NIEUWSLAND- EN TUINBOUWORGANISATIE

LTO kiest nieuwe voorzitter: CDA-prominent Van der Tak moet boerenbeweging bij elkaar houden

Het boerenbelang wordt de komende jaren behartigd door CDA-prominent Sjaak van der Tak (64). De ledenraad van de grootste boerenbelangengroep, Land- en Tuinbouworganisatie LTO Nederland, heeft de oud-wethouder van Rotterdam dinsdagavond gekozen als voorzitter.

Sjaak van der Tak zal de breuk moeten herstellen met de groep boeren die vastzitten in verzet en schreeuwen om toekomstperspectief. Tegelijkertijd zal hij oog moeten hebben voor de LTO-leden die vooruit willen. Beeld Hollandse Hoogte / Thierry Schut Fotografie
Sjaak van der Tak zal de breuk moeten herstellen met de groep boeren die vastzitten in verzet en schreeuwen om toekomstperspectief. Tegelijkertijd zal hij oog moeten hebben voor de LTO-leden die vooruit willen.Beeld Hollandse Hoogte / Thierry Schut Fotografie

Met CDA’er Sjaak van der Tak als voorzitter heeft LTO Nederland gekozen voor een rasbestuurder uit de klassieke boerenbelangenpartij. Gevoelig punt onder de leden: hij is zelf geen boer. Bovendien heeft hij als oud-burgemeester van de gemeente Westland en in zijn huidige functie als voorzitter van LTO-onderdeel Glastuinbouw Nederland vooral affiniteit met tuinders. In de stikstofcrisis, die vooral de veehouderij raakt, zou iemand uit die sector meer voor de hand hebben gelegen.

Naar verluidt had de sollicitatiecommissie weinig keus voor de positie waarin harde onderhandelingen met de regering staan te wachten. Over het uitkopen van boeren en verdere inkrimping van de veestapel, bijvoorbeeld. En dat als leider van een gespleten sector.

Volgens de vertrouwens- en begeleidingscommissie van LTO hebben de 35 duizend leden van de organisatie dan ook behoefte aan een ‘verbinder’. ‘Met zijn bestuurlijke ervaring en netwerk, maar vooral zijn passie voor het ondernemerschap in de land- en tuinbouw, weten we zeker dat het voorzitterschap van LTO Nederland Sjaak op het lijf is geschreven.’

De vorige voorzitter, Marc Calon (PvdA), sneuvelde in mei op een gebrek aan ‘draagvlak’ bij de achterban, waarvan een deel was opgeschoven naar de radicalere Farmers Defence Force (FDF). De directe aanleiding was het uitbreken van de stikstofcrisis halverwege 2019, toen de landbouw als grootste stikstofproducent werd geconfronteerd met een gigantische opgave om de uitstoot te verlagen. Velen pikten de regeringsplannen niet en gingen de straat op.

Plotseling kon je bij een LTO-lid tijdens een boerenprotest een FDF-jasje om de schouders zien hangen. Of horen ontkennen dat er überhaupt sprake is van een stikstofprobleem in Nederland. LTO erkent dit wel, alleen heeft de organisatie andere oplossingen voor ogen dan de regering.

Van der Tak zal de breuk moeten herstellen met de groep boeren die vastzitten in verzet en schreeuwen om toekomstperspectief. Tegelijkertijd zal hij oog moeten hebben voor de LTO-leden die vooruit willen. Die samen met natuurorganisaties werk willen maken van het herstel van biodiversiteit, kringlooplandbouw en de verduurzaming van een bovenal intensieve sector die al jaren de draagkracht van het kleine Nederland te boven gaat.

‘Het is geen makkelijke tijd voor onze boeren en tuinders’, reageert Van der Tak op zijn benoeming - hij begint op 1 januari 2021. ‘De marges zijn dun, de regeldruk is hoog en het politiek-maatschappelijke debat steeds feller. Op verschillende beleidsdossiers, van stikstof tot gewasbescherming, is de onzekerheid groot. En daarmee de onzekerheid over de toekomst, over onze ruimte om te ondernemen. Dat maakt het des te belangrijker om samen te werken.’

Buitengewoon moedig

De opgestapte voorzitter Calon had moeite met laveren tussen de kampen. Hij ageerde geregeld tegen de harde toon van FDF, bijvoorbeeld toen Holocaust-vergelijkingen werden gemaakt of andersdenkenden als verraders werden afgeschilderd. Zijn verzet tegen FDF kwam Calon op kritiek te staan van de eigen leden. Hij zou te graag aan tafel zitten bij de bestuurders in Den Haag en daarmee de boerenbelangen onvoldoende behartigen.

Van der Tak zal niet radicaal breken met deze diplomatieke route, maar zou volgens een ingewijde ook een populistische toon kunnen aanslaan. Maar het is de vraag of hij kan voldoen aan de vraag van de radicalere leden: een vleugje ondiplomatieke FDF-mentaliteit gebruiken, met de vuist op tafel slaan of eens weglopen bij onderhandelingen.

Calon liep in de ogen van zijn tegenstanders weg van de verkeerde tafel. Hij verliet met LTO het Landbouw Collectief, waarin boerenorganisaties (inclusief de FDF) waren verenigd in de gesprekken over stikstof met de regering. Niet veel later was het zijn beurt om te vertrekken als voorzitter van LTO.

In Jan Cees Vogelaar, die als voorzitter van het Mesdag-Zuivelfonds al vaak onverbloemd zijn mening gaf over het stikstofdossier, waren veel van de protestboeren toen al hun leider gaan zien. Vogelaar zag met het vertrek van Calon zijn kans schoon en solliciteerde met oud-LTO-bestuurder Jaap Haanstra naar een duovoorzitterschap. Maar met hun ‘hou op met je gezeik over nog meer natuur en klimaat’ waren ze kennelijk niet de verbinder waar ze bij LTO naar zoeken, bleek eind oktober toen Vogelaar en Haanstra zelf hun afwijzing bekendmaakten.

‘Buitengewoon moedig’ noemt oud-Landbouwminister Cees Veerman (CDA) het dat Van der Tak, die hij al decennia kent vanuit de bestuurswereld, deze klus aanpakt terwijl zo’n ‘schisma’ is ontstaan tussen boeren. Hij zal volgens Veerman zijn vermogen tot stille diplomatie, bereidheid altijd te luisteren en standvastigheid in het verdedigen van zijn positie nodig gaan hebben. ‘De landbouw staat voor een grote transitie, geesten moeten rijp gemaakt', zegt Veerman. ‘Geen zoete broodjes meer, maar knopen doorhakken.’

Analyse Gaat het boerenprotest het redden zonder de sympathie van de burgers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden