'Man met visie' hield niet van regeltjes

Een eigen Gelderse effectenbeurs, investeren in communicatie via meteorieten: ideeën had Wim Vrijhoef genoeg als directeur van de GOM. 'Twintig procent was een miskleun....

EEN profeet. Een enthousiaste ondernemer. Een uitstekend bestuurder en een sociaal man. In Oost-Nederland is niemand te vinden die ex-directeur Wim Vrijhoef van de Gelderse Ontwikkelingmaatschappij (GOM) niet bewierookt. Hij wordt hoogstens een beetje naïef gevonden. Een man die niet van strakke regels hield, maar zijn eigen spoor trok.

Daardoor kwam hij vaak in conflict met ambtenaar Jan de Vreeze van Economische Zaken, grootaandeelhouder van de GOM. 'De Vreeze was altijd zwartgallig, dacht altijd dat de GOM failliet ging. Ik heb vaak mijn zin doorgezet en met succes', zegt Vrijhoef. 'Op verzoek van De Vreeze zijn allerlei accountants binnen geweest, maar niemand heeft ooit wat ontdekt.'

Het huidige onderzoek naar malversaties bij de GOM ziet Vrijhoef als schoon schip maken door de nieuwe directeur. 'Als hij over 1998 een groot verlies presenteert, komt dat op het bordje van zijn voorganger.'

Vóór zijn functie bij de GOM was Vrijhoef wethouder in Nijmegen. Als jong broekje werd hij rechtstreeks van de collegebanken geplukt. Hij was nog niet eens afgestudeerd toen hij een van de eerste D66-wethouders van het land werd. Later werd hij een onopvallende voorzitter van de partij.

In Nijmegen staat hij bekend als een uitstekend bestuurder. Hij was verantwoordelijk voor de wederopbouw van een verloederd stuk binnenstad. Ook weet nog iemand zich te herinneren dat hij het Amerikaanse Digital naar Nijmegen wist te halen. 'Hij was toen zo enthousiast dat hij het al aan de pers vertelde voordat het bekend mocht worden.'

In 1989 werd Vrijhoef directeur van de GOM, destijds een club met negen medewerkers en een balanstotaal van dertig miljoen gulden. Bij zijn vertrek in maart liet hij vijftig man en honderddertig miljoen achter. 'Wim heeft een vooruitziende blik', zegt Truut Knappstein, ex-fractievoorzitster van GroenLinks in de Nijmeegse raad en later medewerkster bij de GOM. 'Hij is snel van geest en ziet gauw mogelijkheden.'

Als voorbeeld noemt ze het investeren in Meteor Brust Communication (MBC). Door gebruik te maken van de miljarden meteorieteninslagen in de dampkring kun je, door tegen de stofdeeltjes te kaatsen, over de gehele wereld met elkaar communiceren. Revolutionair en veel goedkoper dan via de satelliet. Niemand zag hier wat in, wel Vrijhoef. 'Het was helemaal geen gok', vindt Vrijhoef zelf. 'MBC is een serieus bedrijf. De techniek kwam van het Pentagon. MBC maakte het mobiel.'

Volgens Knappstein heeft Vrijhoef zich vooral op de 'O' van ontwikkeling gericht. 'Hij was een echte ondernemer', vindt ook Hans van Oerle, voormalig hoofd Ontwikkeling van de GOM. 'We hadden een hecht team. Vrijhoef gaf ons veel vrijheid.' Gedeputeerde T. Doesburg van Gelderland, die jarenlang in de raad van commissarissen van de GOM zat en bij zijn afscheid Vrijhoef bijkans de hemel in prees, beaamt dat de ex-directeur nogal vrij was in het interpreteren van de regels.

Anders dan andere ontwikkelingsmaatschappijen beperkte de GOM zich niet meer tot de eigenlijke doelstelling: het stimuleren van de economische ontwikkeling in de eigen regio. GOM investeerde ook in Polen en de Oekraïne. 'Veel bedrijven gingen naar Polen', zegt Vrijhoef. 'Ik dacht: als we daar nu iets beginnen en dat weten te koppelen met Gelderland, hebben we er nog iets aan. Door onze kennis te vermarkten, haalden we veel geld op.'

Een directeur van een van de andere ontwikkelingsmaatschappijen: 'Hij was binnen onze wereld de man met visie. Tachtig procent van wat hij deed was een schot in de roos, 20 procent een miskleun. Maar hij was te eigenwijs om dat te bekennen.'

Kenmerkend was zijn plan om in Gelderland een eigen effectenbeurs op te richten. Vrijhoef geloofde er heilig in en stak veel tijd en geld in dit plan. Sommigen beweren dat er zeker vier of vijf miljoen gulden mee verspeeld is.

Vrijhoef leek niet te stoppen in zijn enthousiasme. Knappstein vindt het niet vreemd dat sommige mensen daar op afknapten. 'Hij is zo snel en houdt zo veel van veranderingen, dat dat voor sommige mensen weleens beangstigend kan zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.