interview Vattenfall-topman Magnus Hall

Magnus Hall, grote baas van moederbedrijf Nuon: ‘Als ik die aanschaf zou kunnen terugdraaien, dan zou ik nu natuurlijk kiezen voor die 10 miljard euro’

Bijna tien jaar geleden kocht Vattenfall, Zweeds staatsbedrijf in energie, de Nederlandse energiemaatschappij Nuon, voor bijna 10 miljard euro. Een enorm bedrag, maar de verkopende partijen, een groep provincies en gemeenten, hadden nog meer noten op hun zang: de naam mocht vier jaar lang niet veranderen.

Magnus Hall, Bestuursvoorzitter van Vattenfall in het kantoor van Nuon in Amsterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘Toen die vier jaar voorbij waren’, zegt Magnus Hall, sinds 2014 bestuursvoorzitter van Vattenfall, ‘vonden wij dat Vattenfall niet zo’n goed profiel had, niet zo’n duidelijke strategie die een naamsverandering van Nuon naar Vattenfall zou rechtvaardigen.’ En zo bleef Nuon Vattenfalls enige buitenlandse energiedochter met een afwijkende naam.

Vorige week kwam Hall naar het Amsterdamse hoofdkantoor van Nuon om persoonlijk aan het personeel te vertellen dat daar een einde aan zal komen: Nuon wordt Vattenfall.

Waarom nu wel?

‘Nu hebben we een heel heldere strategie, samengevat in één zin: ‘Fossielvrij binnen één generatie.’ We willen al onze klanten binnen een generatie fossielvrije energie leveren. Dan hebben we het over elektriciteit, maar ook over warmte, en ook over autorijden bijvoorbeeld. Dat signaal willen we in al onze markten op een gelijke manier geven, en dat kan het best door onder één naam te opereren.

‘Sommige mensen dachten dat we de naam Nuon handhaafden zodat we het bedrijf op termijn weer makkelijk zouden kunnen afstoten. Dat is nooit ons plan geweest. We hebben hier geïnvesteerd om te blijven.’

U zegt: fossielvrij binnen een generatie. Hoelang duurt een generatie?

‘In de Zweedse statistiek is dat 27,4 jaar. Maar dat is wel een erg mechanistische benadering. Het gaat erom dat wij de kinderen die nu worden geboren, beloven dat hún kinderen in een fossielvrije omgeving zullen leven. Wij beloven dat we er dan zullen zijn voor de elektrische auto’s, de elektriciteit en de warmtepomp. Dat is een belofte die met veel meer emotie is geladen.’

Cindy Kroon, directeur Klanten bij Nuon en aanwezig bij het gesprek, valt Hall bij: ‘Die sterke emotie, daar gaat het om. Als ik thuiskom, kan ik nu tegen mijn kind zeggen: jouw mam werkt bij een bedrijf dat bezig is dat probleem met het klimaat op te lossen. Dat is een missionstatement dat raakt aan de essentie van het leven.’

Maar u heeft de afgelopen decennia nog flink geïnvesteerd in fossiele energie.

Hall: ‘Dat klopt. In 2001 bijvoorbeeld werden we in Duitsland eigenaar van een bruinkoolproducent. Toen was nog het idee: we stoppen de CO2 die die bruinkool uitstoot onder de grond. Dat is nooit gelukt, omdat de politici het niet wilden. Die bruinkoolactiviteit hebben we dan ook weer verkocht.

‘We hebben nog steenkoolcentrales, zeker, maar we zijn bezig die uit te faseren. De Hemwegcentrale sluit in 2024. Daarvoor heeft Nederland een wet aangekondigd. Twee grote kolencentrales, in Berlijn en in Hamburg, sluiten in 2030. Dus we lossen het een voor een op.

‘In Nederland dachten we, na de aanschaf van Nuon met zijn gascentrales, dat Nederland voor zijn energievoorziening zou overstappen van kool op gas, en daarom was het een goede investering. En een manier om de uitstoot van CO2 te verminderen. Maar dat is anders gelopen.

Nu investeren we heel veel in hernieuwbare energie. We hebben de tender gewonnen voor het eerste subsidievrije windmolenpark ter wereld, Hollandse Kust Zuid. We investeren in waterstof als brandstof voor de Magnum-centrale. Zo investeren we 1,9 miljard euro, alleen al in Nederland.

In Nederland woedt een maatschappelijke discussieronde die moet uitmonden in een klimaatakkoord. Hoe komen andere landen tot hun klimaatbeleid?

‘In Zweden is dat heel goed verlopen. We hadden zelf het initiatief genomen om voor de lange termijn een strategie voor energievoorziening te bepalen. Bij ons ging het om een parlementaire discussie. Het debat stond onder leiding van een nieuwe minister voor energiezaken, die nauwelijks een standpunt had en dus niet kon worden beschuldigd van vooringenomenheid. Uiteindelijk heeft het grootste deel van het parlement zich in 2016 achter de strategie gesteld, zowel regeringspartijen als oppositiepartijen. Het heeft heel goed gewerkt. Tijdens de verkiezingscampagne van dit jaar is energie nauwelijks meer een onderwerp geweest. En wij hebben meer zekerheid op de lange termijn, en kunnen dus investeringen doen.

‘Maar het was wel een heel andere discussie dan in Nederland. In Zweden is de energie altijd al fossielvrij. Het ging om de vraag of onze kerncentrales op korte termijn moesten sluiten. Vooral de groene partijen wilden dat. Wij wilden deze kwestie juist naar de lange termijn tillen, en dat is gelukt.

‘Ik denk dat Nederland met zijn aanpak vooroploopt. De discussie is in alle landen gaande, maar in Nederland wordt ze al in alle details besproken. In Frankrijk begint de discussie net, in Duitsland schuiven ze de kwestie voor zich uit.’

In Duitsland? Daar besloten ze binnen enkele weken om al hun kerncentrales te sluiten.

Dat is waar, maar dat had met het klimaat niets te maken. Het had zelfs met energie niets te maken. Merkel zag dat ze de verkiezingen dreigde te verliezen, en alleen deze stap kon haar nog de overwinning bezorgen. Als het om het klimaat was gegaan, had ze moeten besluiten te stoppen met steen- en bruinkool. En pas veel later met de kerncentrales.

Europa moet in 2030 zijn CO2-uitstoot halveren, en in 2050 helemaal fossielvrij zijn. Is dat haalbaar?

‘Ik denk dat het kan. Wij gaan het doen, dat staat vast. Ik weet natuurlijk niet wat andere bedrijven gaan doen. Als Europa zijn doelen wil halen, moeten alle partijen zich daarvoor inzetten.

‘Ik denk dat in 2040, 2045 er nog wel CO2 wordt uitgestoten, maar veel minder dan nu. En we zullen dan zien dat het probleem er heel anders uitziet dan nu. Er zullen heel veel nieuwe technieken beschikbaar worden. Die ontwikkeling komt langzaam op gang. Ik zou er geen weddenschap op durven afsluiten dat we in 2030 de uitstoot hebben gehalveerd, maar ik denk dat het daarna steeds sneller zal gaan.’

Voelt dat niet oncomfortabel, om als Zweeds staatsbedrijf te expanderen naar andere landen?

‘Wij opereren niet anders dan andere bedrijven. Het is niet de staat die ons bestuurt. We zijn een gewoon commercieel bedrijf.’ Lachend: ‘Supercommercieel! Ik heb ook nooit gemerkt dat partijen het een probleem vinden dat wij een staatsbedrijf zijn. Eerder het tegendeel: iedereen ziet dat wij een heel stabiele aandeelhouder hebben. En we moesten wel. Vattenfall was gewoon te groot geworden voor Zweden. Overal waar we een deur openden, kwamen we daarachter onszelf tegen.’

In Zweden was u te groot, maar in Europa bent u maar een kleintje in vergelijking met bedrijven als EDF en Engie. Komen er nog fusies of overnames?

‘Omvang is voor ons geen probleem. We kunnen elke investering doen die we willen. Hoe groot een windpark ook is, we kunnen dat echt aan. Als we door overnames kunnen komen aan interessante technieken, dan zullen we het niet laten.

‘Maar je moet niet denken aan overnames in de orde van grootte van 10 miljard, dat gaat echt niet meer gebeuren. Natuurlijk, ik ben erg blij dat mijn voorgangers destijds Nuon hebben gekocht.’

Was Vattenfall echt zo blij? De aankoop van Nuon was op een moment dat de stroomprijzen torenhoog waren. Direct na de aanschaf kelderden die prijzen. Vattenfall moest honderden miljoenen afschrijven op zijn Hollandse dochter. Tussen 2012 en 2014 boekte Nuon verliezen van bij elkaar 1,3 miljard euro.

Hall geeft toe: ‘Als ik die aanschaf zou kunnen terugdraaien, dan zou ik nu natuurlijk kiezen voor die 10 miljard euro. Natuurlijk. Maar dat is niet aan de orde.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.