Column Peter de Waard

Lonkt luilekkerland nu Keynes niet meer werkt?

Peter de Waard

Het wordt de Magic Money Tree genoemd, hoewel MMT eigenlijk staat voor de Moderne Monetaire Theorie. In Nederland wordt wel ­gesproken van de moderne ­geldtheorie of het neo-chartalisme. Geld is niet iets fysieks. Zolang erin wordt geloofd, is het onbeperkt ­beschikbaar.

Het zou van de energietransitie een makkie maken, evenals van de droom van gratis zorg, omdat ­overheden kunnen uitgeven wat ze willen zonder rekening te houden met tekorten en belastinginkomsten. Belastingen zijn alleen nog ­nodig om ongelijkheid te verminderen en de inflatie onder controle te houden. Maar niet meer om inkomsten te vergaren.

In februari van dit jaar verscheen Macroeconomics, een dikke pil van economen uit de VS, Australië en Groot-Brittannië waarin alle ­bestaande economische wetten op de schop worden genomen. Overheden kunnen geld scheppen. De enige beperking is inflatie. Zo lang er geen inflatie is, zoals nu, hoeft niemand zich daar ongerust over te maken. De MMT is niet nieuw en werd al aan het einde van de vorige eeuw beschreven, inclusief een rente van 0 procent.

De theorie werd met een korreltje zout genomen. Niet langer. De traditonele macro-economie, zoals beschreven in de leerboeken, werkt niet meer. Die schrijft voor dat een krappe arbeidsmarkt, werkloosheid onder de 4 procent, tot een de loon- en prijsspiraal en inflatie leidt, de zogenoemde Philips-curve. Maar er is niets van te merken. Ook de regel dat monetaire verruiming en renteverlagingen door centrale banken inflatie veroorzaakt, geldt niet meer. Evenmin leiden stijgende winsten ertoe dat nieuwkomers de markt betreden en de winsten ­afvlakken.

De Magic Money Tree biedt uitkomst. Met name in de VS zijn er al politici overstag met het oog op de presidentsverkiezingen van 2020. MMT maakt een nieuwe groene deal mogelijk, plus onbeperkte uitgaven aan zorg. En een basisinkomen. De regering kan blijven lenen, omdat altijd geld kan worden bijgedrukt om de rente te betalen.

Dat hoeft niet te leiden tot ­inflatie. Als de overheid meer geld uitgeeft, komt dat geld in handen van de ­private sector, die het in het bankensysteem stopt. Met meer geld bij de banken en niet meer vraag naar geld, zal de rente juist dalen.

Hoewel MMT de theorie van ­Keynes tart, zeggen de aanhangers zich te baseren op Keynes’ paradox van de spaarzaamheid. Een huishouden moet ervoor zorgen dat er niet meer geld wordt uitgegeven dan er binnenkomt. De economie in zijn geheel kan dit niet doen, omdat de uitgaven van het ene huishouden het inkomen van het andere zijn. Bij werkloosheid moet de overheid gewoon banen financieren totdat iedereen weer een baan heeft.

Onder het motto van ‘Geen ­gezeik, iedereen rijk’ kunnen ­politici al hun wensen aan de Magic ­Money Tree hangen. Luilekkerland ligt voor het grijpen, als iedereen er maar in gelooft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden