Markt in Pools Bialystok gesloten voor Russen

De immense openluchtmarkt van de oost-Poolse stad Bialystok is al weken naargeestig leeg. De eindeloze rijen kramen, waar dagelijks duizenden Russen en Wit-Russen op af kwamen om er alles - van kleding tot kalasjnikovs en van sieraden tot ameublementen - te kopen, wachten sinds 1 januari vergeefs op klanten....

MICHEL MAAS

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST

Honderden woedende marktkooplui hebben maandag uit protest tegen de verscherpte toelatingseisen aan de oostgrens met hun auto's de grote Pools-Wit-Rusische grenspost Kuznica-Bialystok geblokkeerd. Dinsdag werd de blokkade voorlopig opgeheven, nadat van de zijde van de Poolse premier Buzek was verklaard dat deze een gesprek met de kooplui in overweging had genomen.

Sinds 1 januari is de stroom bezoekers aan Bialystok vrijwel opgedroogd. Het aantal (Wit-)Russen dat komt kopen is op slag gedaald van 100 duizend in januari 1997 naar minder dan 40 duizend vorige maand.

De zestigduizend die wegbleven zijn vooral de klanten van de markt: dagjesmensen en kleine handelaren die met auto's, busjes en bussen volgeladen terug naar Wit-Rusland trokken.

Ze kunnen de minimaal veertig gulden niet opbrengen die Polen vraagt voor een voucher om het land in te mogen. Veertig gulden is te veel om een reisje naar Polen nog lonend te kunnen maken. Bovendien eist Polen sinds 1 januari van Russen, Wit-Russen en Oekraïeners een door een notaris bekrachtigde uitnodiging uit Polen.

Het grensverkeer wordt nog verder belemmerd doordat de Wit-Russen ook aan de eigen kant van de grens worden geplaagd. De eigen regering heeft de toch al zware belasting voor markthandelaren (die hun handel veelal in Bialystok kochten) vorige maand fors verhoogd en een verbod uitgevaardigd op invoer van goederen met personenbussen.

Polen wuift de Wit-Russische en de Poolse kritiek op de nieuwe regelingen laconiek weg. Volgens de Poolse regering zijn de maatregelen alleen maar een logische stap op weg naar toetreding tot de Europese Unie: de maatregelen lopen vooruit op het feit dat de Poolse oostgrens over enkele jaren de nieuwe buitengrens van de Unie zal worden. De situatie aan de oostgrens is nu ongeveer dezelfde als die aan de grens tussen Polen en Duitsland vijf jaar geleden - de toenmalige buitengrens tussen 'oost' en 'west'.

In Wit-Rusland wordt de maatregel echter gezien als een 'vijandige daad' van het buurland Polen. Een buurland dat toch al niets goeds in de zin lijkt te hebben, aangezien het onderdak biedt aan tal van Wit-Russische dissidenten - onlangs kwamen dissidentenleiders tot groot ongenoegen van de Wit-Russische regering bijeen in Bialystok. Wit-Rusland beschouwt dit als een 'ongewenste inmenging in binnenlandse aangelegenheden'.

De betrekkingen tussen Minsk en Warschau zijn afgelopen week tot ver onder het vriespunt gedaald. De Wit-Russische ambassadeur te Warschau, Viktor Boersky, is al sinds donderdag 'voor overleg' terug in Minsk. Ook de Wit-Russische consul te Bialystok is vrijdag niet - zoals gepland - van een reis naar zijn vaderland teruggekeerd. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Bronislav Geremek, die eind februari naar Minsk zou komen, kan volgens zijn Wit-Russische collega Ivan Antonovitsj beter thuisblijven zolang beide landen geen overeenstemming over 'een aantal zaken' hebben bereikt. Geremek zou naar Wit-Rusland als vertegenwoordiger van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Uitgerekend hij heeft de ondankbare taak in Minsk te praten over vestiging van een permanent OVSE-bureau dat de handhaving van de mensenrechten in Wit-Rusland moet gaan bewaken.

'Elke onvriendelijke actie van de Polen zal worden beantwoord door een onvriendelijke actie van Wit-Rusland', zei Antonovitsj vorige week, na het terugroepen van de ambassadeur.

De Poolse regering is niet onder de indruk van de protesten. De aantijging over steun aan dissidenten uit het buurland wordt afgedaan als pure onzin. De grensmaatregelen zijn normaal - de andere buurlanden, Rusland en de Oekraïne hebben er ook geen enkele moeite mee. En evenmin is de regering in Warschau onder de indruk van de dreigende teloorgang van de openluchtmarkt in Bialystok - ooit een van de eerste en grootste economische centra van de prille vrije markt (vorig jaar maakte de markt nog altijd een omzet van een miljard zloty - dat is ruim een half miljard gulden).

Terwijl de verkoop aan particulieren een klap heeft gehad, is de handel in het groot met het oosten toegenomen, zegt Warschau. Dat bewijst dat het grijze, half-illegale circuit van de markt nu wordt vervangen door het officiële circuit. Beëindiging van de openluchthandel is daarom een stap vooruit, op weg naar een volwassen economie, meent de regering.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden