PROFIEL

Lemann saneert altijd met succes

Elke bedrijf waarop Lemann zijn oog liet vallen, kreeg hij tot nog toe te pakken. Hoe groter het risico van de overname, hoe mooier hij het vindt.

Een gistingsvat van de Tsjechische brouwerij Budejovicky Budvar NP, ook een loot aan de stam van AB Inbev. Beeld Bloomberg

Alleen al het gerucht dat 's werelds grootste bierbrouwer AB Inbev zich op zijn grootste concurrent SABMiller zou willen storten, was dinsdag voldoende voor beleggers om de beurskoers van de belaagde partij met 13 procent omhoog te jagen. De koers van jager AB Inbev steeg met 3,5 procent. In geld uitgedrukt bleek het gerucht 14,5 miljard euro waard.

Dat heeft alles te maken met de reputatie van de sterke man van AB Inbev, Jorge Paolo Lemann. Bedrijven waarop hij zijn oog laat vallen, krijgt hij te pakken. En die worden daarna genadeloos gesaneerd. En veel meer waard. Zijn reputatie wordt elk jaar weer bevestigd in de rijtjes van rijkste miljardairs in de wereld. Forbes schat zijn vermogen op 22,8 miljard dollar (17,6 miljard euro), en slechts 28 aardbewoners zijn rijker dan hij.

Met dat vermogen houdt hij ten minste drie grote concerns in zijn greep. Vorig jaar nam zijn investeringsmaatschappij 3G Capital (samen met superbelegger Warren Buffett) voor 38 miljard dollar ketchupfabrikant H.J. Heinz over. In 2010 kocht 3G Capital al Burger King, voor 4 miljard dollar. Maar zijn grootste aanschaf is brouwer AB Inbev. Of dat is eigenlijk oneerbiedig uitgedrukt; hij kocht AB Inbev niet, hij schiep het.

Tennis

Lemann werd geboren in 1939 in Rio de Janeiro, als zoon van een van oorsprong Zwitserse zuivelfabrikant. Daaraan heeft hij zijn twee nationaliteiten te danken: Zwitsers en Braziliaans. Zijn carrière begon niet in het bier maar met tennis. Tot vijf keer toe werd hij kampioen van Brazilië, maar zijn internationale doorbraak mislukte. In 1962 trad hij aan op Wimbledon en Roland Garros, maar hij kreeg in beide toernooien in de eerste ronde een pak rammel. Toen, zo zei hij later, wist hij dat hij niet tot de toptien in de sport zou kunnen behoren. Hij ging iets anders doen.

Tennissen was bepaald niet zijn enige sport. Geen mooiere adrenalinekick dan bij het surfen op gevaarlijk hoge golven voor de kust van Copacabana, vertelde hij ooit in een rede voor Braziliaanse studenten. Of vissen met een speer, ook spannend. Aan tennis had hij naar eigen zeggen zijn toelating tot Harvard te danken. Maar aan dat surfen op die levensgevaarlijke golven zegt hij veel meer te hebben gehad: telkens als hij op het punt stond een riskante overname te doen, dacht hij terug aan die levensgevaarlijke golven waarop hij altijd zijn evenwicht wist te behouden.

Na zijn afstuderen in 1961 begon hij met niet veel meer dan zijn diploma op zak met baantjes in de Braziliaanse financiële wereld. In 1971 besloot hij eigen baas te worden. Met een paar vrienden kocht hij een onbeduidend bankje, Garantia, voor nog geen miljoen dollar. In de loop der jaren ging hij steeds vaker en nauwer samenwerken met zijn twee vrienden, Marcel Herrmann Telles en Carlos Alberto Sicupira. Met hen runt hij sinds 2004 3G Capital.

Jorge Lemann Beeld SIPA

Uitknijpen

Garantia werd gevormd naar het model van de Amerikaanse superbank Goldman Sachs. Partners moesten enorm hard werken, maar konden heel rijk worden. De eerste vijandige overname in de Braziliaanse geschiedenis, die van winkelketen Lojas Americanas, staat op naam van Garantia. Van winkels hadden Lemann en de zijnen geen verstand, maar ze gingen praten met de allergrootsten op dat vlak, zoals Sam Walton van Walmart. Die leerde hen hoe je leveranciers tot op het bot moest uitknijpen.

De grondslag voor zijn bierimperium legde Lemann toen hij in 1989 het Braziliaanse brouwerij Brahma overnam. Marcel Telles nam de leiding op zich en ging niets ontziend te werk. Hij halveerde het personeel en introduceerde bonussen voor de rest. Tien jaar later lag de productiviteit per werknemer vijf keer zo hoog.

In 1999 namen zij de Braziliaanse concurrent Antarctica over, in 2008 volgde een ongelooflijke sprong toen de Braziliaanse brouwers fuseerden met de Belgische reus Interbrew (Stella Artois, Leffe, Jupiler). En in 2008 volgde het klapstuk: Anheuser-Busch werd overgenomen, eigenaar van 's werelds grootste biermerk Budweiser. Van het toen gevormde AB Inbev is Lemann de grootste aandeelhouder.

Groei

Bij elke ronde in de groei van het bierconcern was het hetzelfde liedje: de kosten gingen rigoureus omlaag, de winstgevendheid omhoog. Het concern was bij zijn vorming in 2009 58 miljard dollar waard, nu 182 miljard. De winst verdrievoudigde, het dividend vervijfvoudigde.

Dat zouden de aandeelhouders van Heineken ook wel willen. Zij zagen in dezelfde periode de waarde van het concern 'slechts' verdubbelen. Winst en dividend stegen met niet meer dan 36 procent. En de aandeelhouders van SABMiller moesten het doen met een groei van 30 procent en een winstgroei van 60 procent.

Met zijn drieën beheersen de drie Brazilianen indirect 22 procent van de aandelen, en ze zitten alle drie in de raad van commissarissen. Daar moet voorzitter Kees Storm, ooit de sterke man van het Nederlandse Aegon, het evenwicht zien te bewaren tussen de Belgische bieradel en de Braziliaanse selfmademannen. Als de overval op SABMiller er komt, en als die slaagt, zou dat evenwicht weleens heel anders kunnen komen te liggen.

Bij hun andere aankopen opereerden Lemann en zijn vrienden identiek. Knalhard bezuinigen en de winstgevendheid vergroten. Bij Burger King schrapten zij 4.000 banen, verboden het maken van kleurenkopieën en verdubbelden de winstmarge. Bij Heinz werd 10 procent van het personeel ontslagen, plus de bestuursvoorzitter. Bij de Amerikaanse tak van AB Inbev was het even slikken: het recht van elke werknemer op gratis bier werd afgeschaft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.