Landbouwbeleid EU nauwelijks veranderd

Eindelijk weer eens een ouderwetse marathonzitting van de Europese landbouwministers. Na achttien uur hard onderhandelen, waarbij iedereen zijn offer bracht, verlieten de 27 bewindslieden donderdagochtend niettemin ‘buitengewoon tevreden’ de vergaderzaal....

Van onze correspondent Marc Peeperkorn

Het is een indrukwekkend pakket waartoe werd besloten, met minstens zo imponerende termen als modulatie, cross compliance en single payment schemes. Europees Commissaris Fischer Boel (landbouw) vatte het resultaat samen met de conclusie dat boeren worden klaargestoomd voor een toekomst waarin ze (nog) meer als ondernemer moeten opereren.

Op het eerste oog gaan nogal wat heilige huisjes tegen de vlakte. Zo wordt vanaf 2013 de inkomenssteun voor boeren losgekoppeld van hun feitelijke productie. Gewassen verbouwen puur voor de opslag, behoort dan tot het verleden. Ook verdwijnt de kunstmatige beperking van de melkproductie vanaf 2015.

Milieu en natuur (waterbeheer, biobrandstoffen, behoud biodiversiteit, boerencampings) krijgen meer geld, betaald uit een korting met 5 procent op de directe inkomenssteun van de boeren.

De Europese Commissie had fors hoger ingezet. Meer korten op inkomenssteun van grote boeren bijvoorbeeld, omdat 80 procent van het landbouwgeld bij 20 procent van de bedrijven belandt. Verzet van Duitsland, Groot-Brittannië en Italië (grote ontvangers van de landbouwsubsidies) maakte een een eind aan deze ambitie. Commissaris Fischer Boel is blij dat in ieder geval ‘de principes van onze inzet overeind zijn gebleven’.

Ook Nederland heeft een paar veren moeten laten: de zuivelquota tot 2015 zijn lager dan Verburg had gewenst, het afromen van de boereninkomens is weer te hoog.

Ondanks de ruime onderhandelingstijd (aan de finale achttien uur gingen achttien maanden vooroverleg vooraf) is er geen sprake van een grote hervorming van het Europese landbouwbeleid. Verburg noemt het ‘voortgaan’ op de ingeslagen weg. Fischer Boel spreekt over ‘het afhechten van losse eindjes’, een mening die wordt gedeeld door de europarlementariërs Jacobs (PvdA) en Mulder (VVD). Voorzitter Maat van LTO-Nederland noemt de besluiten 'een bescheiden verandering’.

Volgens onderzoekster Berkhout van het Landbouw Economisch Instituut is wijziging van het Europees landbouwbeleid een kwestie van lange adem. ‘De belangen zijn groot, dus moet er altijd ‘gemasseerd’ worden. En dat kost tijd.’

Zo werd in 1992, door toenmalig eurocommissaris MacSharry, besloten de subsidies voor boeren los te koppelen van hun productie. Pas tien jaar later kreeg dat gestalte: 90 procent van de boerensteun is inmiddels ‘ontkoppeld’, donderdag werd de laatste 10 procent geschrapt.

Voor de melkquota hetzelfde verhaal: de discussie over het opengooien van de markt loopt al tien jaar, het principebesluit viel in 2003, in 2015 is het zover.

Ook het afschaffen van de vaste prijs voor varkensvlees is minder heroïsch dan lijkt. Deze waarborg bleef de laatste 25 jaar in de kast omdat de markt meer biedt dan de garantieprijs.

Het debat over een echte hervorming van het landbouwbeleid begint volgend jaar, voorspelt Fischer Boel. Dan worden de krijtlijnen gezet voor het toekomstige budget van de EU (2014-2020).

Dan zal blijken of de lidstaten de huidige landbouwuitgaven (55 miljard euro per jaar, circa 40 procent van de totale begroting) overeind houden. En of de exportsubsidies voor Europese producten, die boeren in Afrika de nek omdraaien, blijven bestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden