Ludwig ziet na comeback bij Ballast Nedam niet om in wrok

'Voor iemand met zijn capaciteiten was geen passende functie beschikbaar', luidde het eufemisme waarmee Werner Ludwig drie jaar geleden z'n biezen kon pakken....

Van onze verslaggever

Hans Faber

AMSTELVEEN

Hij was volledig en publiekelijk afgeschreven, kon zijn carrière beter elders voortzetten, maar zijn comeback was ijzersterk. Per 1 januari mag Johan Werner Ludwig (59) zich bestuursvoorzitter van het aannemersconcern Ballast Nedam noemen.

Wie had een paar jaar geleden gedacht dat hij de vertrekkende topman Rein Schermer zou opvolgen? Het was vrijdag 8 oktober 1993 toen de directeur van de baggerdivisie van Ballast Nedam te horen kreeg dat er 'voor iemand met zijn capaciteiten geen passende functie beschikbaar' was.

Het leek gedaan met zijn carrière bij Ballast Nedam. 'Dan valt je wereld natuurlijk in duigen', zegt Ludwig. 'Ik had daar toch iets opgebouwd. Toen ik bij Ballast Nedam Baggeren kwam, had het bedrijf geen werk en geen eigen vermogen. Men wilde er mee stoppen, maar met één schip, de Lelystad, hebben we doorgezet. En dat ging goed. We namen het baggerbedrijf Broekhoven van het Duitse Hochtief over. Toen stond er weer wat. Als je dan zo'n droomorder in Hong Kong binnenhaalt, waar de hele wereld naar kijkt, dat is toch mooi. Daar heb ik wel van genoten.'

Van dat baggerbedrijf, wat Ludwig wel z'n 'levenswerk' pleegt te noemen, moest hij afscheid nemen. Als straf voor de door hem gevoerde oppositie tegen een overname door concurrent Boskalis. Dat vond hij geen goed idee, en dat liet-ie weten ook.

'Ik verzette me inderdaad tegen dat plan', zegt Ludwig. 'Als directeur van de baggerdivisie zat ik in Zeist, maar op het hoofdkantoor in Amstelveen hebben ze duidelijk gehoord wat ik er van vond. Ik ben niet iemand die zijn mening onder stoelen of banken steekt. Ons bedrijf zou in stukjes gehakt worden. Dat kon toch niet de bedoeling zijn?'

Boskalis is een baggerbedrijf dat vooral uit was op de baggerdivisie van bouwconcern Ballast Nedam en op wat aanverwante zaken. Er deed zich een uitgelezen mogelijkheid voor, aangezien het Britse conglomeraat British Aerospace was uitgekeken op zijn Nederlandse dochterbedrijf Ballast Nedam en er snel vanaf wilde.

'Dan vragen ze je: Werner, wat vind jij ervan? Op zich kon ik er best wel begrip voor opbrengen dat die baggerbedrijven samengevoegd zouden worden. Wij waren een betrekkelijk kleine baggeraar, en waren volop bezig in Hong Kong. Dan heb je geen tijd en capacititeit meer om andere opdrachten uit te voeren. Maar die mag je ook niet verwaarlozen. Dus met schaalvergroting op zich was niets verkeerd geweest.

'Maar het probleem was dat Boskalis niet geïnteresseerd was in de rest van het concern. Ze waren uit op het baggerbedrijf en de beton- en waterbouwdivisie. De rest van het concern zouden ze na de overname ongetwijfeld hebben verkocht. Opsplitsing van Ballast Nedam vond ik geen goed idee. Ik heb dat vanaf het begin gevonden. Eerst zie je dat heel zwart-wit, later ga je wat nuanceren. Maar de uitkomst was altijd hetzelfde: een slechte deal.'

Voor Ludwig zou er na de overname geen plaats zijn. Vanwege zijn luidkeels verkondigde mening, en vanwege wat oud zeer uit het verleden. Een paar jaar eerder hadden Ballast Nedam en Boskalis gezamenlijk een project aangenomen, waarop flink verlies werd geleden. Het project leidde tot een rechtszaak, die Ballast Nedam tot grote ergernis van Boskalis won.

Ludwig kon er begrip voor opbrengen dat Boskalis hem niet zag zitten. Minder begrip had hij voor de manier waarop zijn eigen raad van bestuur hem te verstaan gaf dat hij moest opkrassen. 'Ik kan niet zeggen dat de wijze waarop ik toen ben behandeld, de schoonheidsprijs verdient. Maar een bestuur moet soms beslissingen nemen die niet iedereen plezieren. Dat zal ik zelf ook moeten doen. Anders kun je nooit een doel bereiken. Als je een ei wilt bakken, moet je de schaal breken. Zo simpel zie ik het.

'Ik heb ze daar nooit op aangesproken. Het was lullig, maar het is niet anders. Ik heb mijn collega's nooit verraders gevonden. Die krachttermen zijn niet gevallen. Als je dat doet, dan breek je persoonlijke verhoudingen. Dan worden er wonden geslagen. Dat is hier nooit gebeurd. Anders hadden ze me na die geschiedenis met Boskalis toch nooit gevraagd om lid van de raad van bestuur te worden en later bestuursvoorzitter?'

Spijt van zijn kritiek heeft Ludwig nooit gehad. 'Ik zeg het zoals het is. Soms zeg ik te veel, maar dat zij dan zo. Anders zou zo min mogelijk zeggen het adagium zijn om zo hoog mogelijk terecht te komen. Dat mag dan bij veel bedrijven zo zijn, ik ben blij dat het hier niet zo is.'

Ballast Nedam, zegt Ludwig, is een bedrijf zonder opsmuk. 'Dat komt natuurlijk door al die technici die hier rondlopen. Die zijn rechtlijnig, of misschien moet ik zeggen dat ze niet van flauwekul houden. Dat stralen we ook een beetje uit. Het zit hier gewoon in de muren.'

Die technici hebben de afgelopen jaren regelmatig laten zien wat ze in huis hebben. Ballast Nedam haalde de kranten met grote, spectaculaire en geavanceerde bouwwerken. Het bedrijf is hoofdaannemer van het baggerwerk voor de kust van Hong Kong, waar een immens vliegveld wordt aangelegd. Het bouwt een kilometers lange brug van de Canadese vaste wal naar Prince Edward Island. En Ballast Nedam bouwde de Arena.

'Dat zijn gedurfde bouwwerken. Neem het overkapte stadion. Dat was de eerste keer dat we zoiets deden. Het is natuurlijk jammer dat we er niets mee hebben verdiend. Zo zou het ook niet moeten zijn, maar er zijn dingen gebeurd waar we geen rekening mee hebben gehouden, zoals het faillissement van onderaannemer Bailey. Zulke zaken kosten geld, maar gelukkig hebben een dusdanige grootte dat we klappen kunnen opvangen. Met een omzet van 3,5 miljard gulden kan Ballast Nedam tegen een stootje. Dat is het voordeel van omvang, verder zegt het me helemaal niets. Wij mogen dan na Hollandsche Beton Groep de tweede aannemer van Nederland zijn, waar het om gaat is onderscheidend vermogen.'

Dat levert aansprekende opdrachten op. 'De Arena was een vernieuwend project. Misschien ging niet alles in één keer goed, het is een uitstekend exportproduct. In Duitsland is Dortmund bezig met het vernieuwen van zijn stadion, Schalke 04 wil een stadion met een verschuifbaar dak en veld. De eerste aanvraag uit Japan hebben we binnen. Daar moeten stadions worden gebouwd vanwege het WK voetbal dat Japan samen met Korea in 2002 organiseert. Stel je eens voor dat we een order krijgen. Het zou toch heel bijzonder zijn als een Nederlands bouwbedrijf in Japan aan de slag mag.'

Helaas leveren die spraakmakende projecten vaak niet de gewenste resultaten op. 'De markt is er niet naar dat hoogstandjes worden beloond. In het buitenland is het beter. In Saoedi-Arabië bijvoorbeeld, waar wij grote opdrachten hebben, kun je een marge van 5 procent op je omzet halen, maar hier is het beroerd. Ik denk dat we in Nederland uitkomen op 0 à 1 procent van de omzet. Gezien de risico's en de hoeveelheid werk, is dat verschrikkelijk weinig. Dit jaar zullen we naar verwachting ongeveer evenveel verdienen als vorig jaar. Toen kwam er 92 miljoen gulden binnen, nog geen 3 procent van de omzet. Daar moeten we vreselijk hard voor werken.'

Ludwig ziet die marges niet zo snel oplopen. 'Het is een vreemde markt. Mensen zijn wel bereid de portemonnee te trekken voor bijvoorbeeld een duur horloge, maar voor de kunstwerken die wij neerzetten willen ze geen cent te veel betalen.'

Ludwig zal geen zeepkist beklimmen om de resultaten omhoog te krijgen. 'Met schreeuwen krijg ik de marges niet omhoog. Dat helpt hier niet. Wel met efficiency.' Hij zal ook niet net als Boonstra, de nieuwe topman van Philips, het mes in bedrijfsonderdelen zetten om het resultaat te verbeteren. 'Dat hoef je van mij niet te verwachten, en dat is bij Ballast Nedam ook niet nodig. Ik word bestuursvoorzitter van een vrij stabiel bedrijf. Dat moet maar zo blijven, al moet de winst de komende jaren met 5 à 10 procent per jaar toenemen. Dat is mijn streven voor de komende jaren. En dat zal ons verdorie lukken ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden