Markt duwt Athene richting afgrond

Financiële markten speculeren op een Grieks bankroet en verergeren zo de problemen...

Van onze verslaggever Peter de Waard

AMSTERDAM Kredietbeoordelaars en speculanten lijken zich te hebben ontpopt als de aanstichters van de Griekse eurocrisis. Premier George Papandreou van Griekenland noemt de speculanten ‘de boze geesten’ achter de problemen van het land.

Volgens Paul de Grauwe, hoogleraar internationale economie aan de universiteit van Leuven, hebben de kredietbeoordelaars zoals Moody’s en Standard & Poor’s hun werk niet goed gedaan, net zoals dat het geval was bij de hypotheekleningen van de Amerikaanse banken.

Ze zijn hun ratings pas gaan aanpassen toen Griekenland had toegegeven met de economische data te hebben gesjoemeld. ‘En de keer daarop dat ze in actie kwamen, was nadat de investeringsmaatschappij van Dubai haar schuldaflossing moet uitstellen. Dat was totaal niet voorzien. Dus wat deden ze? Ze veegden alles maar op één hoop, met daarin ook Griekse staatsobligaties. Dat heeft tot een overreactie van de markt geleid.’

Op de financiële markten wordt al op grote schaal gespeculeerd over een Grieks bankroet. Volgens marktpartijen zijn met name de hedgefondsen zeer actief.

Zij kopen op grote schaal zogenoemde credit default swaps (CDS). Deze afgeleide producten geven een dekking tegen waardevermindering van obligaties en worden veel geld waard als een land niet niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. De prijzen van CDS zijn al gestegen tot 400 duizend euro op een portefeuille van tien miljoen euro aan Griekse staatsobligaties, twaalf keer zoveel als op een zelfde pakket Duitse staatsobligaties.

Analist Erwin Langewis van NIBC denkt dat het misschien al te laat is om het tij te keren. ‘In Ierland was er ook een groot tekort, maar daar is men onmiddellijk daadkrachtig gaan saneren. Griekenland heeft tot nu toe nog niets gedaan.’

Griekenland heeft veel krediet verspeeld door iedereen voor te liegen over economische gegevens. ‘Daarnaast is er twijfel of een regering die met een populistische agenda aan de macht is gekomen, nu het tegenovergestelde kan gaan doen’, aldus Langewis.

De Griekse regering zit in een onmogelijke situatie. Indien wordt gesaneerd, dreigen massale stakingen en mogelijk zelfs een volksopstand. Aan de andere kant dreigt door de hoge rente op staatspapier een bodemloze put.

De Grauwe: ‘Formeel kunnen Europese landen volgens het Verdrag van Maastricht niet gedwongen worden een helpende hand toe te steken. Maar in een exceptionele situatie – en daar kan je nu toch van spreken – mag de raad van ministers dit op advies van de Europese Commissie wel doen. De vraag is of er de politieke wil is om de Duitse en Nederlandse burgers op te laten draaien voor het Griekse feilen, zoals ze dat ook al hebben moeten doen bij de banken.’

Als die wil er niet is, zou Griekenland misschien moeten besluiten zijn staatsschuld niet meer af te lossen. De Griekse obligaties zouden dan in waarde kunnen halveren of zelfs waardeloos worden.

Als Griekenland bankroet gaat, vreest De Grauwe een domino-effect. Speculanten zullen zich dan op andere zwakkere eurolanden storten zoals Spanje, Portugal en Ierland. ‘Je kunt een vergelijking trekken met de ondergang van het Europees Monetair Stelsel in 1992 en 1993. Nadat het pond uit het EMS was gewerkt werd het vizier gericht op de Spaanse peseta en de Franse franc. Het verschil is dat toen de valuta doelwit waren. Die kon je nog devalueren of laten zweven. Die mogelijkheid is er niet meer. Nu richt men zich op de staatsobligatie.’

De Grauwe zegt dat hij voor dit scenario al tien jaar geleden heeft gewaarschuwd. ‘En ik was niet de enige. Veel monetaire economen beschreven de Europese en Monetaire Unie als een huis zonder dak. Alleen de politiek had daar geen boodschap aan.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden