Leger gunt het vice-presidentschap aan Habibie Indonesische president Soeharto promoveerde dwarsliggers op tijd weg

Bacharuddin Jusuf Habibie wordt in maart vice-president van Indonesië. De strijdkrachten, die Habibie vijf jaar geleden nog de voet dwarszetten, maakten woensdag bekend dat ze zijn kandidatuur ditmaal steunen....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

Het spel rond de benoeming van een vice-president in Indonesië is gespeeld. De huidige minister van Research en Technologie, B.J. Habibie, krijgt de post in maart toegewezen tijdens de vijfjaarlijkse bijeenkomst van het Volkscongres (MPR). Het spel werd ten slotte beslist doordat de andere belangrijke kandidaten zich de afgelopen dagen een voor een hadden terugtrokken.

Minister van Planning en Ontwikkeling Ginandjar Kartasasmita meldde vorige week als eerste dat zijn naam van de lijst kon worden geschrapt. Maandag volgde Golkar-voorzitter Harmoko, die juist vorige week als gelijkwaardige kandidaat naast Habibie door de regeringspartij was gelanceerd. De pasbenoemde chef-staf van de strijdkrachten, generaal Wiranto, liet weten dat hij zich liever op zijn nieuwe functie concentreert. En de zittende vice-president, Try Sutrisno, zei te hechten aan de traditie dat een vice-president niet wordt herkozen.

Daarmee was de zaak beklonken. Dat ook de moslimpartij PPP en de splinterfractie van de democratische PDI zich achter Habibie schaarden, is louter van symbolische waarde. Uit de machtige fractie van de strijdkrachten viel, door het terugtreden van Sutrisno en Wiranto, geen verrassing meer te verwachten. De overgebleven kandidaten zijn kansloos, omdat ze de benodigde politieke steun ontberen.

Soeharto houdt vol dat hij zich nooit bemoeit met de benoeming van een vice-president - dat is een zaak voor de MPR, zegt hij altijd. Maar de keuze voor Habibie bewijst dat de oude generaal nog steeds aan de touwtjes trekt en zich niets aantrekt van kritiek of internationale druk.

De laatste jaren werd aangenomen dat Habibie weinig kans maakte op de tweede post van het land. Hij zou geen steun genieten in de strijdkrachten. Steevast wezen waarnemers op het machtsspel dat zich vijf jaar geleden heeft afgespeeld. Ook toen was bekend dat Soeharto de minister van Technologie graag aan zijn zijde zag. Maar het leger stak daar een stokje voor door de chef-staf van het de strijdkrachten, Try Sutrisno, aan de president op te dringen.

Het is algemeen bekend dat Sutrisno nu ook weer de favoriet was van het leger. Maar Soeharto lijdt niet graag nederlagen en nam tijdig maatregelen. De afgelopen vijf jaar zijn recalcitrante elementen naar erebaantjes verdwenen en op cruciale posities heeft de president getrouwen benoemd. Het eerste voorbeeld daarvan was de benoeming van (de deze week aftredende) Feisal Tanjung tot chefstaf van de strijdkrachten. De afsluiting vormde de aanstelling van Wiranto als Tanjungs opvolger en van Soeharto's schoonzoon Prabowo Subianto als commandant van de Kostrad, de strategisch belangrijke presidentiële elitetroepen. Sutrisno restte niets anders dan zich terug te trekken.

Het Internationale Monetaire Fonds, de Verenigde Staten, Japan en invloedrijke personen als de voormalige premier van Singapore Lee Kuan Yew, hebben hun bezorgdheid over de kandidatuur van Habibie niet onder stoelen of banken gestoken. Meerdere malen wezen zij Soeharto erop dat de benoeming van een verkeerde vice-president ernstige consequenties kan hebben voor Indonesië. Maar Soeharto legt de kritiek naast zich neer.

Over de capaciteiten van Habibie bestaan in binnen- en buitenland grote twijfels. Zijn vorig jaar gelanceerde theorie om een hoge inflatie te bestrijden met renteverlagingen bezorgt economen kippenvel. Een vooraanstaand bankier noemde hem ooit een man met een grote visie die helaas meestal verkeerd is gericht. Er bestaat grote kritiek op de door Habibie geïnitieerde bouw van een Indonesisch vliegtuig, dat miljarden kost en nog geen cent heeft opgeleverd. De nationale scheepsbouwer PT Pal, waarvan Habibie president-directeur is, lijdt al jaren zwaar verlies. In tegenstelling tot vele anderen maakt Habibie zich weinig zorgen over het feit dat Indonesië de import van grondstoffen en kapitaalgoederen voor de industrie niet meer kan betalen.

De functie van vice-president is dit keer veel belangrijker dan voorheen, aangezien Soeharto inmiddels al bijna 77 is. Volgens de grondwet is de vice-president de aangewezen persoon om de president op te volgen als deze komt te overlijden of zijn ambt om andere reden niet langer kan uitoefenen.

Voorlopig ziet het ernaar uit dat Soeharto en Habibie Indonesië samen uit de economische crisis moeten leiden. Volgens Umar Juoro, een politieke waarnemer die Habibie goed meent te kennen, is de aanstaande vice-president voorstander van meer macht voor het kabinet en het parlement. Als vice-president zou hij een soort premier willen zijn - een functie die het Indonesië van Soeharto niet kent. Juoro zegt enige vertrouwen in de toekomst de hebben als Habibie erin slaagt een goed team van economische adviseurs om zich heen te verzamelt.

Alleen als het Habibie lukt het vertrouwen te winnen van de internationale bankwereld en het zakenleven bestaat de kans dat er in Indonesië een gunstige wending komt. Zo niet, dan is weliswaar het spel rond het vice-presidentschap gewonnen, maar de strijd voor een betere toekomst van het land verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden