris en meer kunnen terugverdienen, is wel waar maar geen automatisme. Het is in ieder geval waar dat alleen belastingambtenaren werken aan de inkomsten van de overheid. Daarop bezuinigen vinden wij penny wise, pound foolish - verkeerde zuinigheid. Bovendien is er nu geld: de subsidie op windparken valt veel lager uit en we hebben een belastingmeevaller van 4,3 miljard.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden