Loon in een andere valuta? Dan geen hypotheek

Alleen ABN Amro durft het aan

De Europese hypothekenrichtlijn blijkt een sta-in-de-weg voor wie een lening in euro's wil afsluiten voor een Nederlandse koopwoning, maar zijn inkomen krijgt uitgekeerd in een andere valuta. Alleen ABN Amro durft het aan.

Beeld Peter van Hugten

Karen Kaptein woont in het Noord-Hollandse Zuid-Scharwoude, aan de rand van het dorp. Haar man is veel van huis: hij werkt in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij heeft daar een goede, vaste baan bij een vervoersmaatschappij. Inclusief een fraai salaris, dat wordt uitbetaald in dirhams, de lokale munt waarvan de waarde is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar.

Het ruime Nederlandse woonhuis van het echtpaar gaat binnenkort in de verkoop. De kinderen zijn de deur uit en de ouders willen kleiner gaan wonen. Ze zoeken een woning zonder de last van een grote tuin en dichter bij de luchthaven Schiphol, om het reizen naar de Emiraten wat te vergemakkelijken.

Hun huidige vrijstaande woonhuis zal naar verwachting zo'n 600 duizend euro opbrengen. Aan de nieuwe woning wil het echtpaar zo'n 400 duizend à 500 duizend euro uitgeven. De huidige hypotheek van 400 duizend euro gaat de deur uit. Een nieuwe lening zal 'slechts' zo'n 200 duizend à 300 duizend euro groot zijn.

Een nieuwe, kleinere hypotheeklening zal wel snel en eenvoudig zijn geregeld, dacht het echtpaar. Eerst maar eens bellen met ING. Bij die bank hebben ze niet alleen de huidige hypotheek lopen, ook voor hun andere zaken zijn ze er al 25 jaar klant. Maar hun huisbank stuurt ze weg.

'ING wil het valutarisico van de nieuwe lening niet aan, kregen we te horen', vertelt Karen Kaptein. 'De lening in euro's zou worden gedekt door een vast salaris in dirhams. En dat risico wilden ze niet voor hun rekening nemen.'

Het probleem bleek zijn oorsprong te hebben in de nieuwe Europese hypothekenrichtlijn (de Mortgage Credit Directive), die pas 14 juli 2016 van kracht is. De regeling bepaalt onder meer dat de consument het bindend hypotheekaanbod van de bank binnen veertien dagen kosteloos kan annuleren. Ook moet hij meer inzicht krijgen in de kosten van de lening. De bank mag ook geen winst meer maken op vervroegd aflossen.

De bank moet klanten echter ook beschermen tegen het valutarisico. Zo moet worden gewaarschuwd als de koers van de munt waarin ze hun salaris krijgen sterk daalt. Dit kan immers tot betalingsproblemen leiden. Verder heeft de klant het recht om de hypotheek voort te zetten in de munt waarin hij zijn inkomen krijgt uitgekeerd.

Dat levert niet alleen meer administratieve rompslomp voor de banken op, zij zullen de valutakoersen voor tal van klanten ook actief moeten volgen. Ook is er door de mogelijke omzetting van een lening in een andere munt meer risico voor de bank.

Kaptein: 'De hypothekenrichtlijn is er om de particulier te beschermen, vermoed ik. Op zich een uitstekend idee. Het heeft alleen tot resultaat dat er nu geen hypotheek meer verstrekt wordt aan klanten met een inkomen anders dan in euro's. Hierdoor zijn we eigenlijk gedwongen om in ons huidige huis te blijven wonen.'

De Kapteins zijn niet de enigen die (ook bij andere banken en bij hypotheekbemiddelaars) bot vingen. Henk Jansen, mede-eigenaar van de Amsterdamse hypotheekbemiddelaar Expat Mortgages: 'Iedereen die voor werk in Nederland wordt betaald in een andere valuta dan de euro heeft hierdoor een probleem. Veel expats kunnen daardoor hier geen huis kopen. Denk aan mensen die bij een internationaal strafhof werken of een NAVO-medewerker in Den Haag. Het gaat om duizenden mensen.'

De familie Kaptein heeft toch nog goed nieuws gekregen. ABN Amro wil wel praten over een lening. De bank is inderdaad weer begonnen met hypotheekleningen in euro's op basis van een inkomen in een andere munt. Per 1 december.

'Maar we hebben het niet breed gecommuniceerd', zegt woordvoerder Jarco de Swart. 'De vraag was hoe we moesten omgaan met dat valutarisico. We hebben gekozen voor een beperking van het toetsingsinkomen. Bij de financiering tellen we nu maximaal 90 procent van het inkomen mee. Stel dat je 100 duizend Amerikaanse dollar verdient, dan rekenen we dat om in euro's. En van dat bedrag trekken we 10 procent af voor de berekening van de maximale hypotheek.'

Dat zij door hun bijzondere positie mogelijk wat meer zullen betalen voor een lening, kan Karen Kaptein wel begrijpen. 'Maar waarom doen banken zo moeilijk? Nadenken over risico's is toch de kern van bankieren? Hun terughoudendheid raakt de woningmarkt. Buitenlanders kunnen in Nederland nu geen huis meer kopen.'

De discussie heeft ook de Tweede Kamer al bereikt. CDA en D66 vroegen minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem om de nadelige effecten van de hypothekenrichtlijn uit de weg te ruimen. De minister beloofde de kwestie aan te kaarten in Brussel, maar ziet geen aanleiding voor actie in Nederland, nu ABN Amro alsnog bereid is de leningen te verstrekken.

Hypotheekadviseur Jansen is blij met de koerswijziging van ABN Amro, maar zou graag zien dat ook banken als ING en Rabo overstag gaan. 'Als adviseur wil ik wel wat te kiezen hebben. Met maar één aanbieder is het belang van de consument natuurlijk niet gediend. Die wil concurrentie op voorwaarden en tarieven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.