De kwestie pensioenakkoord

Leidt pensioenakkoord tot sterftegolf of hogere rente?

Het is een modelvoorbeeld van de geconditioneerde reflex. Als de beurskoersen enige tijd dalen, klinkt meteen paniek over het korten op de pensioenuitkeringen en de roep om de rekenrente te verhogen.

De paniek is onnodig, want bij wijze van spreken (koersen zijn onvoorspelbaar, anders was iedereen rijk) zou 2019 een recordjaar op de beurs kunnen worden, gevolgd door een nieuw recordjaar in 2020. Als iedereen pessimistisch is en dat blijkt uit allerlei cijfers over inkoopindices wordt dat wel als een koopsignaal gezien voor degenen die op de lange termijn kijken. En daar horen pensioenfondsen toe.

De roep om een hogere rekenrente is kwalijk. Dat betekent dat gepensioneerden van nu gaan stelen van de jonge generatie. Ook in de huidige rente zitten alle verwachtingen voor de toekomst opgesloten. Het idee dat de rente over enkele jaren weer 4 procent of nog hoger zal zijn is een even grote illusie als dat die rente -4 procent of nog lager zal zijn. Er is ook geen aanwijzing voor.

De ECB hield de rente donderdag gewoon op 0 procent. En zelfs als de Italiaanse duif Mario Draghi eind dit jaar zal worden vervangen door de Duitse havik Jens Weidmann is er geen enkele reden om te veronderstellen dat de rente omhoog zal gaan. Dat gebeurt alleen als de economie weer sterk groeit en vooral als de inflatie echt aantrekt.

In een notitie voor de Tweede Kamer stelde hoogleraar Sweder van Wijnbergen begin deze week dat niet gesjoemeld mag worden met de marktprijzen de actuele koersen van aandelen op de beurs en de actuele rente bij het berekenen van de verhouding tussen toekomstige bezittingen en verplichtingen van de pensioenfondsen. ‘Dat is niet gebaseerd op ideologische preferentie voor marktwerking, maar simpelweg om te voorkomen dat een groep benadeeld wordt ten koste van een andere groep.’ Als de rekenrente boven de marktrente wordt gebracht, worden jongeren benadeeld. Of: het zou voor hen voordeliger zijn buiten de pensioenfondsen voor hun oude dag te sparen dan binnen de fondsen.

Nu de dekkingsgraad daalt wordt ineens ook de noodzaak gevoeld om het vastgelopen pensioenoverleg de Nederlandse versie van de Brexitdeal los te wrikken. Maar het pensioenakkoord zal ook niets veranderen aan de feiten: de veranderingen van de demografie en de rentestand en beurskoersen. Een akkoord van Koolmees met werkgevers en werknemers leidt niet tot een babyboom noch tot een sterftegolf onder 70-plussers.

Evenmin zal de ECB de rente daardoor gaan verhogen. En de mondiale financiële markten zullen er de schouders over ophalen.

Hoogstens zou in een flexibel stelsel geld worden overgeheveld van de ene zak (die van jongeren) naar gepensioneerden.

Free lunches bestaan niet, ook niet in pensioenland. Maar die reflex is nog niet geconditioneerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.