Liberalisering van stroom onder spanning

Het eerste faillissement van een stroomverkoper sinds de introductie van een vrije energiemarkt, is een serieuze test voor het nut van liberalisering....

Het faillissement is ook een les voor gretige ondernemers die voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten. De klanten van EnergyXS kozen voor deze nieuwkomer vanwege de lage prijzen. Zij vergaten dat bij een jonge leverancier het risico bestaat dat de levering in gevaar kan komen. Nu moeten zij razendsnel tegen hogere tarieven een nieuw contract afsluiten. Het besef dat een contract met een prijsvechter ook de kwaliteit kan aantasten, zal de opstelling van klanten veranderen. Zij kunnen bij hun leverancier bijvoorbeeld om meer garanties vragen, maar moeten er dan wel van uitgaan dat aan extra zekerheid een hoger prijskaartje hangt.

De affaire rond EnergyXS maakt ook duidelijk dat zich in de huidige regelgeving nog diverse lacunes bevinden. De ontvlechting van de oude nutsbedrijven werkt nog niet. Commerciële stroomleveranciers als Nuon en Essent zijn nog steeds eigenaar van het stroomnetwerk. Met dit netwerk bezitten zij een machtige monopoliepositie. De Chinese muren die op last van de overheid vervolgens zijn aangebracht tussen de publieke netbeheerder enerzijds en de commerciële tak van de stroombedrijven anderszijds zijn nog te dun. Na het faillissement van EnergyXS namen de netbeheerders van Nuon, Essent en Eneco de leverantie over. Zij schakelden de commerciële tak in om de elektriciteit te leveren. De handige verkopers van Nuon, Essent en Eneco konden de waardevolle adressen vervolgens gebruiken om ontheemde klanten een aanbieding te doen. Dat is vals spel, dat toezichthouder DTe nu onderzoekt.

Verder is de termijn om binnen tien werkdagen een nieuwe leverancier te vinden, te krap. De klanten van EnergyXS werden door de grote stroombedrijven gesommeerd om al binnen vijf dagen een nieuw contract af te sluiten. Anders zouden zij hun administratie niet tijdig op orde kunnen krijgen. Om ook kleine stroombedrijven een kans te geven gedupeerde klanten te werven, is langere overgangsperiode noodzakelijk.

Nog belangrijker zijn maatregelen om nieuwe faillissementen te voorkomen. De toezichthouder hanteert nu een minimale toets bij de verlening van een vergunning aan stroomverkopers. Met een boekhouder en een uittreksel van de Kamer van Koophandel mag een bedrijf al het bordje stroomverkoper op zijn deur spijkeren. Strenge eisen over de omvang van financiële reserves, zoals De Nederlandsche Bank aan banken oplegt, ontbreken nog. Het is goed denkbaar dat een stroombedrijf bankgaranties moet overleggen die gebruikt kunnen worden om een piek in de stroomprijzen op te vangen. Stroomverkopers kunnen ook verplicht worden een bepaald deel van hun stroomomzet al op een termijnmarkt in te kopen.

Er valt dus nog veel te repareren. Gelukkig heeft de wetgever aan toezichthouder DTe ruimte gegeven om bij het falen van de markt de spelregels aan te scherpen. Na de ondergang van EnergyXS is vooral de DTe aan zet.

Xander van Uffelen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden