Lege kassen in een leeg Drents landschap

In Zuidoost-Drenthe zou de toekomst van de Nederlandse tuinbouw liggen. Maar kwekers gaan er bij bosjes failliet...

Het zou zomaar een decor uit de film De Noordelingen kunnen zijn. Een doelloze weg eindigt abrupt in een akker. Een straatnaambordje ontbreekt, want hier moet toch niemand zijn. Het zwarte asfalt slingert zich om een moderne kas, omringd door een leeg landschap. De kas staat stampvol. Tienduizenden zalmkleurige rozen drukken hun kopjes tegen het glas. Verder geen tekenen van leven.

Dit stilleven is het failliete restant van het Rundedal, een ambitieus tuinbouwproject van de gemeente Emmen. Nog geen tien jaar geleden was men ervan overtuigd dat hier de toekomst van de Nederlandse glastuinbouw lag. Het Westland was overvol en Drenthe werd door Landbouw-minister Brinkhorst in 1999 aangewezen als ‘overloopgebied’ voor tuinders die wilden uitbreiden, want in Drenthe was ruimte genoeg. Tweehonderd hectare nieuwe kassen moesten er komen in dit dunbevolkte gebied.

Die kwamen er niet. Het enige bedrijf dat zich – in 2006 – in het Rundedal vestigde, rozenkwekerij De Trompet, ging twee weken geleden failliet. Erger: ook het ‘oude’ tuinbouwgebied kwijnt weg.

Rondom Klazienaveen en Erica staat driehonderd hectare glastuinbouw, het grootste kassengebied in Noord-Nederland. Volgens de website van de gemeente Emmen zitten hier 85 tuinders. Daarvan zijn er dertien dit jaar failliet gegaan. Daarnaast is een onbekend aantal kwekers uit eigen beweging gestopt; bij gebrek aan een opvolger of omdat ze het niet meer konden bolwerken.

Snijbloemenkweker Piet van den Bulk (47) uit Klazienaveen is een van de recentste slachtoffers. Gezien zijn precaire situatie – hij zit in de schuldsanering – bewaart hij een opmerkelijk goed humeur. De anthuriums in zijn kwekerij Manuela Flowers staan er fleurig bij en het personeel is gewoon aan het werk. Maar de kwekerij die hij vijf jaar geleden begon, is zijn kwekerij niet meer. De bank trok in september de stekker eruit. Een naburige tuinder nam de failliete boedel over en Van den Bulk werkt nu in loondienst op het bedrijf waarvan hij vroeger de baas was.

Niet iets om je voor te schamen, vindt hij. ‘Natuurlijk heb ik het er moeilijk mee , maar met negatief denken schiet je niets op. Het had erger gekund. Andere failliete tuinders worden hun huis uitgezet en moeten aanzien hoe hun levenswerk naar de knoppen gaat. Ik mag van de nieuwe eigenaar in mijn huis blijven wonen en mijn kwekerij blijft bestaan. Ook krijg ik veel steun van collega-tuinders. Zij lijden immers onder dezelfde slechte marktomstandigheden.’

De Nederlandse tuinbouw verkeert al zeker een jaar in crisis: het gevolg van almaar dalende verkoopprijzen en stijgende kosten. Maar in Drenthe is de situatie ernstiger dan in andere landsdelen. Nergens leggen relatief zoveel tuinders het loodje als in de gemeente Emmen. De kredietcrisis heeft velen het laatste zetje gegeven, omdat de banken minder coulant zijn geworden.

De meeste tuinders, ook Van den Bulk, zijn in de problemen gekomen door de hoge olieprijzen in de eerste helft van dit jaar. Glastuinbouw vreet energie: op een tarief van 42 cent per kubieke meter aardgas – het niveau waarop de gasprijs in juli piekte – kan vrijwel geen enkel glastuinbouwbedrijf rendabel draaien. Dankzij de kredietcrisis is de prijs nu onder de 25 cent gezakt. Maar lang niet alle tuinders profiteren daarvan: de meesten sluiten jaarcontracten af met hun gasleverancier. Degenen wier gascontract deze zomer afliep, hebben dus pech.

De hoge gasprijs van eerder dit jaar is een van de redenen waarom de tuinbouw in Zuidoost-Drenthe zwaarder getroffen is dan elders. Rond Emmen zitten van oudsher veel rozenkwekers, en rozen zijn de SUV’s onder de snijbloemen: het zijn regelrechte brandstofslurpers. Rozen hebben meer licht en warmte nodig dan andere bloemen. In Drenthe moeten rozentelers meer kunstmatig belichten dan in de kustgebieden van Nederland. Het verschil in zonuren tussen de regio Emmen en het Westland is gemiddeld 100 tot 150 uur op jaarbasis. Ook is het in Drenthe ’s winters kouder dan in de kustprovincies. Dat scheelt toch al snel enkele procenten in energieverbruik. Voeg daarbij de langere transportlijnen naar de veilingen en verpakkingscentra in het westen (meer vervoerskosten) en je hebt de verklaring voor het hoge aantal faillissementen in Drenthe.

Drentse tuinders die willen stoppen, hebben nog een ander nadeel ten opzichte van hun collega’s in het Westland: de grondprijzen zijn er lager, waardoor hun bedrijven minder waard zijn. Bij verkoop levert een bedrijf daarom vaak niet genoeg op om de schulden aan de bank af te betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden