Laatste kans: 'Voor 2021 is 90 procent van kleine plastic flesjes gerecycled, anders alsnog statiegeld'

De milieubeweging heeft teleurgesteld gereageerd op het kabinetsbesluit om te wachten met de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes. Stientje van Veldhoven, de staatssecretaris verantwoordelijk voor het milieubeleid, stelt een ultimatum aan het bedrijfsleven. Als dat erin slaagt om binnen twee jaar 90 procent van de wegwerpflesjes te recyclen, komt er geen statiegeld. Anders wordt die in 2021 alsnog ingevoerd.

Geplette plastic flessen, klaar voor recycling. Foto anp

'Zwerfafval is slecht voor het milieu en slecht voor ons humeur. We kennen allemaal de beelden: de berm vol zwerfafval in Nederland, het strand vol flesjes op Bali, dieren vol plastic in de oceanen', aldus Van Veldhoven. 'Dat moet ophouden. Statiegeld helpt - dat weten we - dus de invoering van statiegeld op kleine flesjes zet ik in gang. Maar als een andere aanpak sneller hetzelfde resultaat boekt, is statiegeld niet nodig.'

'Een gemiste kans', zegt Greenpeace. Het wordt volgens de actiegroep 'tijd om milieu boven de belangen van supermarkten en verpakkingsindustrie te stellen.' Recycling Netwerk, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee spreken van een slechte zaak. 'Drie jaar uitstel betekent miljoenen extra flesjes en doppen in het milieu die bijdragen aan de wereldwijde plastic soep in de oceaan voordat statiegeld - misschien - wordt uitgebreid.'

Natuur & Milieu noemt de afspraken een stap in de goede richting, maar wijst erop dat het akkoord niets doet aan de milieubelasting door weggeworpen blikjes, terwijl die een twee keer zo groot aandeel hebben in de berg zwerfafval. 'Wij zullen ons daarom blijven inzetten om ook op blikjes statiegeld te krijgen', aldus directeur Marjolein Demmers.

De verpakkingsindustrie zegt blij te zijn met het akkoord. 'De doelstellingen van zwerfafvalreductie en hergebruik van plastic gaan we linksom of rechtsom, met of zonder statiegeld, halen', meldt het Afvalfonds Verpakkingen.

900 miljoen flesjes

Het debat over een statiegeld, 10 tot 15 cent op plastic frisdrank- en waterflessen tot één liter, sleept zich al jaren voort. De meeste wegwerpflesjes worden gemaakt van PET (polyethyleentereftalaat), dat zich in principe goed laat hergebruiken. De hoop was dat de consument de flesjes, net als ander plastic afval, in speciale recyclingbakken zou stoppen. Of in elk geval in de vuilnisbakken op straat, zodat het plastic kan worden gescheiden.

Jaarlijks belanden evenwel tussen de 50 en 100 miljoen flesjes op straat of in de berm, als zwerfafval. Als ze niet worden opgeruimd, wat geld kost, dan verdwijnen de PET-flesjes in de bodem en kan het vijfhonderd jaar duren voordat ze zijn afgebroken. In zeewater duurt het tot twintig jaar voor de kunststof is opgelost.

Zwerfafval in een bos. Foto Joost van den Broek / de Volkskrant

Vooral supermarkten zien op tegen statiegeld voor kleinere PET-flessen. Nu al worden in hun winkels jaarlijks ongeveer een miljard verpakkingen ingeleverd bij de statiegeldmachines. Daar kunnen 900 miljoen kleine flesjes bij komen. De inzameling van blikjes frisdrank zou een nog grotere belasting betekenen, zo heeft onderzoeksbureau CE Delft berekend. Daarvan worden er jaarlijks 1,8 miljard verkocht.

De invoering van statiegeld voor kleine flesjes en blikjes kost volgens CE Delft tussen de 10 en 110 miljoen euro per jaar. Bij de duurste variant wordt ervan uitgegaan dat supermarkten meer terugbrengmachines plaatsen, om lange rijen te voorkomen.


Is statiegeld nodig om alle kleine flesjes en blikjes op te halen?

'Het zijn nagenoeg schone verpakkingen die makkelijk te recyclen zijn' (+)
Nadat het gedoemd leek te verdwijnen, is statiegeld juist aan een opmars bezig. Want het leidt tot minder zwerfafval en stimuleert hergebruik.

Plastic afval scheiden helpt bar weinig, maar ermee stoppen nog minder
Voor wie dagelijks zijn afval keurig verdeelt over aparte prullenbakken, kwamen de rekenmeesters van het CPB in september met een brute boodschap: Goed bedoeld, dat apart inleveren van plastic flessen, verpakking en andere kunststoffen in de inzamelbakken van Plastic Hero's - maar het milieu schiet er weinig mee op.

Achteraf scheiden van plastic in afvalfabrieken is goedkoper en efficiënter dan vooraf - klopt dit wel?
Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: 'Achteraf scheiden van plastic in afvalfabrieken is goedkoper en efficiënter dan vooraf scheiden.'