Liever een studiebeurs dan een uitkering

De scholingsvouchers van het UWV blijken een enorm succes. Al gaat niet alles vlekkeloos, toch klinkt de roep de regeling te verlengen.

Eric Sellmeijer (niet op de foto) behaalde met behulp van de scholingsvoucher zijn vakdiploma fietstechniek: 'Toen ik klaar was met mijn opleiding, wilden wel drie fietsenmakers me hebben.' Beeld anp
Eric Sellmeijer (niet op de foto) behaalde met behulp van de scholingsvoucher zijn vakdiploma fietstechniek: 'Toen ik klaar was met mijn opleiding, wilden wel drie fietsenmakers me hebben.'Beeld anp

Met smileys en uitroeptekens twittert Eric Sellmeijer: 'Ik heb wel veel op het UWV gemopperd, maar ik heb vandaag mijn vakdiploma fietstechniek gehaald!' De 53-jarige oud-installateur uit Zaanstad is een van de ruim 12 duizend mensen die gebruik maakten van de scholingsvoucher: een cheque van maximaal 2.500 euro.

'Na 26 jaar werd ik wegbezuinigd en ik was de installatietechniek zat', vertelt Sellmeijer aan de telefoon. 'Mijn zoon is fietsenmaker en ik houd zelf ook van sleutelen. Ik wist meteen wat ik wilde toen ik hoorde van de scholingsvoucher. Bij een fietsenmaker in Amsterdam heb ik nu de baan van mijn leven.'

Wegens overweldigend succes heeft uitkeringsinstantie UWV de nieuwe bijscholingsregeling begin maart stopgezet. Er kwamen zoveel aanvragen binnen dat de subsidiepot met 36 miljoen euro al ruim voor het eind van dit jaar op is. Of er een doorstart komt, hangt af van het volgende kabinet.

Voor de cheque kwamen niet alleen werkzoekenden met een WW-uitkering in aanmerking. Ook mensen met een baan en zzp'ers konden hem aanvragen. Voorwaarde was dat zij een opleiding kozen uit een lijst met 'kansberoepen'. Die varieerden van ict tot transport en van onlinemarketing tot techniek.

Wie zich op het laatste moment heeft aangemeld, maakt nog een kans. Het UWV belooft 7.500 eerder ingediende verzoeken in behandeling te nemen. Tweederde krijgt naar verwachting een akkoord. De voucher is nog wel beschikbaar voor mensen die een opleiding willen doen in de langdurige zorg.

Tekst gaat verder onder de illustratie.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Gouden ei

Ruim 12 duizend extra aanmeldingen: kassa voor de opleidingsinstituten. Zij zijn net zo blij met dit gouden ei als de fietsenmaker. Reken maar na wat vijftig extra inschrijvingen voor een opleiding e-commerce of programmeren à een paar duizend euro opleveren.

Al klinkt bij de opleiders ook kritiek. 'Sympathiek gebaar van de overheid om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt dichter bij elkaar te brengen', zegt directeur Hans Molenaar van Beeckestijn Business School.

'De scholingsvoucher is een goede investering in de BV Nederland. Maar de snelle invoering verdient niet de schoonheidsprijs.'

Ergernis 1: na goedkeuring stortte het UWV het bedrag voor een studie op de rekening van de aanvrager. Volgens drie opleidingsinstituten kan de betaling beter via hen lopen om mogelijke fraude te voorkomen. 'Nu heb ik bij vijf van de tachtig aanvragen met de voucher een raar gevoel', zegt Hilda Bolhuis. Zij is eigenaar van HOC Opleiding & Training in Zuidlaren, waar medewerkers in de transport- en logistieksector certificaten kunnen halen.

'Eén keer heb ik het UWV gevraagd wat ik moest doen als deelnemers met een voucher niet kwamen opdagen. Ik kreeg het advies het Meldpunt Fraude te benaderen, maar ik zie dat niet als mijn taak.' Een andere opleider hoorde dat schuldeisers het UWV-geld voor een studie meteen bij een werkzoekende kwamen incasseren.

'Die verhalen over schuldeisers zijn bij ons niet bekend', reageert de woordvoerder van demissionair minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij laat weten dat het UWV-geld geheel of gedeeltelijk kan worden teruggevorderd als het niet aan een opleiding is besteed. De vraag hoe vaak misbruik is gemaakt van de regeling komt voor het ministerie nog te vroeg. Het UWV meldt via de mail: 'Wij onderzoeken of het gestorte geld is besteed aan de aangevraagde scholing.'

Bedrijven pakken het anders aan als zij ontslagen medewerkers een scholingsbudget meegeven: zij storten het geld rechtstreeks op de rekening van de opleiders. Maar het UWV schrijft: 'We hebben niet gekozen voor betaling aan scholingsinstituten, omdat we werkzoekenden zelf de regie over hun loopbaan en scholing wilden geven.'

Minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat weten dat het UWV-geld geheel of gedeeltelijk kan worden teruggevorderd als het niet aan een opleiding is besteed. Beeld anp
Minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat weten dat het UWV-geld geheel of gedeeltelijk kan worden teruggevorderd als het niet aan een opleiding is besteed.Beeld anp

Stress

Ergernis 2: aanvragers bleven enkele maanden in onzekerheid of hun aanvraag wel werd goedgekeurd. Als een studie eerder begon, was het dilemma: meedoen of niet? De lange wachttijd veroorzaakte veel stress, ook bij de opleidingsinstituten. 'Begrijpelijk dat het UWV de extra werkdruk niet aan kon', zegt Molenaar van Beeckestijn Business School. 'Maar daardoor moesten wij wel risico's nemen. Wij kregen in januari bijvoorbeeld 150 extra aanvragen voor trainingen in onlinemarketing. Als deelnemers nog geen toestemming hadden, lieten we hen vaak toch maar beginnen.'

Dat deed ict-opleider Global Knowledge ook. 'Dankzij de regeling kregen wij veel aanmeldingen van werkzoekenden die zich wilden omscholen of certificeren op mbo-niveau', zegt manager Frank van de Laarschot. 'Zij zijn vaak niet kapitaalkrachtig genoeg om alles voor te schieten. Wij gingen daarmee clement om, maar bijna iedereen had last van de trage betaling.'

Volgens het UWV is het toch meestal wel binnen de beslissingstermijn van acht weken gebleven. 'Ook toen we honderden aanvragen per week kregen. Alleen bij onvolledige aanvragen kwam het voor dat we de termijn overschreden. We zijn blij dat opleidingsinstituten daar soepel mee zijn omgegaan.'

Veel aanvragers zijn nu nog bezig met een studie of gaan er net aan beginnen. Hoeveel werkzoekenden hierdoor een baan zullen kunnen vinden, is niet te bepalen, aldus het UWV. 'De komende tijd gaan we na of ze hun opleiding succesvol afronden en of hun positie op de arbeidsmarkt erdoor is veranderd.'

Voldoening

Moet de scholingsvoucher een vervolg krijgen? Op Twitter wordt er al actie voor gevoerd. 'Extra aanmeldingen zijn natuurlijk fijn', zegt Hilda Bolhuis van HOC. Niet alleen vanwege de inkomsten: 'Het geeft me ook voldoening als een 20-jarige hijskraanbegeleider een baan vindt omdat hij het benodigde certificaat heeft gehaald.'

Frank van de Laarschot van Global Knowledge vindt dat de subsidie te vroeg is gestopt. Hij roept het volgende kabinet op met dit soort initiatieven te blijven stimuleren dat werknemers 'een leven lang leren'. 'De komende jaren zullen nog veel mensen hun baan verliezen door digitalisering en automatisering.'

Ook Hans Molenaar pleit voor een doorstart van de voucher. 'Ook voor zzp'ers. Die investeren te weinig in zichzelf.' Hij merkt wel dat deel-nemers met een cheque minder gemotiveerd kunnen zijn. 'Omdat de studie gratis is, steken ze er minder tijd in.'

Eric Sellmeijer was juist een vlijtige leerling. Hij gunt iedere werkzoekende een voucher. 'Ik zeg tegen 50-plussers die klagen dat ze geen werk kunnen vinden: ga je omscholen. Toen ik klaar was met mijn opleiding, wilden wel drie fietsenmakers me hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden