REPORTAGE

Labbekak? 'Kom 10 uur per dag aspergesteken'

Hoe valt de labbekak-uitspraak van werkgeversbaas Hans de Boer bij werkzoekenden en aspergekwekers?

Jonathan Witteman
Ineke Doggen (53) verkocht drie maanden lang asperges in Roosendaal. Nu het seizoen is afgelopen, zoekt ze weer werk. Beeld arie kievit
Ineke Doggen (53) verkocht drie maanden lang asperges in Roosendaal. Nu het seizoen is afgelopen, zoekt ze weer werk.Beeld arie kievit

Van Dale vermeldt geen antoniem van 'labbekak' dat even ouderwets klinkt - vlijtigerd? Jongen of meisje van Jan de Witt? Maar dat is dus wat Ineke Doggen (53) uit het West-Brabantse Heerle is: het tegendeel van een labbekak. Nadat ze haar baan verloor op de administratie van een zorginstelling klopte de WW'er aan bij Aspergekwekerij Vos in Roosendaal.

Of ze in de aspergewinkel mocht komen werken. Dat mocht. En zo heeft Doggen drie maanden lang klanten geadviseerd als ze zich afvroegen of ze nu het beste 'B Wit'-asperges konden kopen of toch liever de AA-s-variant. Tot en met afgelopen donderdag, want het aspergeseizoen zit er alweer op.

Nu zit Doggen weer in de WW. Maar dankzij haar werk in de aspergewinkel heeft ze haar uitkering in ieder geval drie maanden kunnen laten stopzetten. Hoe nu verder? 'Misschien spreek ik de kersenboer hier eens aan, misschien heeft hij werk.'

Strenge eisen voor bijstand

Mensen met een bijstandsuitkering moeten aan strenge eisen voldoen. Ze zijn verplicht een tegenprestatie te leveren - heggen snoeien, eten serveren in het verzorgingstehuis, bladblazen - als hun gemeente dat vraagt. Als ze werk krijgen aangeboden, moeten ze dat aanvaarden. Doen ze dat niet, dan krijgen ze minder of helemaal geen uitkering uitbetaald. Bijstandsgerechtigden moeten bereid zijn maximaal 3 uur per dag te reizen

als dat nodig is voor een baan. Als het niet lukt werk te vinden binnen deze reisafstand, moeten ze bereid zijn te verhuizen als ze verder weg wel een baan kunnen vinden.

Tegendeel

Doggen is dan wel het tegendeel van de 'labbekakken' waar VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer woensdag over foeterde in de Volkskrant, toch is ze weinig enthousiast over zijn woorden. 'Al die labbekakken die hier in een uitkering zitten, díe moeten aan het werk', zei hij.

Doggen: 'Een vervelende uitspraak. Als ik kijk wat voor moeite ik heb gedaan om ergens tussen te komen. Ik ben 53, dan krijg je vaak te horen dat je te oud bent. Als ik dan dit soort uitspraken hoor, dan maakt me dat heel boos.'

Vijftig kilometer verderop staat aspergekweker Gerard Musters uit Elshout zijn Poolse aspergestekers te instrueren. 'Hans de Boer is een leuke vent, maar het is wel typisch dat hij nu pas met zijn uitspraak komt - helemaal aan het eind van de aspergetijd', zegt Musters.

Hij haalt De Boers opmerking aan dat driekwart van de mensen in de bijstand aan het werk moet, ook hogeropgeleiden. 'Die kunnen toch ook gewoon asperges steken, in het zonnetje, met de radio aan? Wat is daar fout aan?', zei de werkgeversvoorman.

Polen

'Ik nodig De Boer uit volgend jaar tijdens de piektijd bij ons tussen de Polen asperges te komen steken - 10 uur per dag, zeven dagen per week, want op zondag groeien asperges gewoon door', zegt Musters. 'Lekker in het zonnetje, muziekje erbij. Het is dan 25 graden, de asperges brullen de grond uit, zoals we hier zeggen. Ik durf er wel een kilo asperges en een fles wijn om te verwedden dat-ie het niet 70 uur volhoudt - zonder te klagen over last van de rug of oh, wat is het warm.'

Musters heeft wel wat anders aan zijn hoofd dan Hans de Boer. Al drie nachten achtereen hebben onverlaten asperges gestolen van zijn erf. 'Ze hebben meer vernield dan dat ze hebben buitgemaakt', foetert hij. 'Ik denk dat ze 20 kilo asperges hebben gestolen en 150 kilo vernield, zo knullig zijn ze te werk gegaan.'

Terug naar de labbekakken. Waarom kunnen uitkeringsgerechtigden 'die goed van lijf en leden zijn', zoals De Boer zei, niet hetzelfde werk doen als de Polen? Is het niet gek dat er duizenden Oost-Europeanen in de tuinbouw werken terwijl 424 duizend Nederlanders in de bijstand zitten? Musters zucht. Eens in de zoveel tijd raakt ze weer in de mode, de discussie over werklozen die maar in de kassen moeten werken.

null Beeld anp
Beeld anp

'We werken hier met Polen die naar Nederlandse maatstaven het minimumloon krijgen, maar dat is vier keer zo veel als wat ze in Polen kunnen verdienen. Uitkeringstrekkers zouden bij ons ook wel asperges komen steken als we ze vier keer het minimumloon gaven. Maar als we mensen nog meer per uur moeten betalen om werklozen aan de gang te krijgen, is het niet meer rendabel.'

De marges zijn al zo klein in de tuinbouw, zegt Musters. Met prei is hij gestopt, er viel niets meer aan te verdienen. 'Over asperges mag ik niet klagen, dat is een goede boterham.' Maar om zich heen ziet hij veel kwekers omvallen - goed georganiseerde bedrijven vol Oost-Europese arbeiders. Het is het een of het ander: consumenten en supermarkten kunnen niet voor een dubbeltje op de eerste rang zitten als we de tuinbouw aantrekkelijker willen maken voor werklozen.

Musters: 'Albert Heijn en Jumbo maken reclame dat ze het goedkoopst leveren. Maar de rekening valt ergens neer. Als mensen niet bereid zijn een eerlijke prijs te betalen, vrees ik dat de tuinbouw helemaal uit Nederland gaat verdwijnen.'

Onder bijstandsniveau

Michiel Dijkhuizen (33) heeft in de kassen gewerkt. Voor zijn bijstandsuitkering stopte hij een half jaar lang bougainvillea's en anthuriums in een pot aan de lopende band bij een sierteeltbedrijf in het Westland. Niks mis mee, zegt de Rotterdammer, die industrieel ontwerpen studeerde aan de TU Delft (niet afgemaakt) en journalistiek aan Hogeschool Inholland. 'Maar op je cv helpt werk in de kassen niet echt. En als er even geen werk is, moet je naar huis en krijg je ook niet uitbetaald. Het kwam voor dat ik bijna evenveel kwijt was aan benzine als wat ik verdiende, want een reiskostenvergoeding kreeg ik niet.'

Dijkhuizen zit niet meer in de bijstand: hij verkeert ergens in het schemergebied tussen werkloosheid en ondernemerschap. Hij heeft een bedrijfje, Dijkhuizen Creative, waarvoor hij schrijf- en schilderwerk doet. Voor een liefhebber van het fantasyspel Warhammer verft hij momenteel de soldaatjes van twee miniatuurlegers. 'Het schuift niet echt', zegt Dijkhuizen. 'Sommige maanden verdien ik niet genoeg, andere maanden net genoeg. Net genoeg wil zeggen: onder bijstandsniveau.'

Een uitkering vraagt hij niet meer aan. 'Dan laten ze me weer allerlei shit doen waar ik niet op zit te wachten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden