‘Meepraten mag alleen, als je grond bezit’

In de jacht op bouwgrond mengen ook corporaties zich. Wie grond bezit, mag meepraten over de indeling van een nieuwe woonwijk ....

Het kinderdagverblijf in de gezinswijk van Vinex-locatie de Groote Wielen dreigde er even niet te komen. Bij de gemeente Den Bosch die alle publieke voorzieningen in de nieuwbouwwijk aanlegt en betaalt, was het geld op. Maar gelukkig verdient de lokale woningcorporatie SWH voldoende met de bouw van koopwoningen om het kinderdagverblijf in de gezinswijk nabij Rosmalen te financieren.

‘Je kan als corporatie een kinderdagverblijf alleen neerzetten als je mag meepraten bij de projectontwikkeling van een nieuwbouwwijk’, zegt directeur Bas Maassen van SWH. ‘En meepraten is alleen mogelijk als je grond bezit in de beoogde nieuwe woonwijk.’

SWH is onder corporaties de grootste aankoper van grond in Vinex-wijken, blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant. Midden jaren negentig verwierf de corporatie veertig hectare landbouwgrond. Door de grond te verkopen aan de gemeente, kreeg SWH het recht ruim zeshonderd huizen te bouwen. De corporatie mag niet alleen sociale huurwoningen neerzetten, maar ook woningen in de vrije sector waarop winsten zijn te maken.

‘Als het enige doel van een corporatie is om sociale huurwoningen te bouwen, kun je rustig afwachten totdat de gemeente belt’, zegt Maassen. ‘Maar als je meer wilt, moet je grond kopen om aan het stuur te komen.’

De Bossche corporatie heeft vier belangrijke redenen om grond te kopen, legt Maassen uit. De gemeente wil in de nieuwe woonwijk 20 procent sociale huurwoningen; de corporatie wil dat percentage op eigen kracht omhoog krijgen. SWH wil naast burgers met een smalle portemonnee ook groepen helpen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken, zoals lichamelijk en geestelijk gehandicapten, mensen met psychische stoornissen en ouderen die extra voorzieningen nodig hebben. ‘Zit je niet aan tafel als het plan in de woonwijk wordt ingevuld, dan komen deze speciale doelgroepen er bekaaid vanaf’, zegt Maassen.

Waar een commerciële partij vaak enkel een woning bouwt en verkoopt, wil de corporatie ook de leefbaarheid in de wijk voor de komende vijftig jaar waarborgen. Tenslotte moet een corporatie de sociale huurwoningen, waar geld bij moet, financieren, zegt Maassen. ‘Als je alleen huurwoningen bouwt, moet je de kosten opvangen door de huur van bestaande woningen te verhogen. Wij willen ook koopwoningen neerzetten om de tekorten op te vangen.’

In pogingen grond te verwerven en woningen te bouwen, werkt corporatie SWH en de andere lokale corporatie – de Kleine Meierij – nauw samen met het regionale aannemersbedrijf Hoedemakers. Deze onderneming (30 miljoen omzet, 130 werknemers) verwierf zelf ruim 20 hectare. De drie partijen mogen met hun consortium 1250 van de 4300 woningen in de Groote Wielen bouwen.

‘Grondverwerving is een noodzakelijk kwaad,’ zegt directeur Leo Hoedemakers. ‘Zonder grond sta je buitenspel. Als regionale ondernemer heb ik het voordeel dat ik veel boeren ken en bovendien snel kan beslissen. Sommige boeren waren al in onderhandeling met andere grote marktpartijen toen ons bedrijf een aanbod deed.’

Met grond zelf valt niks te verdienen, benadrukt Hoedemakers. De suggestie dat hij dankzij grond woekerwinsten maakt, werpt hij verre van zich. ‘Het gaat ons om het recht om te bouwen, zodat we de continuïteit van de onderneming kunnen zeker stellen.’ Ongeveer de helft van de woningen die het bedrijf bouwt, liggen in de Groote Wielen. Op deze bouw maakt het bedrijf wel ‘enkele procenten winst’, zegt Hoedemakers.

De samenwerking met de corporaties en de lokale verankering leidt er toe dat zijn bedrijf de duurzaamheid in het oog houdt. Bij de grondaankopen kocht de Bossche ondernemer ook de stankcirkels van de mest op boerderijen af. Al vijftig woningen zijn gebouwd met extra aandacht voor duurzaamheid; de woningen bevatten onder meer een warmtepomp en gebruiken douchewater voor de spoeling van het toilet, waardoor 50 procent energie wordt bespaard.

‘De huurhuizen die we neerzetten, stoppen we niet weg in een hoek van de wijk’, zegt Hoedemakers. ‘Die woningen staan op een zichtlocatie, recht tegenover twee-onder-een-kap woningen. omdat dit in onze ogen de kwaliteit van de wijk juist ten goede komt.’

De grondaankopen en bouwinspanningen werpen hun vruchten af, zegt Maassen. De corporatie laat niet alleen een kinderdagverblijf in de nieuwbouwwijk verrijzen, maar bouwt ook aan twee projecten voor huisvesting van verstandelijke gehandicapten. Bovendien gebruikt SWH vijftig van zijn lucratieve koopwoningen om huurwoningen van te maken, om het percentage huurwoningen te verhogen. ‘Uiteindelijk zijn we maar in een ding geïnteresseerd; het bouwen voor onze doelgroep’, zegt directeur Maassen. ‘Dankzij de grondaankopen slagen wij er beter in dat doel te behalen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden