Interview Audi-topman Bram Schot

Maakt de nieuwe Nederlandse Audi-baas al het verschil?

Ceo Bram Schot in Genève. Beeld Bloomberg via Getty Images

De Nederlander Bram Schot is sinds januari de ceo van Audi. Schot kwam aan het roer in turbulente tijden: zijn voorganger was opgepakt vanwege mogelijke betrokkenheid bij het dieselschandaal, de verkopen staan onder druk door onder meer een handelsvete en er zijn miljardeninvesteringen nodig in elektrificatie en autonoom rijden. Schot wil het anders doen. Een duurzamer bedrijf is zijn ‘heilige plicht’. Is er na een half jaar sprake van een Schot-effect?

De auto-industrie staan zware tijden te wachten. Na tien jaar ongebreidelde groei verschenen plotseling donkere wolken aan de einder: de handelsoorlog met de Verenigde Staten heeft in de belangrijke Chinese markt geleid tot een kopersstaking, fabrikanten dreigen hoge boetes te krijgen omdat ze de CO2-eisen voor 2021 missen, dan is er nog de Brexit en er moeten miljarden worden geïnvesteerd in elektrificatie en autonoom rijden.

Diverse Duitse autofabrikanten als Daimler (Mercedes-Benz) en BMW hebben de afgelopen periode winstwaarschuwingen gegeven. Ook Audi moet alle zeilen bijzetten. Een van de eerste maatregelen die Schot heeft genomen toen hij eind vorig jaar werd aangesteld als tijdelijk leider, is schrappen in wat hij ‘overmatige technische reserve’ noemt.

‘Ik heb 27 procent van de complexiteit uit het productprogramma gehaald’, zegt Schot op een terras in zijn woonplaats Amsterdam – waar hij tot zijn spijt maar zelden is. ‘Onnodige complexiteit’ zijn zaken waar ingenieurs enthousiast van worden, maar waar de automobilist weinig van merkt. ‘We maakten te veel ingewikkelde, kostbare dingen waar de klant niet bereid is voor te betalen. Daar heb ik een streep door gehaald.’

Voorbeelden wil hij niet geven. ‘Want dan ga jij schrijven wat er niet goed was aan onze auto’s.’ Nou vooruit, eentje dan. Audi’s werden tot nu toe ontwikkeld om ook op grote hoogte maximaal vermogen te kunnen leveren. ‘Dat zo’n auto dus een pas van vijfduizend meter hoog kan halen, terwijl er misschien maar één weg ter wereld is die zo hoog reikt. Daar wil ik niet meer in investeren.’

De wereld is nu zo turbulent, zegt de Audi-baas, ‘dat je je oren op de rails moet leggen en niet op je eigen bureau’. Je moet van buiten naar binnen denken. ‘Wij dachten te veel van binnen naar buiten.’

Audi investeert de komende jaren 40 miljard euro in nieuwe technologie, waarvan 15 miljard in elektrificatie. Dus moet er op kosten worden bespaard. Grote vraag is: wat doe je wel en wat niet meer? ‘Het is echt koorddansen. Ik heb ontwikkelaars en marketingmensen gedwongen duidelijk te maken wat zij echt nodig hebben. De tijd van nice to have is voorbij.’

Groener imago

Naast deze investeringen zegt Schot zelf ook nog wensen te hebben. De nieuwe ceo wil het dieselverleden van zich afschudden. Hij wil zich richten op duurzame mobiliteit en zegt bewuster te willen omgaan met grondstoffen. Schot noemt het zijn ‘heilige overtuiging en plicht’ de planeet groener te maken. ‘Of ik nu bij Audi zit of niet. Ik heb thuis jongens van 22 en 25 jaar oud. Die generatie staat er anders in dan de generatie die het voor het zeggen heeft. Daar wil ik naar luisteren.’

Deze week besloot hij dat alle dertien Audi-fabrieken vanaf 2025 klimaatneutraal moeten zijn. Een kwart van de verkochte Audi’s moet tegen die tijd elektrisch zijn.

De Audi-topman wil ook iets doen aan het achteloze gebruik van kunststof, ook door zijn eigen firma. Hij heeft het plan opgevat plastic uit de soep die in de oceanen drijft, te gaan hergebruiken in zijn auto’s. Schot wil het materiaal niet zelf opvissen, maar gaat het opkopen. ‘Ik wil zo veel mogelijk van de kunststof in mijn auto’s verwerken uit oceaanplastic.’  

Dat zal niet eenvoudig zijn, zegt de ceo. ‘Maar waarom zou het makkelijk moeten zijn? Dat maakt het juist leuk.’ Hij moet ook interne weerstand overwinnen. ‘Mijn ontwikkelaars zeggen: aardig dat je gerecycled plastic wilt gebruiken, maar we kunnen dat niet elke vorm en uiterlijk geven dat we willen. Dan zeg ik: prima, dan gebruik je het maar op plaatsen waar je het niet ziet. Er valt niet over te onderhandelen.’

Het aandeel recyclebaar plastic in een auto is momenteel ongeveer 40 kilogram en dat moet groeien tot 70 kilogram. Dat deel moet uiteindelijk uit de oceaan komen, zegt Schot. Op jaarbasis zou het gaan om 140 duizend ton oceaanplastic.

Hoe het plan wordt uitgevoerd, is nog niet duidelijk. Zeker is dat hergebruik van plastic de kosten zal opdrijven. ‘Dit plan is voor onze balans misschien minder gunstig’, zegt hij. ‘Audi heeft hier een maatschappelijke verantwoordelijkheid.’ De Nederlander zegt ook ‘kleinere dingen’ te willen doen, zoals het aanpakken van het gebruik van plastic folie dat op nieuwe auto’s wordt geplakt die op trailers richting de klant worden getransporteerd. ‘Ik ga overal naar kijken.’

Einde aan de groei

Te lang was Audi vooral bezig met de productie en verkoop van auto’s, vindt Schot. ‘We moeten naar andere vormen van mobiliteit, zoals autodelen. Het kan niet zo doorgaan.’ Stel dat het aantal auto’s de komende jaren wereldwijd nog eens met 30 procent groeit, zegt hij. ‘Daar is helemaal geen plaats voor, zeker niet in steden. Ik hoef niet per se elk jaar meer te verkopen.’ Dat is misschien vreemd om te horen uit de mond van een autofabrikant, zegt hij. Maar de wereld verandert en het concern moet mee.

Deze veranderingen worden al zichtbaar, stelt Schot. Vroeger was de aandrijflijn, het stelsel van motoren, transmissies en onderstel, het belangrijkste onderscheidend middel voor een autofabrikant als Audi. Dit deel boet steeds meer aan belang in. ‘Elektrische aandrijflijnen worden allemaal min of meer vergelijkbaar. Daarmee kun je je niet meer onderscheiden.’

Met software wel. Wat een klant in zijn auto kan doen, hoe hij in zijn taken en bezigheden wordt ondersteund, daar wordt straks het onderscheid gemaakt. ‘We worden van een hardwareonderneming steeds meer een software-onderneming’, zegt Schot. Private space, zoals hij het noemt, ‘is de aandrijflijn van de toekomst.’

Verleden

Schot realiseert zich dat zijn concern niet overal een groen imago heeft, onder meer vanwege de betrokkenheid bij het dieselschandaal dat in 2015 uitbrak. Toen bleek dat miljoenen diesels van het Volkswagenconcern waartoe Audi behoort, waren uitgerust met verboden software die diesels schoner liet lijken dan ze in werkelijkheid waren. Als gevolg van het schandaal heeft VW bijna 30 miljard euro aan boetes en schadevergoedingen moeten betalen. Voormalig Audi-topman Rupert Stadler werd vorig jaar vier maanden in de cel gezet op verdenking van betrokkenheid bij de affaire.

Bedrijfscultuur

De Nederlander zegt het verleden niet te kunnen veranderen, maar stelt de problemen wel te kunnen oplossen. ‘Diesels zijn nu schoon.’ Audi zegt te hebben geleerd van de fouten door opener te worden. ‘Dit zal nooit meer gebeuren.’

Hiervoor moet de bedrijfscultuur opener. ‘Ik wil een omgeving waar mensen met vertrouwen kunnen werken.’ Dat is volgens Schot noodzakelijk om snel te kunnen handelen. Niet alles moet langs de baas, werknemers moeten zelf beslissingen nemen. ‘Als de strategie van het bedrijf duidelijk is, kan dat ook. Al die tussenstappen halen de snelheid eruit, terwijl snelheid is wat we nu nodig hebben om te overleven. Dat vergt een minder complexe organisatie.’

Schot refereert in zijn dagelijks leven graag aan een uitspraak van Einstein: ‘Je kunt niet blijven doen wat je tot nu toe hebt gedaan en dan andere uitkomsten verwachten.’ De beoogde veranderingen moeten worden georganiseerd en dat ziet hij als zijn belangrijkste taak. Audi moet daarom diverser, er moeten meer jonge werknemers komen. Veranderingsgezinde mensen. Tegendraadse meningen wil hij. ‘Ik wil niet horen wat ik al weet, ik wil horen wat ik nog niet weet.’

Oceaanplastic

Schot kreeg naar eigen zeggen een belangrijk inzicht toen hij met een vriend een berg opfietste en de mannen bezweet afstapten bij een bron om hun flesjes bij te vullen. ‘We hadden onze eigen flessen bij ons en dat voelde zo veel beter dan wanneer ik op die plek uit een plastic wergwerpflesje had moeten drinken. Ik bedacht me daar: dit moet anders. Weg met al die plastic zooi.’
Op die berg kreeg de ceo van Audi het idee om plastic uit de oceaan te gaan verwerken in zijn auto’s. ‘Vreselijk complex. Maar we gaan dit doen. Linksom of rechtsom.’
Schot, inwoner van Amsterdam, ziet zijn geliefde stad dichtslibben. Hij wil burgemeester Halsema graag bijstaan. ‘Bijvoorbeeld bij het verbeteren van de doorstroming. Daar hebben we veel kennis over en ik wil die kennis graag delen. Ik hoop dat we elkaar hierover kunnen spreken.’

Schot, inwoner van Amsterdam, ziet zijn geliefde stad dichtslibben. Hij wil burgemeester Halsema graag bijstaan. ‘Bijvoorbeeld bij het verbeteren van de doorstroming. Daar hebben we veel kennis over en ik wil die kennis graag delen. Ik hoop dat we elkaar hierover kunnen spreken.’

Audi TT

TT

Overal waar Bram Schot de afgelopen maanden kwam, vroeg iedereen wat de opvolger wordt van de TT, Audi’s kleine sportauto die even daarvoor door de nieuwe Audi-ceo was geschrapt. Op zeker moment had hij er genoeg van en verklaarde dat het model geen opvolger krijgt. Tot ontsteltenis van de fans. ‘Mensen zeggen: de TT was een icoon. Ja, een icoon in zijn tijd. De Ford T was ook een icoon.’ Natuurlijk gaat Audi een nieuwe iconische auto bouwen, zegt Schot nu. En die zal elektrisch worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden