Marktwerking in de WAO verrassende doorbraak

Heidemij, ABN Amro en ING willen elk een eigen verzekering voor de WAO afsluiten. Zij vormen de voorhoede van 135 bedrijven en instellingen die het publieke stelsel van sociale zekerheid de rug willen toekeren....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

De coalitie heeft in het regeerakkoord vastgelegd dat de WAO zou worden hervormd. De WAO-premie moest gaan variëren, en er moest marktwerking komen. En dat is precies wat er nu gebeurt.

Vanaf 1 januari aanstaande krijgen alle 600 duizend bedrijven een eigen WAO-premie. Als er veel werknemers in de WAO terecht zijn gekomen, is de premie hoog. Als er geen of weinig werknemers arbeidsongeschikt zijn geworden, is de premie laag.

Bedrijven mogen ook bij een commercieel bedrijf een WAO-verzekering afsluiten. Dat is de marktwerking. Om echter te voorkomen dat veel bedrijven uit de nationale regeling stappen, zijn er strenge voorwaarden gesteld. De overstap wordt bovendien ontmoedigd door het premiesysteem. Voor grote ondernemingen in het publieke stelsel geldt een minimumpremie van nul. Een commerciële verzekeraar moet altijd premie vragen.

Gezien de strenge voorwaarden en het premieverschil waren de verwachtingen over marktwerking bescheiden. Het is daarom verrassend dat maar liefst 135 bedrijven belangstelling hebben voor een WAO-verzekering bij een commerciële instelling. Willen ze echt? Of alle 135 daadwerkelijk uit de nationale WAO stappen, is nog niet zeker. Er zijn nog twee bezwaren: wettelijke en verzekeringstechnische.

Bankverzekeraar ING eist in elk geval dat een van de wettelijke voorwaarden wordt afgezwakt. Het bedrijf vindt het waanzin dat het een garantie moet afgeven dat vijf jaar lang de WAO-uitkering kan worden betaald als morgen alle werknemers volledig arbeidsongeschikt worden. In de praktijk wordt jaarlijks slechts een handvol van de dertigduizend ING'ers arbeidsongeschikt.

ING doet daarom een beroep op VVD-staatssecretaris F. de Grave van Sociale Zaken om de marktwerking mogelijk te maken. De VVD maakte immers in de kabinetsformatie een breekpunt van de marktwerking in de WAO. Tussen droom en daad stonden toen ideologie, wetten en praktische bezwaren in de weg. De eerste twee hordes zijn genomen. De Grave staat voor de laatste.

Het tweede bezwaar is dat de bedrijfsverzekering de komende jaren duurder is dan de publieke verzekering. De Heidemij ziet echter voordelen in een eigen verzekering. Met een eigen WAO-verzekering heeft het bedrijf alle 'zorgregelingen' voor werknemers in eigen hand. Het bedrijf heeft een strikt verzuimbeleid, int de WAO-uitkeringen voor zijn arbeidsongeschikte werknemers en betaalt die, mét aanvullingen, uit. Ook heeft het bedrijf een ziektekostenverzekering voor alle werknemers.

Alles in eigen hand, dat geldt ook voor ING en ABN Amro. Bovendien willen de bedrijven graag af van de bureaucratische en dure uitvoerders van de sociale zekerheid, al zeggen ze dat niet.

Voor die uitvoerders betekent de marktwerking een doemscenario. Gak, Guo, SFB, Cadans en Uszo hebben de laatste jaren al fors terrein verloren. Nog geen vijf jaar geleden werkten er veertigduizend mensen bij deze uitvoerders. Nu zijn dat er nog twintigduizend. De privatisering van bijvoorbeeld de Ziektewet heeft zijn tol geëist. Nu dreigt ook de uitvoering van de WAO af te kalven.

Daar komt nog bij dat de uitvoerders moeten gaan concurreren, onderling en met eventuele nieuwe uitvoerders. Ook hiervoor gelden strikte wettelijke eisen. Maar Ahold, nu nog verplichte klant van Cadans, heeft al aangekondigd zelf de WW en WAO te willen uitvoeren voor de eigen werknemers. En het ligt voor de hand dat een verzekeraar die nu een aantal WAO-verzekeringen afsluit, volgend jaar ook de WW voor die klanten wil uitvoeren. Dan breekt de marktwerking op alle fronten los in de sociale zekerheid.

Gijs Herderschêe

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden