LUCHTHAVEN OF LUCHTKASTEEL

PLANNEN blijft altijd gokken. Je kunt voor jezelf nog zo zeker zijn, de omstandigheden kunnen op korte of langere termijn zo anders zijn dan verondersteld dat de hele planning op drijfzand bleek te berusten....

Natuurlijk weet iedereen nu precies waarom Sport7 wel moest mislukken. Zoals iedereen precies geweten zou hebben waarom het geslaagd was, als het geslaagd was.

Het opzetten van een sportzender op basis van het bezit van de voetbalrechten is nog een wonder van eenvoud vergeleken met het opzetten van zoiets als een tweede nationale luchthaven op basis van veronderstellingen van de groei van het luchtverkeer.

En de bedragen die met het opzetten van Sport7 waren gemoeid, vormden een zakcentje vergeleken met de sommen die nodig zijn om een luchthaven uit de grond of uit zee te stampen. Uiteindelijk zijn het nooit alleen de feiten die bij zo'n beslissing de doorslag geven. Je gelooft in zoiets, of je gelooft er niet in. En bij de uiteindelijke keuze speelt intuïtie een even belangrijke rol als alle verzamelde feiten.

Dinsdag jongstleden, op 10 december 1996, nam ik deel aan een discussie in De Balie te Amsterdam over de wenselijkheid of onwenselijkheid van een tweede nationale luchthaven onder de titel 'Vliegvelden en luchtkastelen'.

De vraag was wat er moet gebeuren als Schiphol vol is. En met het huidige groeitempo duurt dat niet zo lang. Moet Nederland er dan in berusten dat een verdere groei van het luchtverkeer aan Nederland voorbij zal gaan of moeten we dat juist nastreven? Of moeten we een tweede luchthaven bouwen omdat die vanuit een concurrentieperspectief nodig, financieel en ecologisch haalbaar of zelfs cultureel maatschappelijk onontkoombaar is?

Omdat een grote luchthaven grote hinder veroorzaakt bij omwonenden, een bedreiging vormt voor de veiligheid vanwege mogelijke ongelukken, en omdat de atmosfeer verder wordt belast door uitstoot van CO2, zijn er wel hele goede argumenten nodig om zo'n besluit te nemen.

Mensen uit de milieubeweging hebben, zodra er sprake is van een verdere belasting van het milieu, hun eindoordeel al klaar: over hun lijk. Toch geloof ik dat ik voldoende argumenten heb om voorzichtig te pleiten voor een tweede luchthaven in de Noordzee. Voorzichtig omdat er nog zo veel onderzoek gedaan moet worden dat het maken van een definitieve keuze nu onzinnig zou zijn.

Laat ik eens een paar argumenten op een rij zetten

In de eerste plaats geloof ik dat de groei van het luchtverkeer niet te stuiten zal zijn. De mondialisering van de economie, de liberalisering van het luchtverkeer, de groei van de wereldhandel en de toenemende welvaart en mobiliteit van de burgers zal iedere poging om de mensen uit het vliegtuig te jagen net zo doen mislukken als dat het geval was bij de auto.

Dat betekent dat een rem op het aantal vliegbewegingen in Nederland het totale luchtverkeer in de wereld niet of nauwelijks zal beïnvloeden en de uitstoot van CO2 dus ook niet. Daarmee is natuurlijk niet gezegd dat niet geprobeerd moet worden om de groei van het luchtverkeer te remmen. Nederland zou daar internationaal veel meer aan moeten doen. Maar zelfs een dramatische verhoging van de kerosineprijs zal de groei alleen maar vertragen.

Een tweede luchthaven in zee zou wel de mogelijheid geven de geluidshinder en de veiligheidsrisico's van Schiphol aanzienlijk te verminderen door daar minder vliegbewegingen toe te laten. Dat voordeel kan niet gauw overschat worden, want Schiphol ligt wat dat betreft zeer ongunstig.

Op langere termijn zou een tweede luchthaven voor onze economie grote voordelen opleveren. Een groot vliegveld levert veel en gevarieerde werkgelegenheid, en biedt een overvloed aan mogelijkheden van commerciële dienstverlening.

Daarmee is tevens een nadeel van een nul-groeiscenario geschetst. Dan zullen er elders banen moeten worden gecreëerd, hetgeen natuurlijk ook weer meer of minder vervuiling met zich mee zal brengen.

Moeilijk in te schatten is wat een nul-groeiscenario betekent voor de aantrekkelijkheid van Nederland voor het internationale bedrijfsleven. Bestaat er een risico dat men Nederland links zal laten liggen?

In ieder geval geloof ik niet dat een besluit om geen tweede luchthaven aan te leggen ook daadwerkelijk betekent dat het luchtverkeer in Nederland niet meer zal groeien. Ik durf er een lief ding onder te verwedden dat naarmate de nood hoger wordt, de politiek telkens een concessie zal doen.

De ene keer een baan extra in Lelystad, dan een baantje erbij in Eindhoven of op Zestienhoven etc. Zie de besluitvorming rondom de uitbreiding van het vliegveld Beek. Uiteidelijk zal blijken dat we met zijn allen veel slechter af zijn.

Natuurlijk besef ik dat bovenstaande redenering heel weinig principieel is. Maar steeds meer kom ik tot de overtuiging dat er niet zo veel principieels is aan standpunten die bijna zeker tot een resultaat leiden die je nu juist met je principiële stellingname wilde voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.