Loonkosten stijgen amper, economen zijn bezorgd

De loonkostenstijging is nagenoeg tot stilstand gekomen. De loonkosten per gewerkt uur stegen vorig jaar nog 0,6 procent, de laagste stijging in 20 jaar.

Beeld anp

Het bedrag dat een werkgever moet betalen aan bruto loon plus werkgeverslasten werd vooral gedrukt doordat werkgevers minder hoefden te betalen aan pensioenpremies. Zelfs direct na crisisjaar 2008 stegen de loonkosten harder. In 2010 nog altijd met 0,7 procent. Sinds 1995 schommelde de loonkostenstijging bijna steeds tussen 1 en 4 procent.

De grootste loonkostenstijging deed zich vorig jaar voor in de informatie- en communicatiesector, de zorg en het onderwijs. De kosten in de communicatiebranche stegen omdat daar de werkgeverspremies voor pensioenen stegen, terwijl ze in alle andere bedrijfstakken daalden.

Die daling van de pensioenkosten is een gevolg van de versobering van het pensioenstelsel. Vorig jaar verlaagde het kabinet het bedrag dat maximaal (belastingvrij) voor pensioenen mag worden gespaard. Bijna overal gingen daardoor de kosten van pensioenpremies omlaag.

Overvloedig aanbod van zzp'ers

In de financiële dienstverlening daalden de pensioenpremies het hardst. Dat had een incidentele oorzaak: ING moest in 2014 honderden miljoenen in één keer in zijn pensioenfonds steken.

De verlaging van de pensioenkosten is niet de enige verklaring voor de tamme ontwikkeling van de loonkosten. Het CBS constateert ook dat de instroom van nieuwe werknemers toeneemt. 'Steeds meer babyboomers stoppen er mee, en worden vervangen door jongeren', zegt een woordvoerder.

De lonen worden echter ook gedrukt door een overvloedig aanbod van zzp'ers, die op steeds meer plekken werknemers vervangen of op zijn minst beconcurreren. De druk op de lonen is inmiddels zo hoog dat de meeste economen er een probleem in zien. Zelfs De Nederlandsche Bank, altijd vol waarschuwingen tegen een te snelle loonontwikkeling, pleit nu voor verhoging van de lonen.

Zorgwekkend

De vakbonden zien er een ondersteuning in van hun looneisen. Ruud Kuin, vice-voorzitter van de FNV: 'Dit is meer dan zorgwekkend. Door hun werknemers niks te gunnen ondergraven de werkgevers de koopkracht en daarmee het economisch herstel.'

Michaël van Straalen, voorzitter van MKB Nederland, ziet helemaal niet dat de lonen zich te traag ontwikkelen. 'Wat je hier ziet is dat de kosten van pensioenen dalen, en dat jonge mensen weer meer banen krijgen.' De loonontwikkeling staat daar goeddeels los van, zegt hij.

Over twintig jaar gerekend is het beeld totaal anders. In de financiële dienstverlening stegen de loonkosten (per uur) met 105 procent. Bij de banken zelfs met 125 procent. In die financiële dienstverlening zijn de gemiddelde loonkosten per uur veruit het hoogst: 55,10 euro, ongeveer een ton per jaar. De duurste 'concurrenten' zitten in de zakelijke dienstverlening, maar zelfs daar kost een uur 'maar' 44,60 euro.

Opvallend is de stijging van de loonkosten bij het openbaar bestuur. Daar stegen de kosten in 20 jaar tijds met 90 procent, niet eens veel minder dan in de financiële dienstverlening. Ook in de zorg stegen de loonkosten erg hard: met 86 procent.

Erg lage loonkostenstijgingen kwamen voor in horeca (53 procent) en cultuur (41 procent). In diezelfde 20 jaar bedroeg de inflatie 32 procent. Dit zijn ook de sectoren waar veel zzp'ers werken. Volgens de woordvoerder van het CBS ligt daar een 'indirecte relatie'. 'Je ziet het aan de postbezorging. In die sector zijn heel veel zzp'ers, en daardoor is er een druk op de lonen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden