Live

Meavita: hoe het niet moet

Was er bij de failliete 'zorgfabriek' Meavita officieel sprake van wanbeleid? Het zou een les zijn voor andere semipublieke instellingen, vindt Abvakabo FNV.

N-VA chairman Bart De Wever and Groen chairman Wouter Van Besien pictured after a meeting with N-VA chairman Bart De Wever and Flemish party chairmen on the formation of a new Flemish government after last Sunday's elections, Tuesday 27 May 2014, in Brussels. BELGA PHOTO JONAS ROOSENS Beeld belga

AMSTERDAM

AMSTERDAM - 'We wachten al vijf jaar op dit moment. Terwijl het deze bestuurders nog geen twee jaar heeft gekost om Meavita te gronde te richten.' Aan het woord is voorzitter Corrie van Brenk van Abvakabo FNV over de geruchtmakende zaak die woensdag en donderdag dient bij de Ondernemingskamer in Amsterdam: de ondergang in 2009 van zorgmoloch Meavita, waar VVD-prominent Loek Hermans president-commissaris was. Deze week moet officieel worden vastgesteld of het faillissement is te wijten aan wanbeleid.


'Eindelijk komt de zaak voor. Netjes over de verkiezingen heen getild', zegt Van Brenk. Hoezo? Bedoelt de voorzitter van de vakbond voor de zorgsector dat met de rechtszaak is geschoven tot na de gemeenteraads- en Europese verkiezingen, vanwege de betrokkenheid van een VVD-coryfee? 'Dat kan ik natuurlijk niet zeggen', aldus Van Brenk. 'Maar het zou eerst maart of april worden, en het toen werd het juni. Zoals al jarenlang alles aangegrepen wordt voor uitstel.'


Meavita werd in 2007 gevormd door de fusie van vier, zelf ook al door fusies gevormde zorginstellingen in Den Haag, Groningen, Utrecht en de Achterhoek. Zo ontstond een 'zorgfabriek' met meer dan 20 duizend werknemers, 100 duizend cliënten en een omzet van een half miljard euro. Een jaar later raakte Meavita door interne problemen en ict-missers al in de financiële problemen. In maart 2009 ging het zorgconcern failliet. De thuiszorg gaat door, de werknemers kunnen uiteindelijk terecht bij de zorgorganisaties die het werk overnemen, maar er blijft een miljoenenschuld achter. Ruim tweeduizend werkneemsters verliezen bij latere reorganisaties alsnog hun baan.


De ondergang van Meavita staat symbool voor andere semipublieke debacles van de afgelopen jaren: in de zorg, het onderwijs (Amarantis) en bij woningcorporaties (Vestia). De ingrediënten zijn dezelfde: ijdele bestuurders, megalomane projecten en slapende toezichthouders. De gevolgen ook: financiële problemen, ontslagen en gedupeerde 'cliënten' (patiënten, studenten, huurders). Abvakabo FNV wil met Meavita een voorbeeld stellen om herhaling van dit soort debacles te voorkomen. Met de zaak bij de Ondernemingskamer moet officieel wanbeleid worden vastgesteld. Daarna kan de schade worden verhaald op de betrokkenen. Abvakabo FNV heeft elf bestuurders persoonlijk aansprakelijk gesteld, onder wie Loek Hermans. Zij kunnen onder meer worden veroordeeld tot het betalen van de proceskosten, zo'n 1,5 miljoen euro. Dat bedrag is mede zo hoog door uitgebreid onderzoek naar de affaire, dat er ondanks tegenwerking van de Meavita-betrokkenen toch kwam.


Vorig jaar verscheen het onderzoeksrapport van ruim 800 pagina's, dat werd gemaakt in opdracht van de Ondernemingskamer. De conclusies zijn even onderkoeld als vernietigend: er was geen overzicht van de financiële positie. De commissarissen voerden geen enkel functioneringsgesprek. Er bleven problemen tussen de oorspronkelijke onderdelen. Bestuurders en commissarissen hadden pas laat in de gaten dat het concern ten onder dreigde te gaan. En er ging veel tijd en geld naar, in de woorden van Abvakabo FNV, 'absurde' projecten, zoals de TVfoon. Daarmee moesten patiënten thuiszorg op afstand krijgen via een digitaal kastje op hun tv. Zonder een deugdelijk test werden er tienduizenden van besteld. Het project kwam nooit van de grond. De schade: 20 miljoen euro.


Hoe kon dat gebeuren? Doordat er veel meer kastjes waren aangeschaft dan de raad van toezicht wist, laat president-commissaris Loek Hermans weten via zijn woordvoerder Jan Driessen (ex-Aegon), die een vraag/antwoord-verklaring opstelde. Hermans is niet bij de rechtszaak omdat zijn vrouw onlangs onverwacht is overleden. Via de verklaring meldt Hermans dat 'er gezien de lastige omstandigheden toch steeds is geprobeerd om zo zorgvuldig, correct en snel mogelijk te handelen in het belang van alle belanghebbenden.' De fusie ondoordacht? Die paste in de tijdgeest: de vorming van het zorgconcern was bedoeld voor meer tegenkracht tegen verzekeraars en zorgkantoren. Die vergoedden de zorg soms niet of nauwelijks, terwijl Meavita wettelijk verplicht was die te leveren, stelt Hermans. Geen functioneringsgesprekken? De Meavita-bestuurders waren voor de fusie bij hun eigen instelling zeer gewaardeerd, dus onnodig. En nee: Hermans had niet te weinig tijd om goed toezicht te houden door zijn vele andere nevenfuncties. Daar lag het niet aan.


Hermans, die al eens onder vuur lag als toezichthouder van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers, liet gisteravond in Nieuwsuur weten dat hij vindt dat hij 'het mikpunt van de onvrede' is. De VVD steunt de fractievoorzitter in de Eerste Kamer tot nu toe. Mocht de Ondernemingskamer officieel vaststellen dat bij Meavita wanbeleid is gevoerd, dan is onduidelijk wat dit voor zijn positie betekent. Om het niet zover te laten komen, heeft de VVD-prominent advocaat Marius Josephus Jitta van Stibbe ingeschakeld. Daarnaast zijn er nog eens zeven advocaten die namens andere geledingen of bestuurders van Meavita het woord voeren.

Beeld ANP

Schadevergoedingen

Abvakabo FNV heeft één advocaat, Arno van Deuzen, die al jaren aan de zaak werkt. Bond en advocaat denken, met het vernietigende onderzoeksrapport in handen, dat het haast niet anders kan dan dat de Ondernemingskamer later dit jaar wanbeleid zal uitspreken.


Mocht dat zo zijn, dan kan de Ondernemingskamer de betrokken bestuurders veroordelen tot het betalen van de 1,5 miljoen euro proceskosten. Pijnlijk, maar normaal gesproken keert dan de aansprakelijkheidsverzekering uit, die in ieder geval ervaren bestuurders als Loek Hermans hebben. Voor andere schadevergoedingen, zoals de enkele tonnen die oud-werknemers van Meavita misgelopen zouden zijn, kunnen met het officiële stempel 'wanbeleid' op zak vervolgprocedures worden begonnen. De bestuurders van Meavita lopen daarbij meer gevaar dan de toezichthouders als Hermans. Van semipublieke toezichthouders wordt nu pas wettelijk vastgelegd wat ze wel en niet geacht worden te doen.


Voor Abvakabo FNV-voorzitter Corrie van Brenk is het stempel 'wanbeleid' genoeg, omdat dit een afschrikwekkende werking zal hebben: 'Dat alle andere semipublieke bestuurders denken: ik ben blij dat ik daar niet sta.' Is ze niet een klein beetje gevoelig voor het argument dat er in 2007 nog anders werd gedacht over marktwerking in de zorg en over bijbanen van bestuurders? Van Brenk: 'Totaal niet. De werknemers van Meavita die, in tegenstelling tot de bestuurders, altijd zijn doorgegaan, hebben recht op genoegdoening. Dit mag nooit weer gebeuren.'

Beeld ap

Na twee jaar al onderuitgegaan

1 januari 2007


Zorgconcern Meavita ontstaat uit fusie van Meavita West (Den Haag), Thuiszorg Groningen, Sensire (Achterhoek) en Vitras/CMD (Utrecht).


April 2007


TVfoon-project voor thuiszorg begint. Het wordt een debacle.


Oktober 2007


Topman Theo Meuwese ontslagen vanwege aanhoudende verliezen.


Juli 2008


Conflict met de overheid over betaling thuiszorg. Het geld is op. Staatssecretaris Jet Bussemaker geeft thuiszorg 25 miljoen extra.


Januari 2009


Meavita staat op omvallen.


Februari 2009


Meavita vraagt Bussemaker 20 miljoen. Ze weigert.


9 maart 2009


Meavita failliet verklaard.


Juni 2009


Hoorzittingen in Tweede Kamer.


September 2009


Abvakabo FNV daagt failliete rechtspersonen Meavita voor de rechter. Bond wil genoegdoening.


Januari 2010


Curatoren steunen onderzoek naar wanbeleid.


April 2010


Procedure kan door, bezwaren Meavita-bestuurders afgewezen.


Juni 2011


Ondernemingskamer besluit tot onderzoek naar mogelijk wanbeleid.


Augustus 2013


Rapport onderzoekers verschijnt. Conclusies zijn vernietigend.


4 en 5 juni 2014


Ondernemingskamer buigt zich over de vraag of bij ondergang Meavita sprake was van wanbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden