COLUMNFrank Kalshoven

Maatregelen die 4 miljard euro belastinggeld kosten en nauwelijks iets opleveren? Die moesten we maar niet doorvoeren

Heeft het effect? Nauwelijks. Het Centraal Planbureau (CPB) publiceerde deze week een analyse van het kabinetsvoornemen om bedrijven tijdelijk een fiscaal voordeel te geven bij investeringen. Dit douceurtje van 4 miljard euro kan beter anders worden besteed.

Hoe ziet dat fiscale voordeel eruit? Waarom werkt het nauwelijks? En wat gaat Hans Vijlbrief, de verantwoordelijke staatssecretaris voor Fiscale Zaken, doen met deze uitkomsten?

Baangerelateerde Investeringskorting, zo heet het. Afgekort: de Bik. Bikkende bedrijven, ondernemingen dus die gebruikmaken van deze Bik, krijgen de komende twee kalenderjaren korting op de afdracht van de loonheffing als ze investeringen doen die groter zijn dan 20 duizend euro. Die korting is 3 procent.

Een voorbeeld. Neem een mkb-bedrijf dat in 2021 drie ton loonheffingen afdraagt. Het bedrijf investeert dat jaar een ton in nieuwe machines. Het fiscale douceurtje is dan 3 procent van drie ton is 9.000 euro. Zo wordt die ton aan investeringen voor de onderneming 9.000 euro goedkoper. Zoals uit dit voorbeeld goed is af te zien, is het voordeel groter naarmate bedrijven meer mensen in dienst hebben en dus meer loonheffingen afdragen. Vandaar de naam: de investeringskorting is baangerelateerd.

Waarom werkt het niet? Of, om de terminologie van het CPB te gebruiken ‘nauwelijks’? Er zijn twee hoofdredenen.

Reden één is dat bedrijven hun investeringen niet zozeer verhogen als wel verschuiven. Met zo’n tijdelijke maatregel is het voordelig om investeringen te doen in 2021 en 2022, en niet in 2020 of 2023. Bedrijven halen geplande investeringen dus simpelweg (iets) naar voren. Een echte toename van de investeringen zit er met zo’n tijdelijke maatregel niet in.

Effect op werkgelegenheid

Hebben die tijdelijk hogere investeringen dan in elk geval een positief effect op de werkgelegenheid? Nee. Dit hangt samen met het karakter van de investeringen. Als de mkb-onderneming uit het voorbeeld die ton investeert in het automatiseren van het facturatiesysteem, dan is er in 2021 weliswaar meer werk bij de leverancier hiervan, maar komt de administratief medewerker die tot dan toe de facturatie deed in 2022 juist op straat te staan. Investeringen hebben doorgaans nu eenmaal een arbeidsbesparend karakter.

Maatregelen die 4 miljard euro belastinggeld kosten en nauwelijks iets opleveren? Die moesten we maar niet doorvoeren.

Wat nu? De Bik is op een vreemde manier terechtgekomen in de Miljoenennota en het Belastingplan. Het was een leuk idee, waar nog niet diep over was nagedacht. Zo’n analyse als die van het CPB van deze week was nog niet voorhanden toen de Miljoenennota geschreven werd. En het CPB schrijft er nu ook nogal nadrukkelijk bij dat de analyse is gemaakt ‘op verzoek van het ministerie van Financiën’.

Dus is het tijd voor een elegante terugtrekkende beweging door Hans Vijlbrief, die dit als voormalige schatkistbewaarder op het ministerie (thesaurier-generaal) toch ook een gruwel moet wezen. Het kabinet heeft het CPB om een analyse gevraagd, hieruit is nieuwe informatie beschikbaar gekomen die een ander licht werpt op het voorgenomen beleid. En dus gaan we het anders doen.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, nietwaar?

Ik vrees anders een blijvend negatief effect op het gezag van Financiën in Den Haag. Begrotingsdiscipline? Jullie smijten zelf met miljarden, zeggen de vakdepartementen dan terug. Dat lijkt me niet goed voor het land.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden