Linkse Fransen maken zich op voor WTO-ronde Seattle

Frankrijk maakt zich op voor de volgende partij in de eeuwigdurende bokswedstrijd tegen Amerika. Dinsdag begint de zogenoemde Millenniumronde van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in het Amerikaanse Seattle, en sinds weken melden de tegenstanders zich op opiniepagina's, protestbijeenkomsten en per manifest....

De Wereldhandelsorganisatie ijvert tegen protectionisme en voor het opstellen van wereldomspannende regels in het handelsverkeer. De Europese Unie, inclusief Frankrijk, reist af naar Seattle met een gezamenlijk uitgangspunt. De landbouwsubsidies van de EU lijken het belangrijkste struikelblok om tot een akkoord te komen.

Maar om het handhaven van de landbouwsteun is het de tegenstanders niet, of maar zeer ten dele, te doen. De Millenniumronde, gehouden in de stad waar Microsoft en Boeing de scepter zwaaien, leent zich uitstekend voor tirades tegen de mondialisering - die in Frankrijk vaak als synoniem wordt beschouwd met Amerikaanse overheersing.

De gemoederen lopen flink op, en de argumentatie is niet altijd even subtiel. Zo schreef Charles Pasqua, gaullistische ex-minister van Binnenlandse Zaken, in Le Monde over de 'Amerikaanse strategie van knechting'. Washington, aldus Pasqua, presenteert zijn zucht tot werelddominantie als het belang van de hele mensheid. 'We kunnen nog 'nee' zeggen tegen de Millenniumronde, zoals generaal De Gaulle 'non' zei tegen het Duizendjarige Reich.'

Filmsterren, regisseurs, denkers en linkse politici stelden samen een onversneden anti-kapitalistische verklaring in Libération op, gekeerd tegen 'het geld', 'de markt' en 'de handel'. 'Elke dag overheerst de markt het leven een beetje meer.' 'Als de agenda (van de WTO) wordt gehandhaafd, blijft er binnenkort bijna niets meer over van al hetgeen dat gedurende de sociale en politieke strijd is bevochten.' Ondertekend, onder veel anderen, door: Isabelle Adjani, Jacques Attali, Juliette Binoche, Jack Lang, Claude Lanzmann, Danielle Mitterrand.

Begin deze week kwam activist-boer José Bové, bekend van zijn openbare vernieling van een McDonald's-filiaal, in Amerika aan. Alle journaals berichtten hoe hij daar, voor de trappen van het Capitool, meteen werd gearresteerd, nadat hij een spandoek wilde uitrollen. Vooral het linkse maandblad Le Monde Diplomatique heeft zich opgeworpen als spreekbuis van de anti-mondialisering, tegen WTO en overige mantelorganisaties van de VS . De econome Susan George schreef er over 'een organisatie die fundamenteel antidemocratisch en vrijheids-vijandig is'.

De Franse regering staat hierbuiten, en huldigt het officiële standpunt dat meer handelsvrijheid goed is voor de economische activiteit en dus voor de werkgelegenheid. Maar af en toe glipt er een uitspraak door, die wijst op ambivalente gevoelens. Zo gaf minister van Onderwijs Claude Allègre woensdag een interview aan Le Monde, waarin hij via de WTO eveneens uithaalt naar de VS.

Aanvankelijk stond ook de liberalisering van het onderwijs op de agenda voor Seattle, maar de Europeanen hebben daar een stokje voor gestoken. Allègre: 'Men wil het onderwijs privatiseren. (...) De Amerikanen willen hun universiteiten over de hele wereld verspreiden, allemaal met dezelfde opzet one teaching, one thinking. Dat zou een catastrofe zijn. Wij bereiden de tegenaanval voor.' Allègre verwoordt een zorg die in Frankrijk wijder verbreid is: de liberalisering van de diensten, van ziekenzorg tot posterijen, betekent een directe bedreiging van de publieke sector.

In de afdeling cultuur klimt de Franse regering wél op de barricaden. Dat had ze tijdens de vorige onderhandelingsronde (Uruguayronde) ook gedaan, met een beroep op de 'culturele uitzondering'. Ook ditmaal hebben de Fransen de 'culturele diversiteit' in de voorbesprekingen met de EU-partners hoog opgespeeld.

In de tekst waarmee de EU naar Seattle gaat, staat dat de lidstaten 'door mogen gaan met het ontwikkelen en bevorderen van deze diversiteit'. Frankrijk is niet van plan de vaste boekenprijs, de quota-regeling voor Franse liedjes op de radio, en de subsidies voor Franse filmmakers te offeren. Politiek valt daarmee mooie sier te maken, bleek een week geleden. President Chirac nodigde toen tweehonderd mensen uit de kunsten uit op het Elysée voor wat krachtige nationale teksten, met in het achterhoofd zijn herverkiezing over tweeënhalf jaar.

In Seattle zal het Franse activisme niet alleen staan. Langzaam krijgt een internationale coalitie van pressiegroepen vorm, waarin milieu-activisten, boeren, vakbondskaders en strijders voor de mensenrechten elkaar vinden. Dinsdag wacht Seattle de grootste demonstratie uit zijn geschiedenis. Politici zullen daaraan niet schouderophalend voorbijgaan. Een jaar geleden wist dezelfde activistencoalitie de publieke opinie wereldwijd te mobiliseren, vooral door intensief gebruik van het Internet.

Toentertijd onderhandelden de OECD-landen (onder Nederlands voorzitterschap) over liberalisering van investeringen. De Franse regering torpedeerde, onder druk van het cinematografisch activistendom, de onderhandelingen. Iets dergelijks kan in Amerika weer gebeuren. De Amerikaanse onderhandelaarster Barshevsky zei onlangs bezorgd: 'Het grootste gevaar dat de multilaterale handel bedreigt, is gebrek aan steun in de publieke opinie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden