Lijkenpikkers van de financiële markten

De lijkenpikker van de financiële markten, wordt hij wel genoemd. En het fonds waarmee Kenneth Dart in de schuldenlast van wankelende economieën belegt, Emerging Markets Ltd., staat bekend als een aasgierenfonds.....

Dart werd rijk met de productie van plastic bekertjes. Zo rijk zelfs, dat hij zijn Amerikaans staatsburgerschap opgaf en zich vestigde op de Kaaimaneilanden. Vanuit zijn Caribisch belastingparadijs liet Dart zijn oog vallen op de schuldenlast van ontwikkelingslanden.

De tactiek is simpel: Dart wacht tot een regering onder haar schuldenlast dreigt te bezwijken. Vooral in Latijns Amerika wilde dat de afgelopen decennia weleens gebeuren . Vervolgens koopt hij deze schulden met honderden miljoenen tegelijk op. Dat gaat gemakkelijk, want veel beleggers zijn zo bang helemaal niets van hun uitgeleende geld terug te zien, dat ze voor een prikkie hun staatsobligaties van de hand doen.

In 1992 kocht Dart bijvoorbeeld voor 375 miljoen dollar aan bijna waardeloze Braziliaanse obligaties. Daarmee was hij in één klap een van de grootste schuldeisers van de wereld. Een jaar later, toen het land zijn schuldenlast moest saneren, kreeg hij er 980 miljoen dollar voor terug.

De winst? 605 miljoen dollar. Maar daarmee was hij niet tevreden. Bij Argentinië wachtte Dart daarom geen schuldsanering af, maar stapte hij meteen naar de rechter. Volgens president Nestor van Argentinië zouden Dart en andere aasgierenfondsen ongeveer 20 cent hebben betaald voor iedere dollar staatsschuld. Maar hij wilde er de volle 100 procent, ofwel 720 miljoen dollar voor terug.

Gewiekst als Darts strategie mag zijn, origineel is hij zeker niet. Want niet hij, maar investeringsfonds Elliot Associates is het lichtende voorbeeld onder de aasgieren. Dat fonds kocht midden jaren negentig 11 miljoen dollar aan Peruaanse staatsobligaties, stapte naar de rechter, en liet beslagleggen op Peruaans bezit in de Verenigde Staten. Uiteindelijk kreeg Elliot 56 miljoen dollar - de volle waarde van de obligaties - op zijn bankrekening gestort.

'Deze mensen handelen in menselijk leed', merkte Liana Cisneros van ontwikkelingsorganisatie Jubilee indertijd op over Elliot en zijn trawanten. Want de Peruaanse regering kon door de transactie broodnodige sociale voorzieningen nauwelijks betalen.

Ook het Internationaal Monetair Fonds zijn de aasgierenfondsen een doorn in het oog. Zij maken het ontwikkelingslanden bijna onmogelijk hun schulden te saneren. Aasgieren zeggen namelijk per definitie 'nee' tegen een schikking. Want ze willen het onderste uit de kan.

IMF-directeur Anne Krueger stelde in 2002 daarom voor regeringen met zware schulden, net als bedrijven die tegen een bankroet aanhikken, tegen rechtszaken te beschermen. Het IMF zelf zou daarbij als arbiter moeten optreden.

Maar dat voorstel werd al snel afgeschoten door de internationale bankgemeenschap, die vreesde te veel autonomie te moeten opgeven.

Voorlopig lijken de aasgierenfondsen dan ook vrij spel te hebben. Momenteel lopen 39 rechtszaken van internationale obligatiehouders tegen de Argentijnse staat. Japanse investeerders hebben voor de rechter grond van de Argentijnse overheid in Patagonië opgeëist, Duitsers lieten hun oog vallen op bezittingen van Argentijnse ambassades en geruchten gaan dat investeerders ook op het vliegtuig van de Argentijnse president beslag wilden leggen. Dart is intussen alweer naar zijn volgende lijk op zoek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden