Liever eigen baas dan onder het juk van Shell

Na jarenlang gedonder met Shell begon Gerard van Weelde zijn eigen benzinestation. Wat een opluchting.

Gerard van Weelde tankt de auto van een klant vol in zijn benzinestation in Nieuwerkerk aan dne IJssel. Beeld An-Sofie Kesteleyn.

Op 3 maart een jaar geleden trok Gerard van Weelde de bijkeukendeur achter zich dicht, liep zijn grindpad af en stak schuin de straat over naar zijn Shell-benzinestation aan de Europalaan in Nieuwerkerk aan den IJssel. De zon scheen; het voorjaar was vroeg begonnen. Voor de overkapping van de benzinepomp stond een hoogwerker. Met koevoeten en schroefboren haalden werklui de saffraangele platen van de dakrand, tot ze de rode letters van Shell naderen.

Na een paar minuten waren ze los. Ze lieten het logo zakken en gooiden het op de afvalhoop van gebruikte bouwmaterialen. Gerard liep erheen en iemand maakte een foto. Daarop kijkt hij breed glimlachend in de lens; linkerhand in de zij en rechtervoet op de letterhoop. Alsof hij poseert bij een zelf neergeschoten buffel.


Hij voelde een diepe opluchting. Het Shell-dealerschap dat zijn vader 49 jaar geleden aan de overkant van de straat was begonnen, eindigde waar het hoorde; in de afvalbak van de aannemer. Het was een moment waarop alles samenkwam. Het einde van een jarenlange strijd met de oliemaatschappij en het begin van wat hij pas echt een eigen zaak kon noemen. Met benzine en diesel die hij zelf inkoopt; een zelfbedachte naam en een zelfgekozen uitstraling.


Hij is omgekleurd, zeggen ze in vaktaal. In zijn geval letterlijk, van geel en rood naar oranje en grijs. De naam is Perfect Energy. Een paar jaar geleden fietste hij in Israël en zag een pompstation met die naam. Kennelijk onthoud je zoiets. Sommige klanten denken dat het een nieuwe keten is. Dat zegt genoeg, toch?

De lange weg ernaartoe begon zeven jaar geleden, toen het leek alsof iedereen ineens op de rem trapte. De omzet na de financiële crisis ging niet in één klap omlaag, maar langzaam en gestaag. De economie zakte in en de auto's werden zuiniger.


Maar het ergst waren de onbemande zelftankstations. Op de hoofdweg bij Capelle verscheen een Tango. Bij het Van der Valk-hotel een stukje verderop kwam een Shell-express. Zo organiseert Shell haar eigen concurrentie. Die stations krijgen hoge korting en zitten op eigen grond. Terwijl hij, met zijn eigen pomp op gehuurd terrein van de gemeente, de kosten niet kon verminderen.


Een supermarkt kan verhuizen als de huur te hoog wordt. Onder het station van Van Weelde liggen twee tanks van 50 duizend liter. Hij zat vast terwijl iedereen een stukje van zijn omzet begon weg te snoepen. Vroeger was hij trots op zijn A-merk. Toen Shell werd aangevallen door milieuclubs en de actiebeweging, verdedigde hij zijn leverancier nog fel. Maar later ging hij twijfelen. Toen de benzinevoorraad niet klopte bijvoorbeeld, omdat het bedrijf die volpompt met warme brandstof van 25 graden Celsius terwijl het onder de grond 10 graden kouder is. Vloeistof krimpt bij lagere temperatuur. Dat scheelde honderden liters per keer.


Hij heeft een veertig jaar oude foto. Rechts in beeld staat een kleine, kalende man in mosgroene overall met het gele Shell-logo op zijn linkerborst. Zijn rechterarm leunt op een vierkante gele benzinepomp terwijl hij staart naar een jonge vrouw met wilde blonde krullen. Geen idee wie dat was, waarschijnlijk een promotiedame van Shell. De huizen op de achtergrond zijn gebouwd door de vader van zijn vader. In één ervan woont hij nu zelf. De andere opa en oma waren parlevinkers in de Rotterdamse haven. Varende kruideniers. Na het bombardement van Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog voeren ze hun schip van de Coolhaven via de IJssel het kanaal op, naar een veilig plek in Nieuwerkerk. Zijn moeder groeide er op en trouwde met een jongen uit het dorp; die kleine man met de mosgroene overall op de foto.

Bij de opening was hij 6 jaar oud. Shell regelde alles. Het contract gold voor 25 jaar en bepaalde hoeveel marge hij kreeg per verkochte liter benzine. Daar zette zijn vader een handtekening onder zonder er lang over na te denken. Dat hij de zaak later zou overnemen, sprak niet vanzelf. Zijn negen jaar oudere broer kreeg in 1974 een dodelijk ongeluk. Die studeerde economie aan de Erasmusuniversiteit en had zijn propedeuse al achter de rug. Met een Mercedes van het taxibedrijf van de familie reed hij tegen een stilstaande vrachtauto. Je had destijds nog geen gordelplicht. 's Ochtends stond de huisarts voor de deur.


Zelf ging hij naar de mavo en twee jaar naar de autoschool in Driebergen, een opleiding die naadloos paste bij zijn dna. Hij is dyslectisch zonder er veel last van te hebben. Het maakt hem eerder koppig en geduldig. Zo'n contract van Shell is 67 pagina's lang en hij wil elke paragraaf begrijpen. Dus leest hij het helemaal en heeft dan vragen waar ook zijn advocaat meteen een antwoord op heeft.


De oliemaatschappij liet hem niet gemakkelijk gaan. Een paar maanden nadat hij zijn twijfel had uitgesproken zat mijnheer Schouten van Shell in zijn huiskamer. Hij kwam via de achterdeur en ging rustig zitten aan de eettafel, met de zon in de rug. Nam alle tijd om hem en zijn vrouw Marion ervan te overtuigen het niet te doen. Die klanten komen niet voor jou, zei hij. Ze komen voor Shell. Ze hebben tankkaarten van Shell. Die liters verlies je zeker.

Van Weelde met een van zijn medewerkers. Beeld An- Sofie Kesteleyn.

Hij noemde hem bij zijn voornaam. Zei: Gerard, we kennen je als iemand die niet in problemen denkt maar in kansen. Waarom blijf je hangen in oude discussies over warme benzine en ongunstige betaaltermijnen? Dat zijn dingen waar je ook samen met Shell uit kunt komen.


Zodra het contract werd beklonken, zou hij hen mee uit eten nemen. Dat woord gebruikte hij: beklonken. Maar er werd niets beklonken want hij en Marion twijfelden nog steeds. Op die liters van Shelltankpassen verdien je bijna geen cent. Als hij zijn contract zou verlengen maar een betalingsachterstand zou oplopen, zou hij zeker worden uitgerookt. Wie bij Shell een schuld opbouwt, verliest al snel zijn zelfstandigheid. Uiteindelijk dreigden ze ook nog met een rechtszaak. Die is er natuurlijk niet gekomen.


De keuze is tussen niets of alles. Je hebt tegenwoordig een onbemand station met enkel goedkope liters, of je hebt alles. En je ziet het. Perfect Energy heeft een eigen carwash en zes wasboxen waar klanten zelf hun auto kunnen wassen, daar staan ze op zondag voor in de rij. Als experiment heeft hij ook twee grote wasmachines en een droger voor 18 kilo paardendekens, slaapzakken of ander groot wasgoed. Dat loopt heel aardig. Hij doet nog meer. Hij verhuurt aanhangwagens, busjes en kleine vrachtauto's waarop nog steeds, net als in de tijd van het taxibedrijf, de naam Van Weelde staat. Aan de rechterkant van het station is een Amerikaans ogende bakery drive-thru waar je vanuit de auto broodjes, koffie en kroketten kunt kopen. Binnenin een enorme broodjesbar en het gebruikelijke assortiment van snacks en autoproducten. En zijn speciale trots; een aparte hoek met het complete aanbod van Illy-koffie. Dat trekt zijn eigen klanten.


Het slechte nieuws was dat hij het salaris van het personeel moest verlagen. Een paar procent, meer niet. Zelf nam hij genoegen met 500 euro in de maand minder. Marion die de boekhouding doet, ging 100 euro minder verdienen. Dat had niks te maken met de overgang naar zijn eigen bedrijf. Als hij bij Shell was gebleven, zou het nog veel erger zijn geweest.

Toen begon in het najaar de olieprijs te zakken. Echt ver omlaag, veel méér dan de meeste automobilisten beseften. Het vaste aandeel btw, heffingen en accijns is meer dan de helft van de benzineprijs. Toch gingen er dubbeltjes vanaf. Bij elke prijsverlaging werd zijn voorraad minder waard.


Het ging maar door, maanden lang. Maar hij haalde er de schouders over op. Uiteindelijk gaat de prijs wel weer omhoog. En lage prijzen hebben een voordelige kant. Er zit minder geld in je voorraad en je verliest minder op creditcardbetalingen, want die kosten je een vast percentage op het totale aankoopbedrag.


Nu ziet de balans er hoopgevend uit. De brandstofomzet is stabiel gebleven, maar wat de verre toekomst brengt is niet te voorspellen. Wat de echte 'perfect energy' is, moet je hem ook niet vragen. Het dak van zijn garage ligt vol met 45 zonnepanelen. Op zijn woonhuis en het pompstation staan zonneboilers voor warm water. Duurzame energie zal uiteindelijk ook wel de toekomst zijn voor auto's, maar voorlopig nog niet. Het kan waterstof worden of elektrisch. Uiteindelijk bepalen toch de overheid en de grote oliemaatschappijen of we links- of rechtsom gaan. Maar als alle auto's elektrisch worden en de mensen 's nachts thuis gaan opladen, gaat hij desnoods kip verkopen in de drive-thru.

Van Weelde thuis met zijn vrouw Marion. Beeld An- Sofie Kesteleyn.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden