Massale gekte tekent zich vooral af bij nieuwe beursintroducties Beleggers stappen blindelings in aandelen

Hoe hoger de koersen, hoe groter de gekte. Ondanks de recordniveaus waarop de beurzen zich bewegen, stappen beleggers blindelings in aandelen....

PETER DE WAARD

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

De Amsterdamse effectenbeurs heeft in het eerste halfjaar een even opvallende als verrassende recordrace voltooid. De eindsprint bleef maandag uiteindelijk uit. Met een verlies van 8,9 punten voor de AEX-index struikelde de beurs zelfs over de finish. Maar niemand denkt nog dat dit het begin van het einde is. Integendeel: de kleinste correctie wordt juist telkens aangegrepen om opnieuw massaal in aandelen te stappen.

Beleggers steken elkaar de ogen uit met de mooiste resultaten. De enorme winsten op de beurs zijn het item op verjaardagsfeestjes; optiebeleggers die met een belegginkje van 500 gulden in Hoogovens begin dit jaar nu 25 duizend gulden hebben verdiend. Het aandeel Hoogovens was met een stijging van 51 procent in zes maanden niet eens een uitschieter. Philips en Ahold deden het nog beter met een winst van respectievelijk 103 en 54 procent.

De gekte is vooral overduidelijk bij nieuwe beursintroducties.

Emissies die niet voortijdig worden gesloten, kunnen nu met een gerust hart als mislukt te boek worden gesteld. Hoe hoog de introductieprijzen ook zijn, oplopend tot dertig keer de winst per aandeel, en hoe onbekend ook de bedrijven - Brunel, ICT, Nutreco - de beleggers staan in onafzienbare rijen voor de loketten.

Iedereen gaat er vol tegenaan. De voorzichtigheid van de clickfondsen heeft plaatsgemaakt voor het riskante avontuur in themafondsen. Na de bijna niet te evenaren stijging van vorig jaar waren analisten begin dit jaar bang voor een koerscorrectie. Alleen verbeten optimisten durfden een koersstijging van 10 procent voor dit jaar te voorspellen. Eind dit jaar zou de AEX-index mogelijk op 700 kunnen uitkomen.

De markt heeft de analisten in hun hemd gezet. In de eerste zes maanden van dit jaar steeg de AEX-index, de graadmeter van de beurs, met liefst 200 punten van 648,24 naar 861,55. Dit betekent dat op aandelen in zes maanden tijd een belastingvrije koerswinst van 33 procent is behaald. Wie zijn geld op deposito had staan, heeft in dezelfde periode een rendement van maximaal bruto 1 3/4 procent behaald. Na belastingen blijft daar amper 1 procent van over.

Het is ook niet vreemd dat de laatste twijfelaars over de streep worden getrokken. Ruim één miljoen Nederlanders beleggen al - als ze zelf geen geld hebben, desnoods op krediet of via ingenieuze leasecontructies voor aandelen.

'Je trekt je de haren uit het hoofd als je niet in aandelen bent gegaan', zegt J. Koelewijn van Iris, het researchinstituut van de Rabobank en Robeco Groep. 'Zelfs de Postbank adverteert nu met het eigen Nederland-fonds dat in het eerste jaar 50 procent rendement heeft gemaakt. Het motto is: blindelings in aandelen.'

Hij erkent dat de banken begin dit jaar de superhausse niet hebben verwacht. 'Er was rekening gehouden met een rentestijging, maar die is niet gekomen. De Amerikaanse centrale bank heeft de rente weliswaar met een kwart procent verhoogd, maar dat heeft de koersen alleen maar gestimuleerd.'

Daarnaast heeft de stijgende dollarkoers, van 1,74 naar 1,96 gulden, de beurs met zijn opmars geholpen.

'En het aanbod van goedkoop geld is nog altijd overstelpend. Instituten waren begin dit jaar nog onderwogen in aandelen. Nu zijn ze allemaal vol belegd. Ook particulieren beleggen steeds vaker voor eigen rekening en risico. En waarom niet? What's the problem als de beurs met 10 procent zakt? Dan is er nog een geweldige winst over.'

Ook Peter van Doesburg van Effectenbank Stroeve denkt dat de gelijkblijvende rente de belangrijkste oorzaak is van de koersstijging. 'Begin dit jaar hield iedereen toch rekening met een oververhitting van de Amerikaanse economie en een stijging van de inflatie. Maar die inflatie is nu onder de 2 procent gekomen.'

Het inflatiespook lijkt voorlopig te zijn verdreven. Van Doesburg zegt dan ook dat een groeiend aantal beleggers ervan overtuigd is dat de rente de komende vijf jaar structureel laag zal blijven.

'Eind vorig jaar hielden beleggers er nog rekening mee dat de rente op termijn tot 10 procent zou kunnen gaan stijgen. Nu wordt verwacht dat de rente tot ver in de volgende eeuw tussen de 5 en 7 procent zal blijven.'

Daarnaast nemen ook de bedrijfswinsten weer toe. Volgens een onderzoek van Het Financieele Dagblad verwachten analisten dat bij driekwart van de grote Nederlandse beursfondsen de winst dit jaar met meer dan 10 procent stijgt. In 1998 zou de winststijging bij driekwart van deze bedrijven volgens hun verwachtingen nog eens in de dubbele cijfers liggen.

N. van Geest van SNS Bank Securities vindt niettemin dat de markt is overgewaardeerd. 'Dat heeft uiteraard te maken met een gebrek aan aantrekkelijke beleggingsalternatieven. Maar de koersstijging is eindig. Of er komt een harde knal naar beneden, of de winst zal gewoon gaan afvlakken.'

Van Geest constateert dat beleggers elkaar de gekte aanpraten. 'De beurshausse krijgt de zeepbel-achtige trekjes die ook in Japan eind jaren tachtig te zien waren.'

Hij denkt ook dat de zelfverrijking zijn hoogtepunt heeft bereikt. Entrepeneurs verdienen honderden miljoenen met het naar de beurs brengen van hun bedrijf. Managers delen zichzelf riante optieregelingen toe. Zakenlui en beleggers lopen vanzelf binnen.

De maatschappij accepteert dit volgens Van Geest niet langer en eist zijn deel op via loonstijgingen en hogere sociale uitkeringen. 'De verkiezingsoverwinningen van links in Engeland en Frankrijk zijn een teken aan de wand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden