Langer vaderschapsverlof maakt vrouwen niet economisch zelfstandiger

Beeld de Volkskrant

In de serie Wenken voor het kabinet suggereerde de Volkskrant deze week aan de coalitieonderhandelaars in Den Haag uitbreiding van het vaderschapsverlof. Het is volgens de krant een 'gezondverstandoplossing'. Voor welk probleem? (Het gebrek aan) economische zelfstandigheid van vrouwen.

Blijkbaar had ik mijn gezonde verstand deze week in bed laten liggen, want ik was niet overtuigd. Zullen we er eens doorheen denken?

Het vraagstuk (aldus de Volkskrant): te weinig vrouwen zijn economisch zelfstandig. De helft van de vrouwen verdient minder dan 70 procent van het minimumloon met hun arbeid.

Trouwe lezers weten: ook ik vond dit problematisch. Sterker: het is me een gruwel, vanwege de afhankelijkheid die dit veroorzaakt. De mate van economische zelfstandigheid hangt samen met opleidingsniveau: hoe lager de vrouw is opgeleid, des te kleiner de kans op economische zelfstandigheid.

Volgens de Volkskrant is een van de oorzaken van dit probleem de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw. Hij werkt (meer); zij zorgt (veel meer). En dat begint al bij de geboorte. Moeders krijgen 16 weken verlof rond de geboorte (op kosten van de belastingbetaler); vaders 2 dagen (op kosten van de werkgever). Beide ouders kunnen ouderschapsverlof opnemen. Maar vaders zouden dat niet willen opnemen 'omdat zij vrezen voor hun carrièrekansen'.

De oplossing: drie maanden betaald vaderverlof op kosten van de belastingbetaler en wel voor 70 procent van het loon. Het verlof mag pas ingaan na afloop van het bevallingsverlof van de moeder: vaders moeten zelfstandig voor de kinderen leren zorgen. Kosten: 200 miljoen.

Wat valt tegen dit sympathiek ogende voorstel in te brengen?

Eén: Het verband tussen het probleem (gebrek aan economische zelfstandigheid) en de oplossing (vaderverlof) is indirect. Anders gesteld: er zijn allicht betere oplossingen voor dit vraagstuk. Kern van de zaak: vrouwen moeten om vaker economisch zelfstandig te zijn vooral wat meer (uren per week) voor loon gaan werken en dan vooral relatief laagopgeleide vrouwen. Dit is eerder een arbeidsmarkt- en scholings- dan een zorgtakenpuzzel.

Twee: De rolverdeling binnen tweeverdienershuishoudens houdt verband met de 'logica van het hoogste uurloon'. De partner met het laagste uurloon krijgt binnen de relatie de minste externe werkuren toebedeeld; de hoogstverdienende de meeste uren. Zo verdien je samen het hoogst mogelijke huishoudinkomen.

Dit is de harde economie van de keukentafel. Dit voorstel gaat ervan uit, wat ook decennialang het geval was, dat deze logica de vrouw in de kleine banen manoeuvreert. Maar dit is voorbij. Het Centraal Bureau voor de Statistiek stelt vast dat 'vrouwen van 25 tot 30 jaar per uur meer verdienen dan mannen'. Bij nieuwe generaties gaat de logica van het hoogste uurloon dus werken in het voordeel van vrouwen. Daar is geen mannenverlof (en 200 miljoen) meer voor nodig.

Drie: Een wettelijk recht op vaderverlof geldt uiteraard voor alle vaders. Ruim 10 procent van de huishoudens is een traditioneel kostwinnershuishouden. Wat zal vader eens gaan doen, drie maanden lang (grotendeels) op kosten van de belastingbetaler? Algemener gesteld: het voorstel houdt onvoldoende rekeningen met de veelvormigheid van de samenleving.

Vier: De maatregel is behoorlijk bemoeizuchtig. Ik doel niet eens op het centrale idee, maar op de eis dat het verlof ingaat 'nadat het verlof van de moeder is afgelopen'. Hoezo? Vaders moeten van het collectief, van onze overheid, 'zelfstandig voor het kind leren zorgen'. Goedemorgen zeg.

Kortom: vraagstuk is serieus; voorstel klinkt allicht sympathiek; toch maar niet doen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Drie vaderverhalen
Nederlandse vaders hebben na de geboorte van een kind twee dagen betaald verlof. Dat moeten er tien worden, vindt de Europese Commissie. Drie vaders over hun ervaring.

Europa maakt vuist voor vaders: minimaal tien dagen verlof na geboorte kind
Europa wil één lijn trekken: alle vaders na de geboorte minimaal tien dagen thuis. Nu de lidstaten nog.

Hoe regelen Europese landen hun vaderschapsverlof?
Vier voorbeelden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden