columnpeter de waard

Maakt de Fed de hele wereld doodziek?

null Beeld
Peter de Waard

Als de Fed in de VS de rente met 1 procent verhoogt, moeten de centrale banken in vele opkomende landen of ontwikkelingslanden hun rentes met vele procenten verhogen. Anders dreigt een enorme kapitaalvlucht.

Dit is de harde realiteit van een wereldeconomie waar de yankeedollar de dienst uitmaakt. Sri Lanka is al failliet gegaan en nu dreigen Bangladesh en Pakistan hun schulden niet meer te kunnen betalen. Pakistan heeft inmiddels het IMF gevraagd om een krediet van 1,7 miljard dollar, omdat het een tekort aan deviezenreserves heeft om importen te bekostigen en buitenlandse leningen af te lossen.

De tienjaarsrente is, in nog geen jaar, gestegen van 9 naar 13 procent. In Bangladesh is de rente opgelopen van 6,5 naar 8,5 procent. Tegelijkertijd gaan de koersen van hun munten onderuit.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. In 2013 ontstond wereldwijde paniek toen de Fed aankondigde het opkoopprogramma van obligaties te verminderen (tapering). Miljarden dollars stroomden van de ene op de andere dag terug uit de opkomende markten naar de VS in de verwachting van een hogere rente. Tapering tantrum werd deze afbouwschok of mondiale driftbui genoemd, een term die nu deel uitmaakt van het financiële jargon.

Veel bedrijven en instellingen in de opkomende markten hadden toen kredieten opgenomen in dollars, omdat het door de Fed gecreëerde gratis geld over de wereld uitwaaierde. Nu moesten ze de schulden aflossen in een veel duurdere dollar, terwijl ze inkomsten in snel in waarde dalende eigen valuta’s genereerden. De koersen van de Indiase roepie, Indonesische roepia, Braziliaanse real, Zuid-Afrikaanse rand en Turkse lira kelderden in dat jaar. Centrale banken in die landen waren gedwongen rentes te verhogen, de koers van de eigen munt te steunen via interventies, en kapitaalcontroles in te stellen waarbij paal en perk werd gesteld aan het omwisselen van eigen valuta voor dollars, euro’s en yens.

Omdat de Fed later besloot toch te blijven opkopen en de rente op nul hield kon de kapitaalvlucht worden gestopt. Westerse beleggers begonnen opnieuw massaal dollars in opkomende landen te investeren omdat ze daar hogere rentes kregen.

Maar nu dreigt taper tantrum terug te keren door een plotseling sterk gestegen inflatie, angst voor recessie, de oorlog in Oekraïne en de oplopende spanningen rond Taiwan. Nietsontziend gooit de Fed de rente omhoog. Vanwege de hoge voedselprijzen en brandstoftekorten verdreven Sri Lankanen eerder deze maand hun president. Dit jaar is al meer dan vijftig miljard aan obligaties van opkomende markten omgewisseld in Amerikaanse obligaties waarop de rente stijgt.

Analisten troosten zich met de gedachte dat de financiële buffers van de meeste opkomende landen tegen renteverhogingen van Fed ditmaal groter zijn dan in 2013.

Maar misschien is deze wens wel de vader van de gedachte. In Brazilië is de rente al hoger dan 13 procent. Als de Fed hoest is de hele aardbol doodziek.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden