Geldvraag Erfenis

Mag een ouder de erfenis van de kinderen opmaken?

Als iemand overlijdt, krijgt de achterblijvende ouder de beschikking over de erfenis van de kinderen. Is dat wel eerlijk? En kun je daar als kind iets aan doen?

Beeld ANP XTRA

Dat klopt. Zo is het wettelijk geregeld. De langstlevende ouder krijgt de beschikking over de erfdelen van de kinderen en kan het opmaken.

Hoe wordt een erfenis normaliter afgehandeld? Een echtpaar is getrouwd in gemeenschap van goederen en heeft twee kinderen. Het ouderlijk vermogen is 300.000 euro waard. De achterblijver is eigenaar van de helft, zodat de erfenis 150.000 euro bedraagt. Dat wordt in drie gelijke porties verdeeld tussen de ouder en de kinderen. Ieder kind krijgt dan 50 mille. Op papier. De achterblijver mag namelijk over het vermogen blijven beschikken. Hij betaalt wel de erfbelasting voor de kinderen.

Meestal zit een flink deel van de erfenis vast in de woning. Dat is ook de reden dat de langstlevende de beschikking krijgt over de erfenis, want anders kunnen de kinderen hem uit het huis verjagen om hun erfdeel te incasseren.

Diezelfde woning beschermt in de praktijk ook de erfdelen van de kinderen. De ouder moet toch ergens wonen. Geen bank verstrekt hem een hypotheek op de hele woning, dus er zal nog altijd overwaarde op de woning zitten.

Wie creatief is, kan van alles verzinnen. De ouder kan bijvoorbeeld de woning verkopen en terughuren. Met zo’n sale and lease back-constructie krijgt hij in ruil voor de verkochte woning extra inkomen, zolang hij leeft. Dat is ongunstig voor de kinderen, omdat daarmee hun erfdeel verloren gaat.

De kinderen kunnen naar de rechter stappen als de ouder zijn erfdeel weggeeft of verjubelt. Ze proberen dan de transactie ongedaan te maken op grond van artikel 3:45 van het Burgerlijk Wetboek, omdat ze benadeeld worden. Het is onzeker of de rechter hun gelijk geeft. De ouder heeft een sterke positie.

Wie dit soort conflicten wil voorkomen, kan een testament opstellen. Daarmee regeert de overledene over zijn graf heen. Hij kan zijn kinderen de mogelijkheid geven hun erfdeel op te eisen. Of hij kan er een bepaling in opnemen dat de langstlevende de woning alleen mag verkopen of er een extra hypotheek op mag vestigen met toestemming van de overige erfgenamen.

En wat als er niets is geregeld? De achterblijvende ouder kan binnen drie maanden na het overlijden naar de notaris gaan om het toch anders te regelen. Hij mag de wettelijke verdeling ongedaan maken om de kinderen toch de beschikking over hun erfdeel te geven, voor een andere verdeling van de erfenis kiezen of een van de kinderen helpen bij het overnemen van de ouderlijke woning.

Kortom: de standaardregeling zonder testament geeft de achterblijvende ouder veel ruimte. Dat is goed, omdat het inkomen vaak daalt. Als het vermogen dan ook nog gedeeld moet worden, blijft er misschien te weinig over. Wie alleen overblijft, moet zijn draai weer weten te vinden. Wellicht schiet er nog iets over voor de kinderen, maar dat is afwachten. Ze staan voorlopig op de tweede plaats.

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids. Ook een vraag aan Reinout? Geldvraag@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden