postuum Lee Iacocca (1924 - 2019)

Lee Iacocca maakte – uit wraak – van Chrysler een succes

Lee Iacocca begin jaren tachtig bij Chrysler. Beeld AP

De dinsdag op 94-jarige leeftijd overleden Lee Iacocca gold als een van de grootste marketeers in de geschiedenis van de auto-industrie. De zoon van een uit Italië geëmigreerde hotdogverkoper bereikte de top bij Ford Motor Company, en wist na zijn ontslag bij Ford het noodlijdende Chrysler weer tot leven te wekken.

De redding van Chrysler was zoete wraak voor Iacocca. Enkele jaren daarvoor was hij door Henry Ford, kleinzoon van de oprichter, de laan uitgestuurd terwijl de automaker recordwinsten boekte. Henry Ford – die volgens Iacocca ooit een medewerker ontsloeg omdat diens broek te strak zat en de man ‘dus wel een homo moest zijn’ – had nauwelijks een verklaring voor de opmerkelijke stap. ‘Soms mag je iemand gewoonweg niet’, zou hij hebben gezegd.

Iacocca’s gedwongen vertrek eind jaren zeventig bij Ford was een persoonlijke nederlaag. Maar al snel ging hij aan de slag bij een van de andere grote Amerikaanse autobouwers: Chrysler, dat op dat moment richting bankroet dreef. Iacocca wist een overheidsgarantie van 1,5 miljard dollar los te weken, gooide het roer om, bouwde kleinere, zuiniger auto’s en minibusjes en wist het concern begin jaren tachtig weer winstgevend te maken.

Iacocca was in de jaren zeventig en tachtig ongekend populair, niet in de laatste plaats doordat hij zelf geregeld de hoofdpersoon was in de autoreclames op de Amerikaanse televisie. Hij zag zichzelf als de ideale autoverkoper en het grote publiek dacht er net zo over.

Bij Ford beleefde Lido Anthony Iacocca – zoals zijn voornaam officieel luidde tot hij die versimpelde tot het meer Amerikaans klinkende ‘Lee’ – de gelukkigste jaren van zijn leven, schreef hij in zijn biografie uit 1984. En: ‘Er bestaat een wijdverbreide mythe dat industriebazen het publiek kunnen vertellen wat voor soort auto’s het moet kopen. Wij kunnen alleen verkopen wat mensen willen kopen.’

Marketeer Iacocca kende als geen ander de gouden wetten van autoland. Een van die wetten stelt dat een auto succesvol zal zijn als hij voldoet aan drie voorwaarden: snel, goed en goedkoop. Echter, zo bepaalde diezelfde ‘wet’, kon een fabrikant altijd maar twee van de drie variabelen kiezen: een wagen die snel en goedkoop is, zit beroerd in elkaar. Of een model is goed en goedkoop, maar dan weer niet snel.

Ford Mustang

Iacocca probeerde deze wetmatigheid om zeep te helpen: begin jaren zestig ontwikkelde hij de Ford Mustang. Het was een snelle, goede én goedkope sportwagen. De Mustang kwam in 1964 op de markt voor 2.368 dollar, wat ook in die tijd goedkoop was. Het model werd een enorm succes. In de eerste twee jaar bezorgde de Mustang Ford een nettowinst van 1,1 miljard dollar.

Fords grote baas Henry Ford – een verwende vlegel, volgens Iacocca – zag diens opkomst met lede ogen aan. Hij was bang dat zijn succesvolle werknemer Fords naam van het gebouw zou halen en dat het concern in het vervolg Iacocca Motor Company zou gaan heten. Op het hoogtepunt van Iacocca’s succes ontsloeg Ford zijn topverkoper met als enige verklaring dat hij hem niet mocht.

Japanse concurrentie

Iacocca beleefde daarop zoete tijden bij Chrysler. Maar ook het succes van dit marketingwonder bleek eindig. Begin jaren negentig waren de Amerikaanse autofabrikanten niet opgewassen tegen de concurrentie uit Japan, die kwalitatief betere, veiliger auto’s uitbrachten. Iacocca’s populariteit daalde gestaag, net als de winsten, en in 1992 ging hij met pensioen.

Dinsdag overleed hij op 94-jarige leeftijd. ‘Lee Iacocca heeft een onuitwisbaar stempel gedrukt op Ford, de industrie en het land’, zei bestuursvoorzitter Bill Ford nadat het nieuws bekend was geworden.

Blindheid voor de concurrentie en de super-ego’s van de bestuurders deden de Grote Drie van Detroit diep zinken. Pas toen hun Japanse concurrenten de Amerikaanse automarkt veroverden, kwamen zij bij zinnen. Hoe Detroit uit de bocht vloog.

In de jaren negentig probeerde Lee Iacocca zijn oud-werkgever Chrysler over te nemen. De poging mislukte en betekende het definitieve einde van zijn plek op het autotoneel. Verbleekt en wraakzuchtig idool kan auto-industrie niet missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden