Manna uit de hemel voor de topman

Terwijl grote bedrijven vooral aandelen en opties uitdelen aan hun bestuurders, spelen de sterke mannen van kleine beursgenoteerde fondsen een heel ander spel....

De halfbewolkte woensdag 24 augustus is een prima dag voor Alfred Langerak, oprichter en commissaris van het uitvindersbedrijf InnoConcepts uit Rotterdam. Langerak weet op die dag 1,15 miljoen aandelen à 9 euro per stuk te verkopen van het bedrijf dat hij in 1989 opzette. Dat betekent incasseren voor de ondernemer, die met een geschat vermogen van 68 miljoen euro op plaats 336 prijkt van de Quote-lijst van de rijkste 500 Nederlanders. De verkoop levert hem volgens cijfers van de toezichthouder AFM ruim 10 miljoen euro op.

Daarmee laat Langerak George Tóth, de topman van het Schiedamse beursfonds De Vries Robbé, achter zich in de top vijftien van bestuurders die in 2005 het meest verdienden met de verkoop van aandelen in de eigen onderneming. Dat is een prestatie op zich, want de van origine Hongaarse ondernemer maakt er geen geheim van dat hij graag en veelvuldig handelt in zijn eigen aandelen.

Tóth, nummer 241 op de Quote-lijst, gebruikt de stukken van De Vries Robbé het liefst als ruilmiddel om deelnemingen in andere beursgenoteerde bedrijven te verwerven. ‘Aandelen zijn als betaalmiddel veel beter dan geld’, zegt Tóth. ‘Als ik een deel van mijn bedrijf ruil tegen een deel van het bedrijf van een ander, dan móeten we wel samen verder.’

Dat er met ruilen, kopen en bijkopen prima geld is te verdienen, blijkt uit het overzicht van de transacties. Per saldo kon Tóth in 2005 bijna zeven miljoen euro bijschrijven op zijn toch al goed gevulde bankrekening. In 2006 hoopt Tóth daarom weer prominent aanwezig te zijn in de topvijftien van (ver)kopende bestuurders. ‘We gaan weer leuke dingen doen dit jaar’, waarschuwt hij.

Paul Frentrop van Deminor, de organisatie die opkomt voor de belangen van aandeelhouders, is kritisch over de manier waarop de grootaandeelhouders van kleine fondsen hun beursnotering gebruiken. ‘De voornaamste reden dat dit soort bedrijven aan de beurs zijn genoteerd, is het scala aan mogelijkheden om de bestuurders extra te belonen’, zegt Frentrop.

‘Er hangt altijd een zweem van voorwetenschap rond de transacties van bestuurders van kleine fondsen. En vergeet niet, het geld dat zij verdienen met aandelen of opties is geen manna uit de hemel’, aldus Frentrop. ‘Dat wordt door de andere aandeelhouders betaald. Neem Langerak: die keert zichzelf tien miljoen uit, terwijl hij een jaar eerder slechts 2,4 miljoen aan dividend aan de aandeelhouders uitkeerde. Hij heeft veel meer profijt van de beursnotering dan alle andere aandeelhouders samen.’

Joost van Beek, beheerder van het Orange Fund, een beleggingsfonds dat zich exclusief richt op kleine Nederlandse beursgenoteerde bedrijven, ziet minder kwaad in actief handelende bestuurders. ‘Wij geloven dat je prima kunt beleggen in bedrijven waar de directeur een fors aandelenpakket heeft. In dat geval weet je zeker dat directie en aandeelhouders hetzelfde belang hebben.’

Dat de grootaandeelhouders daar goed voor worden beloond, is volgens Van Beek geen bewijs van koersmanipulatie, maar het gevolg van de marktontwikkelingen. ‘De koersen van de smallcaps zijn de afgelopen drie jaar met ongeveer 150 procent gestegen. Het is niet meer dan rationeel gedrag van de bestuurders, als zij hun winst nemen en een deel van hun aandelen verkopen.’

Bovendien, zegt Van Beek, zitten de grootaandeelhouders van kleine fondsen in een rare spagaat. ‘Als bestuurder moeten zij de onderneming zo goed mogelijk leiden, en als grootaandeelhouder wordt steeds sterker van ze verwacht dat zij het beleid van het bedrijf – en in feite dus van zichzelf – in de gaten houden. Dat is een gekke combinatie. Verkopen kan een oplossing zijn voor dit dilemma.’

Voor Innoconcepts is dit precies de reden waarom Langerak een deel van zijn aandelen verkocht, zegt financieel manager Cees van der Jagt. ‘Verkoop geeft altijd een dubbel gevoel. Beleggers willen graag dat er meer aandelen worden verhandeld en vragen een grootaandeelhouder zijn belang te verminderen. Maar als dat gebeurt, stellen ze direct de vraag of hij geen vertrouwen meer heeft.’

Dat is bij Langerak zeker niet het geval, zegt Van der Jagt. ‘De directie van Innoconcepts heeft gevraagd of hij zijn stukken wilde verkopen, terwijl hij daar zelf niet om zat te springen.’

Het verkopen van een groot pakket effecten kan alleen via een herplaatsing, waarbij een bank de aandelen aan nieuwe aandeelhouders verkoopt, zegt de financiële man van Innoconcepts. ‘Als je zo’n pakket in plukjes op de beurs brengt, moet je elke verkoop dagelijks melden aan de AFM. Het invullen van zo’n meldingsformulier is een dagtaak.’

De reeks regels van de financiële toezichthouder is voor de Twentse ondernemer Gerard Sanderink precies de reden dat hij aandelen bijkoopt in zijn eigen onderneming. In april vorig jaar sloeg de nummer 205 uit de Quote-lijst voor 1,8 miljoen euro stukken in van Centric KSI, het softwarebedrijf waar hij zelf de scepter zwaait. Sanderink had best meer willen kopen, maar blijft met de aankoop van 9,9 procent van de aandelen net onder de grens waarbij een bedrijf een dikke prospectus van tientallen pagina’s met juridische gegevens moet publiceren. ‘Dit is de enige manier om aandelen uit te geven zonder een prospectus te moeten maken’, zegt Sanderink.

Voor een grote emissie van twaalf miljoen aandelen in januari 2006 heeft Sanderink in overleg met de AFM ook een methode gevonden om onder het prospectus uit te komen. De topman koopt alle aandelen zelf voor een bedrag van 35 miljoen euro, waarmee hij zich nu al weet verzekerd van een hoge plek in de ranglijst over 2006. ‘Ik heb de regels niet bedacht, maar dit is de enige manier waarop het kan.’

Aan verkoop van de aandelen in zijn eigen bedrijf denkt Sanderink voorlopig niet. Hij raakt ze naar eigen zeggen nauwelijks kwijt. ‘Er zijn weinig financiële partijen die interesse tonen. Ik had me meer voorgesteld van een beursnotering.’

Frentrop gelooft er weinig van. ‘De kosten van een beursnotering worden door het bedrijf gedragen, terwijl de extra inkomsten uit opties en uitgereikte aandelen terechtkomen bij de bestuurders. En waarom? Die mensen krijgen al prima salarissen. Bovendien: zo moeilijk is het niet een beursgenoteerd bedrijf te besturen.’

In feite, denkt Frentrop, stimuleert de beursnotering de kippendrift van bestuurders van de kleine beursfondsen. ‘Het voedt de afgunst. De Griekse multimiljonair Onassis zei het al: als er geen vrouwen waren, was al dat gedoe om wie het meeste geld heeft helemaal niet nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden