Lekker: Hollandse garnaal die je pelt

Wat is het?..

Garnalen: kleine schaaldieren. Nederlanders eten er ruim 2 miljoen kilo per jaar van.

Waar komen ze vandaan?

De meeste garnalen (80 procent) zijn klein en roze. Ze worden wild gevangen in de Oost-Indische Oceaan. De grijs-roze Hollandse garnaal komt uit de Noordzee en de Waddenzee. De lichtroze noordse garnaal (‘ijsgarnaal’) wordt in de Noord-Atlantische Oceaan gevangen. Verder zijn er nog grote garnalen te koop onder verschillende namen: tijger-, cocktail- of jumbogarnaal en gamba. Die worden meestal gekweekt in tropische landen als China, Ecuador, Mexico, India, Vietnam, Indonesië, Maleisië en Thailand.

Hoe worden garnalen gevangen?

Met netten (korren), die over de bodem slepen. Het grote probleem bij de garnalenvangst zit in de bijvangst. Doordat garnalennetten zo fijnmazig zijn, kunnen meegevangen (plat)vissen er niet uit. In de netten van Europese garnalenvissers zit een ‘zeeflap’ waardoor vissen kunnen ontsnappen en er is een ‘spoelsorteerder’ aan dek.

Maar het merendeel van die vis belandt in de magen van meevliegende vogels. Vissersboten in de tropen hebben nauwelijks voorzieningen en veel bijvangst.

Kost de garnalenvangst veel energie?

Dat kun je wel zeggen: een garnalenkotter verbruikt 3 tot 9 liter diesel voor 1 kilogram garnalen.

Hoe worden ze gekweekt?

De kweek van grote tropische garnalen is een smeerboel. Er worden grote hoeveelheden voer, chemicaliën en antibiotica gebruikt. Het vervuilde afvalwater wordt op zee of in rivieren geloosd. Hierdoor zijn de grond en het water rond de kwekerijen onbruikbaar voor landbouw of drinkwater. Kappen van mangrovebossen langs de kust mag niet meer. Vooral in Zuidoost-Azië zijn de arbeidsomstandigheden op kwekerijen beroerd: er is sprake van financiële uitbuiting, kinderarbeid, intimidatie en mishandeling.

Is er ook nog iets positiefs te melden?

Ja. Er zijn initiatieven om de garnalenkweek duurzamer te maken. Twee weken geleden hebben de Nederlandse supermarkten besloten alleen nog maar kweekgarnalen te kopen die voldoen aan de Global Gap-standaard. Hierin zijn minimumeisen geformuleerd op het gebied van milieu, veiligheid en sociale omstandigheden.

De grootste twee garnalenleveranciers in Nederland, Heiploeg en Klaas Puul, zeggen hun kweekgarnalen zo veel mogelijk te betrekken van kwekerijen die voldoen aan de standaarden van het Aquaculture Certification Council, een vergelijkbaar certificeersysteem. Helaas is dit voor de consument (nog) niet na te gaan.

Speelt vervoer nog een rol bij garnalen?

Garnalen worden de hele wereld over gesleept. Maar toch vormt het transport hoogstens 10 procent van de energiekosten, meldt Milieu Centraal. Tropische garnalen worden ingevroren per boot naar Europa vervoerd, Hollandse garnalen worden per vrachtauto naar Marokko gebracht, om daar gepeld te worden. Met noordse garnalen wordt nauwelijks gesleept, maar die worden machinaal gepeld, wat veel meer verlies geeft.

Waarom smaken garnalen vaak zuur?

Garnalen zijn erg bederfelijk. Hollandse garnalen worden behandeld met een conserveermiddel, meestal benzoëzuur (onder meer E210 en E202). In grotere hoeveelheden is deze stof ongezond, maar hij kan niet van de garnaal worden afgespoeld. De enige oplossing is: zelf pellen. Noordse en tropische garnalen worden altijd ingevroren. Daarom kan daarbij soms worden volstaan met melk-, azijn- of citroenzuur.

Wat moet je kopen?

Raadpleeg www.goedevis.nl en kijk op de verpakking voor de herkomst. Het beste: (ongepelde) Hollandse of noordse garnalen. Laat tropische roze liever liggen.

Wat kost het?

Tropische roze kosten ongeveer 12 euro, noordse 18 en Hollandse 30 euro per kilogram.

Hoe smaakt het?

Tropische roze garnalen: dat is een hap zout water. Noordse en de grote tropenjongens hebben iets meer smaak. Hollandse garnalen zijn zoet en zilt. Voor de ultieme smaak moet je zelf pellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.